एजेन्सी । आज बलिउडका ‘परफेक्शनिस्ट’ आमिर खान ५८ वर्षका भएका छन् । उनको फिल्मी करियरको पनि आज ५० वर्ष पुगेको छ । उनको अभिनय करियर ८ वर्षको उमेरमा फिल्म ‘यादों की बारात’बाट सुरु भएको थियो र आजसम्म जारी छ । आमिरका बुवाले उनलाई फिल्ममा देख्न चाहँदैनथे । काका नासिर हुसैनले आमिरमा रहेको अभिनेतालाई चिनेर उनलाई आफ्नो फिल्मबाट ब्रेक दिए ।
‘कयामत से कयामत तक’देखि ‘लाल सिंह चड्ढा’सम्म आमिरले ५० वटा फिल्म गरेका छन् । उनको जीवन निकै रोचक रह्यो । जब एउटी केटीले प्रेममा अस्वीकार गरिन्, आमिरले टाउको खौरेका थिए त्यो पनि आफ्नो पहिलो फिल्मको अडिसन दिनुपर्ने समयमा । फिल्म गुलामको क्लाइमेक्सका लागि उनले १२ दिनसम्म नुहाएनन् ।
आमिर खानको जन्म १४ मार्च १९६५ मा निर्माता ताहिर हुसैन र जीनत हुसैनको घरमा भएको थियो । उनको पूरा नाम मोहम्मद अमिर हुसैन खान हो । आमिरका काका नासिर हुसेन, चार दाजुभाइमध्ये जेठो, आफ्नो समयका प्रसिद्ध फिल्म निर्माता पनि थिए । आमिरका पिताका धेरै फिल्म फ्लप भएका थिए जसका कारण उनको परिवारले आर्थिक संकटको सामना गर्नुपरेको थियो ।
ताहिरको जीवनमा एक समय यस्तो आयो जब ४० वर्षको उमेरमा, उनी जागिर खोज्न घरमै आफ्नो स्नातक डिग्री खोज्ने गर्थे । ऋण लिनेहरू दिनहुँ घरमा पैसा माग्न फोनहरू गर्दथे । आमिरको बाल्यकाल शुल्क नतिरेको कारण विद्यालयबाट निकालिने डरले बित्यो । आमिर खान स्कुल पढ्दा टेनिस खेल्थे ।
‘यादों की बारात’ फिल्मको एउटा दृश्यका लागि ८ वर्षका आमिरले आफूलाई गितार बजाएको कल्पना गर्नुपरेको थियो । आमिर गितार बजाउन जान्दैनथे । आमिरले गितार बजाउने अभ्यास गरिरहेको थाहा पाएपछि नासिरले पूरै सुटिङ रोके । पूरै युनिटले आमिरलाई गितार सिकेसम्म पर्खिरहेको थियो ।
हिन्दी सिनेमामा कामको यति धेरै भीड थियो कि ताहिर आफ्नो छोरालाई यो पेशामा ल्याउन चाहँदैनथे । आमिरलाई इन्जिनियर वा डाक्टर बनोस् भन्ने उनको चाहना थियो । १६ वर्षको उमेरमा आमिर आफ्ना साथी आदित्य भट्टाचार्यको मौन फिल्म ‘परनिया’मा सहायक निर्देशक बनेका थिए ।
श्रीराम लागूले उनलाई यो फिल्मका लागि केही हजार रुपैयाँ दिएका थिए, तर बाबुको डरले गोप्य रूपमा सुटिङमा जानुपरेको थियो । यो फिल्मको सुटिङका क्रममा आमिरले नायक बन्ने निर्णय गरेका थिए । एक वर्ष थिएटरमा अभिनय सिकेपछि आमिरले आफ्ना काका नासिर हुसैनलाई सहयोग गर्न थाले । आमिर ‘मन्जिल मन्जिल’मा सहायक निर्देशक थिए ।
अमरीश पुरीले सन् १९८५ मा नासिर हुसैनद्वारा निर्देशित फिल्म ‘जबराद’मा अभिनय गरेका थिए । यस फिल्ममा निर्देशक नासिर हुसैनका भतिजा आमिरले उनलाई सहयोग गरेका थिए । त्यतिबेला आमिर सेटमा निरन्तरता हेर्ने गर्थे । एक दिन अमरीश एक एक्सन दृश्य शूट गर्दा बारम्बार ठाउँ परिवर्तन गर्दै थिए र आमिरले उनलाई बारम्बार अवरोध गरिरहेका थिए ।
अमरीशलाई थाहा थिएन कि आमिर निर्देशक नासिरका छोरा हुन् । जब अमरीशले आमिरको ध्यानाकर्षणका कारण बारम्बार एउटै दृश्य शूट गर्नुपर्यो, तब उनी रिसाए र आमिरलाई गाली गरे । सेटमा सन्नाटा छायो । केही समयपछि नासिर अमरीशकहाँ आए र भने कि यो आमिरको गल्ती होइन, तपाईको गल्ती सच्याइरहेको छ । पछि अमरिशले पछुताउँदै आमिरसँग माफी मागेका थिए ।
यो सन् १९८३ को कुरा हो जब आमिर खानले आफ्नो टाउको खौरेका थिए । मानिसहरूले सोचेका थिए कि आमिरले फिल्मका लागि कपाल मुन्डन गरेका थिए । तर कुरा अर्कै थियो । वास्तवमा आमिरले एउटी केटीलाई माया गर्थे, तर एक दिन ती युवतीले म तिमीलाई माया गर्दिन भन्दै आमिरलाई छोडेर गइन् । यसबाट आमिर यति दुखी भएका थिए कि उनले आफ्नो रिस पोखेर आफ्नो टाउको खौरेका थिए । यो कथा आमिर आफैंले सिमी गरवालको च्याट शोमा सुनाएका थिए ।
