काठमाडौँ । जुम्लाको स्याउ उत्पादन तथा बजारीकरणमा देखिएका समस्या समाधानका लागि आधुनिक शीतभण्डार, सडक पूर्वाधार र व्यवस्थित बजारको आवश्यकता रहेको विषयमा सभामुख डोलप्रसाद अर्याललाई जानकारी गराइएको छ ।
जुम्लास्थित चन्दननाथ बहुउद्देश्यीय सहकारी संस्थाका कार्यकारी प्रमुख ऋषिराम पाण्डेले सभामुख अर्यालसँग भेट गरी जिल्लाको स्याउ उत्पादन, बजारीकरण तथा समग्र कृषि क्षेत्रको अवस्थाबारे जानकारी गराउनुभएको हो ।
पाण्डेका अनुसार जुम्लामा हाल ४ हजार २५० हेक्टरभन्दा बढी क्षेत्रफलमा स्याउ खेती हुँदै आएको छ । त्यसमध्ये करिब १ हजार ८ सयदेखि २ हजार हेक्टर क्षेत्रफलमा रहेका स्याउका बोटले उत्पादन दिन थालेका छन् भने बाँकी क्षेत्रमा नयाँ बिरुवा हुर्किरहेका छन् । मौसम अनुकूल रहेमा जुम्लामा वार्षिक १८ हजारदेखि २० हजार मेट्रिक टनसम्म स्याउ उत्पादन हुने गरेको उहाँले जानकारी दिनुभयो ।
तर, स्याउ उत्पादन बढ्दै गए पनि बजारीकरण र भण्डारणको समस्या कायमै रहेको पाण्डेको भनाइ छ । कर्णाली राजमार्गमा हुने नियमित अवरोध तथा ग्रामीण सडकको कमजोर अवस्थाका कारण स्याउ समयमै बजारसम्म पुर्याउन नसक्दा बाटोमै कुहिने र बिग्रिने समस्या रहेको उहाँले बताउनुभयो ।
पर्याप्त र आधुनिक शीतभण्डारको अभावका कारण किसानले उत्पादन हुनेबित्तिकै सस्तो मूल्यमा स्याउ बिक्री गर्नुपर्ने बाध्यता रहेको उहाँले उल्लेख गर्नुभयो । यसले किसानले उचित मूल्य पाउन नसक्ने अवस्था सिर्जना गरेको बताइएको छ ।
त्यस्तै, स्याउको वैज्ञानिक ग्रेडिङ र गुणस्तरीय प्याकेजिङको अभाव, पूर्ण रूपमा नपाक्दै स्याउ टिपेर बजार पठाउने प्रवृत्ति, किसानको प्रत्यक्ष बजार पहुँचको कमी तथा बिचौलियाको प्रभाव पनि प्रमुख समस्याका रूपमा रहेको पाण्डेले जानकारी दिनुभयो ।
जुम्ली स्याउको मूल्य अभिवृद्धिका लागि प्रशोधन उद्योगको सीमितता तथा एकीकृत ब्रान्डिङ र भौगोलिक पहिचानको अभावसमेत चुनौतीका रूपमा रहेको उहाँको भनाइ छ ।
भेटका क्रममा चन्दननाथ बहुउद्देश्यीय सहकारी संस्थाले कृषि प्रवर्द्धन र साना किसानको आयआर्जनमा गर्दै आएको कामबारे पनि जानकारी गराइएको थियो । सहकारीले स्याउ, ओखर, सिमी, मार्सी धान तथा पशुपालनका लागि किसानलाई कृषि कर्जा उपलब्ध गराउँदै आएको छ ।
त्यसैगरी, स्याउको ग्रेडिङ, प्याकेजिङ, जुस तथा सुकुटी प्रशोधनका लागि प्राविधिक र बजारीकरण सहयोग गर्दै आएको सहकारीले जनाएको छ । स्याउको मूल्य स्थिर राख्न शीतभण्डार तथा भण्डारण प्रविधिको प्रवर्द्धन गर्नुका साथै उन्नत जातका बिरुवा, जैविक मल र आधुनिक कृषि औजार किसानलाई अनुदान वा सुलभ मूल्यमा उपलब्ध गराउँदै आएको जानकारीसमेत दिइएको छ।
