एजेन्सी । इरानी राष्ट्रपति इब्राहिम रइसी पूर्वी अजरबैजानबाट फर्कदै थिए । त्यसपछि उनको हेलिकप्टर दुर्घटनाग्रस्त भयो, जसमा सवार सबैको मृत्यु भयो ।
उनको मृत्युको खबरले विश्वभर हलचल मच्चाएको छ । सबैको मनमा के चलिरहेको छ, अब को होला रईसको ठाउँमा ? सबैजना इरानको भावी राष्ट्रपतिको नाम जान्न चाहन्छन् ।
इरानका ८५ वर्षीय सर्वोच्च नेता अयातोल्लाह अली खामेनीको उत्तराधिकारी मानिने रईसीको आकस्मिक मृत्युले मध्यपूर्वको सबैभन्दा शक्तिशाली पदमध्येको एकको भविष्यलाई पनि असर गर्नेछ ।
इरानी संविधानको धारा १३१ मा राष्ट्रपतिको कार्यकालमा मृत्यु भएमा प्रथम उपराष्ट्रपतिले सर्वोच्च नेताले पुष्टि गरेपछि अस्थायी राष्ट्रपतिको पदभार ग्रहण गर्ने उल्लेख छ ।
५० दिनभित्र निर्वाचन गरिसक्नुपर्छ
यदि इरानी संविधानको कुरा गर्ने हो भने इब्राहिम रइसीको उत्तराधिकारी वर्तमान उपराष्ट्रपति हुनेछन् । हाल मोहम्मद मोख्बर इरानका प्रथम उपराष्ट्रपति छन् । तर राष्ट्रपतिमा उनको नियुक्ति सर्वोच्च नेता आयातोल्लाह अली खामेनीको स्वीकृतिमा निर्भर हुनेछ । यसका साथै प्रथम उपराष्ट्रपति, संसदका सभामुख र न्यायपालिकाका प्रमुख सम्मिलित परिषद्ले बढीमा ५० दिनभित्र नयाँ राष्ट्रपतिको निर्वाचन गराउनु पर्नेछ ।
मोख्बर पनि सर्वोच्च नेता अली खामेनीसँग नजिक
सेप्टेम्बर १, १९५५ मा जन्मेका मोख्बरलाई रइसी जस्तै, सर्वोच्च नेता अली खामेनीको नजिकको रूपमा हेरिन्छ ।
इब्राहिम रइसी २०२१ मा इरानको राष्ट्रपतिमा निर्वाचित भएपछि मोहम्मद मोख्बर पहिलो उपराष्ट्रपति बने । मोख्बर इरानी अधिकारीहरूको टोलीको हिस्सा थिए जसले गत वर्ष अक्टोबरमा मस्कोको भ्रमण गरेको थियो र रसियाको सेनालाई सतहबाट सतहमा मार हान्ने मिसाइल र ड्रोनहरू आपूर्ति गर्न सहमत भएको थियो ।
टोलीमा इरानको रिभोलुसनरी गार्डका दुई वरिष्ठ अधिकारी र सर्वोच्च राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्का एक अधिकारी पनि थिए । मोख्बरले इरानका सर्वोच्च नेता खामेनीसँग जोडिएको लगानी कोष सेताडको पनि नेतृत्व गरे । खामेनी आफैंले सन् २००७ मा उनलाई यो जिम्मेवारी सुम्पेका थिए ।
इरानमा सर्वोच्च नेता १९७९ को इस्लामिक क्रान्तिपछि स्थापित एक स्थिति हो, जसलाई शिया इस्लामिक धर्मशास्त्रमा वेलायत–ए फकीह पनि भनिन्छ । सर्वोच्च नेता इरानमा परम शासक हो र देशसँग सम्बन्धित सबै प्रमुख निर्णयहरू लिन जिम्मेवार हुन्छ । यसको मतलब इरानमा सर्वोच्च नेता राज्यको प्रमुख र कमाण्डर इन चीफ हुन् ।