काका नासिरलाई सहयोग गर्दा, आमिर फिल्म एण्ड टेलिभिजन इन्स्टिच्युट अफ इन्डियाका विद्यार्थीहरूले बनाएका धेरै वृत्तचित्रहरूको हिस्सा थिए । यस्तै एउटा वृत्तचित्रमा आमिरको अभिनय देखेपछि निर्देशक केतन मेहता यति प्रभावित भए कि उनले आमिरलाई आफ्नो कम बजेटको फिल्म ‘होली’मा कास्ट गरे । फिल्मको अडिसन दिन आमिर कपाल बिना नै पुगेका थिए, किनभने उनले केही दिनअघि नै कपाल खौरेका थिए । यो फिल्मले दर्शकको मन जित्न सकेन । राउडी कलेज स्टुडेन्टको भूमिकामा निभाएका आमिरको अभिनयलाई रुचाइएको थियो तर आफ्नो पातलो शरीरका कारण उनले नकारात्मक प्रतिक्रिया पाएका थिए ।
आमिरले १८ अप्रिल १९८६ मा आफ्नी बाल्यकालकी साथी रीना दत्तसँग विवाह गरेका थिए । जब ‘कयामत से कयामत तक’बाट आमिरले डेब्यू गरे, छवि भिन्नताका कारण उनले यसलाई वर्षौंसम्म गोप्य राखे । सुरुमा आमिरका परिवारका सदस्यलाई पनि यो विवाहबारे थाहा थिएन । रीनाले फिल्म ‘कयामत से कयामत तक’ मा सानो भूमिका निर्वाह गरेकी थिइन् । यसबाहेक उनी फिल्म ‘लगान’की निर्माता पनि थिइन् ।
होली फ्लप भए पनि, आमिरका काकाले उनलाई १९८८ को फिल्म ‘कयामत से कयामत तक’मा कास्ट गरे । फिल्ममा उनीसँगै जुही चावला मुख्य भूमिकामा थिइन् । फिल्मको बजेट यति कम थियो कि प्रमोशनका लागि आमिर आफैं सडकमा घुम्ने र पोस्टर टाँस्ने गर्थे । ह्युमन्स अफ बम्बेलाई दिएको एक अन्तर्वार्तामा आमिरले यो फिल्मका लागि महिनामा एक हजार रुपैयाँ लिने गरेको बताएका थिए ।
सन् १९९० मा आमिर खानले अव्वल नम्बर, तुम मेरे हो, दीवाना मुझसा नही, जवानी जिन्दाबाद र दिल गरी पाँचवटा फिल्ममा अभिनय गरेका थिए । सन् १९९० को सबैभन्दा धेरै कमाउने फिल्म दिल थियो भने अन्य ४ फिल्म नराम्रोसँग फ्लप भए । लगातार फ्लप दिएपछि आमिरले जो जीता वही सिकन्दर, हम हैं राही प्यार के, रंगीला, राजा हिन्दुस्तानी, इश्क, सरफरोशजस्ता धेरै हिट फिल्म दिएर उनी त्यसपछि पछाडि फर्किनुपरेन ।
‘गुलाम’ फिल्ममा आमिरलाई खलनायकले कुटपिट गरेको दृश्यमा दुःखमा देख्न सकिने बताइएको थियो । दृश्यलाई परफेक्ट बनाउनका लागि आमिर १२ दिनसम्म ननुहाई बसेका थिए । नुहाउन नसकेपछि आमिरलाई केही दिनमै रिस उठ्न थाल्यो । यस फिल्मको लागि ट्रेनको अगाडि दौडको दृश्यको सुटिङका क्रममा आमिरको झण्डै मृत्यु भएको थियो । दृश्यमा आमिर झण्डा बोकेर ट्र्याकमा आउँदै गरेको ट्रेनतर्फ दौडनुपरेको थियो । ट्रेन नजिक आउँदा निर्माताले आमिरलाई ट्र्याकबाट ओर्लन भने तर आमिर दौडिए । ट्रेन यति नजिक आइपुगेको थियो कि सेटमा रहेका मानिसहरू डराएका थिए ।
फिल्म ‘लगान’को सुटिङका क्रममा आमिरको भेट फिल्मका सहायक निर्देशक किरण रावसँग भएको थियो । सुटिङका क्रममा किरण र आमिरको निकटता बढ्यो र अर्को वर्ष आमिरले आफ्नी पहिलो पत्नी रीनासँग सम्बन्धविच्छेद गरे । सम्बन्धविच्छेदपछि रीनाले दुवै सन्तान ऐरा र जुनैदको जिम्मा पाएकी थिइन् ।
तीन वर्षसम्म सम्बन्धमा रहेपछि आमिरले सन् २००५ मा किरणसँग विवाह गरेका थिए । यस विवाहबाट दुबैको एक छोरा आजाद छन्, जसको जन्म सरोगेसी मार्फत भएको थियो । १५ वर्षसम्म चलेको यो सम्बन्धलाई टुंग्याउँदै आमिरले २०२१ मा किरणसँग पनि सम्बन्धविच्छेद गरे ।
‘दंगल’मा महावीर सिंह फोगाटको भूमिका निर्वाह गर्न आमिरले २७ किलो तौल बढाएका थिए । यस्तो अवस्थामा उनको तौल ९७ किलो पुगेको थियो ।
