५ श्रावण २०८३, मंगलवार
,
Latest
भारतमा विपक्षी दलका नेता राहुल गान्धी पक्राउ बेल्गोरोदमा युक्रेनी ड्रोन आक्रमण, १० जनाको मृत्यु र ७९ घाइते उच्च अदालत सुर्खेत : जबरजस्तीकरणीका मुद्दाको सङ्ख्या उच्च नयाँ राजनीतिक समीकरण बन्न सक्ने सम्भावना : संयोजक दाहाल काठमाडौँ उपत्यकामा ट्राफिक दुर्घटना १९ प्रतिशतले घट्यो झापामा ७७ प्रतिशत धान रोपाइँ सम्पन्न ललितपुर महानगरपालिकामा एआई कलिङ सेवा सुरु मकवानपुरमा राहदानीको अनलाइन फारम इन्ट्री स्थगित प्याब्सनलगायत निजी विद्यालय संस्थाहरूको पहलपछि ३ प्रतिशत समता शिक्षा शुल्क फिर्ता, शिक्षा सुधारका एजेन्डामा मन्त्रालयसँग… हरेक कक्षाकोठामा सिर्जनशीलता: अङ्ग्रेजी भाषा शिक्षणको भविष्यबारे दक्षिण एसियाली क्षेत्रीय सम्मेलन हुँदै
तपाईं के खोज्दै हुनुहुन्छ ?

अन्तरिक्षमा बसेको कारण अन्तरिक्ष यात्री चाँडै बुढो हुँदैन ?



अ+ अ-

एजेन्सी । एउटा फिल्म रहेको छ जसको नाम ‘इन्टरस्टेलर’ हो । यदि तपाईलाई अन्तरिक्षमा रुचि छ भने तपाईले यो फिल्म हेर्नुपर्छ । सन् २०१४ मा रिलिज भएको यो फिल्मले तपाइको होश उडाउनेछ । यस फिल्ममा अन्तरिक्ष, समय र गुरुत्वाकर्षणका धेरै पक्षलाई देखाइएको छ ।

यस बाहेक यस फिल्ममा पृथ्वीमा मानिस कसरी अन्तरिक्षमा जान्छ र धेरै वर्षपछि फर्केर आउँदा उसको उमेर उस्तै रहन्छ र पृथ्वीमा रहेका उनका छोराछोरी बूढो भएर मर्न थालेको देखाइएको छ ।

अब प्रश्न उठ्छ कि अन्तरिक्षमा अन्तरिक्ष यात्रीहरूको उमेर पृथ्वीका मानिसहरूको तुलनामा साँच्चै बिस्तारै बढ्छ ? यसबारे विज्ञानले के भन्छ आउनुहोस् जानौं ।

यस प्रश्नको उत्तर खोज्न सन् २०१५ मा दुई जुम्ल्याहा दाजुभाइमाथि अनुसन्धान गरिएको थियो । यस अनुसन्धानका क्रममा एक भाइलाई करिब एक वर्षसम्म अन्तरिक्षमा पठाइएको थियो भने अर्को भाइलाई पृथ्वीमा राखिएको थियो । यस अनुसन्धानमा १२ विश्वविद्यालयका करिब ८४ शोधकर्ताले काम गरेका थिए । सन् २०१९ मा जब यो अनुसन्धानको नतिजा साइन्स जर्नलमा प्रकाशित भयो, सबैजना स्तब्ध भए ।

साइन्स जर्नलमा प्रकाशित रिपोर्टका अनुसार जुम्ल्याहा भाइमध्ये एक स्कट अन्तरिक्षमा पुग्दा उनको शरीरको करिब एक हजार जीनमा परिवर्तन भएको थियो । यी एक हजार परिवर्तनहरू मध्ये, सबैभन्दा ठूलो परिवर्तन टेलोमेरमा देखियो ।

टेलोमेर क्रोमोजोमको छेउमा पाइने प्रोटिन हो । जब पृथ्वीमा मानिस हुन्छ तब टेलोमेरेसका कारण डीएनए समयसँगै छोटो हुन थाल्छ र यसका कारण कोषहरूमा बुढ्यौली देखिन थाल्छ, जसले गर्दा मानिस बूढो देखिन्छ ।

तर स्कटसँग यो भइरहेको थिएन। स्कट अन्तरिक्षमा जाने बित्तिकै उनको डीएनएको आकार लामो हुँदै गएको थाहा भयो । अन्तरिक्ष यात्रा जति लामो हुँदै गयो, यी परिवर्तनहरू पनि तीब्र हुँदै गइरहेका थिए । छोटो समयमै स्कट आफ्नो पार्थिव जुम्ल्याहा भाइ भन्दा कान्छो देखिन थालेको जस्तो लाग्यो । त्यतिन्जेलसम्म उनको जीन ९१.३ प्रतिशतले परिवर्तन भइसकेको थियो ।

यद्यपि, यी परिवर्तनहरू धेरै छिटो भयो । पृथ्वीमा आएको ६ महिना भित्र सबै कुरा सामान्य भयो । अर्थात्, अन्तरिक्षमा आफ्नो जुम्ल्याहा भाइभन्दा कान्छो देखिने स्कट पृथ्वीमा आएको ६ महिनापछि उनीजस्तै बूढो देखिन थाले । केही समयमै उनको डीएनए पनि पृथ्वीमा रहँदाको जस्तै बन्यो ।