काठमाडौँ — भोटेकोशी नदीमा आएको भीषण बाढीपछि आफ्ना आफन्त सम्पर्कविहीन बनेसँगै परिवारजनको दिन–रात एउटै प्रश्नमा अडिएको छ—उहाँहरू कहाँ हुनुहुन्छन्, कस्तो अवस्थामा हुनुहुन्छ र कहिले फर्किनुहुन्छ?
रसुवाको भोटेकोशी क्षेत्रमा आएको बाढीले जनजीवनमा ठूलो क्षति पु-याएपछि नुवाकोट, रसुवा लगायतका विभिन्न स्थानमा रहेका आफन्तको खोजीमा परिवारजन राजधानीका अस्पताल, सरकारी कार्यालय र सुरक्षा निकायका कार्यालयसम्म धाइरहेका छन्। कतिपय परिवार त्रिभुवन विश्वविद्यालय शिक्षण अस्पताल, महाराजगञ्ज पुगेर कुनै सूचना वा चिनजानको अनुहार भेटिन्छ कि भन्ने आशामा घण्टौँ कुरिरहेका छन्।
भदौ ९ गते बुधबार बिहान भोटेकोशी नदीमा आएको बाढीसँगै धेरै मानिस सम्पर्कविहीन भएपछि उनीहरूका परिवारजनमा चिन्ता र त्रास झनै बढेको छ। बाढीको वेगसँगै आफ्ना मान्छेहरू कहाँ पुगे भन्ने कुनै ठोस जानकारी नपाउँदा परिवारका सदस्यका लागि प्रत्येक बितेको घडी भारी बनिरहेको छ।
शिक्षण अस्पतालमा आफन्तको खोजीमा रहनुभएका एक परिवारका सदस्यले चिन्तित हुँदै भन्नुभयो, “धेरै ठाउँमा सोधखोज गरिसकियो, तर अहिलेसम्म कुनै जानकारी आएको छैन। घरपरिवारमा अन्योल र त्रास उत्पन्न भएको छ। भगवान्सँग प्रार्थना गरिरहेका छौँ कि उहाँहरू सकुशल फर्कनुहुनेछ।”
उहाँका अनुसार सुरुमा आफन्त सम्पर्कमा नआउँदा सामान्य नेटवर्क समस्याका कारण सम्पर्क हुन नसकेको हुनसक्ने परिवारले सोचेको थियो। तर समय बित्दै जाँदा आशंका र चिन्ता गहिरिँदै गएको छ।
“समय जति बित्दै जान्छ, उति नै अन्योल र तनाव बढ्दै गएको छ। सोधखोज गर्नुपर्ने सबै ठाउँमा बुझिसकियो। कतैबाट सकारात्मक सन्देश आएको छैन,” उहाँले भन्नुभयो।
आफन्तको अवस्था बुझ्न परिवारजनले अस्पताल, प्रहरी कार्यालय, प्रशासनिक निकाय तथा अन्य सम्बन्धित कार्यालयमा सम्पर्क गरिरहेका छन्। कसैको नाम उद्धार गरिएका व्यक्तिको सूचीमा छ कि छैन, कसैलाई अस्पताल ल्याइएको छ कि छैन वा कुनै सुरक्षित स्थानमा भेटिएको सूचना आएको छ कि भन्ने आशामा उनीहरू विभिन्न ठाउँमा पुगिरहेका छन्।
राजधानीका अस्पताल परिसरमा देखिने परिवारजनका अनुहारमा थकानभन्दा बढी बेचैनी देखिन्छ। हातमा मोबाइल फोन लिएर उनीहरू बारम्बार फोन गर्छन्, सन्देश हेर्छन् र कुनै नयाँ सूचना आयो कि भनेर प्रतीक्षा गर्छन्।
तर सम्पर्कविहीन आफन्तको कुनै खबर नआउँदा आशा र निराशाबीच उनीहरूको समय बितिरहेको छ।
बाढीपछि नुवाकोट र रसुवाका विभिन्न क्षेत्रमा फसेका वा सम्पर्कविहीन भएका आफ्ना आफन्तको खोजी गरिदिन परिवारजनले सम्बन्धित निकायसँग हारगुहार गरिरहेका छन्।
कतिपय परिवारका सदस्यहरू सामाजिक सञ्जालमार्फत आफ्ना आफन्तको फोटो, नाम, सम्पर्क नम्बर र अन्तिमपटक सम्पर्क भएको स्थान सार्वजनिक गर्दै सहयोगको अपिल गरिरहेका छन्। कतिपयले रुँदै आफ्ना आफन्तको अवस्थाबारे जानकारी दिन आग्रह गरिरहेका छन्।
एक फोन, एउटा सन्देश वा अपरिचित नम्बरबाट आएको एउटा खबरले पनि परिवारमा आशाको किरण ल्याउन सक्छ। त्यसैले सम्पर्कविहीन व्यक्तिको खोजीमा रहेका परिवारका लागि सूचना आफैँमा ठूलो राहत बन्न सक्छ।
बाढी प्रभावित क्षेत्रमा सञ्चार सम्पर्क अवरुद्ध वा कमजोर भएका कारण पनि धेरै परिवारले आफ्ना आफन्तसँग सम्पर्क गर्न सकेका छैनन्। मोबाइल फोन नलाग्नु, फोन स्वीच अफ हुनु वा लामो समयसम्म कुनै प्रतिक्रिया नआउनुले परिवारजनको चिन्ता झनै बढाएको छ।
बाढीको समयमा मानिसहरू सुरक्षित स्थानतर्फ भागेका हुनसक्ने, मोबाइल तथा अन्य सामग्री गुमेको हुनसक्ने वा सञ्चार सम्पर्क नपुगेको हुनसक्ने सम्भावना भए पनि परिवारजनलाई यस्ता सम्भावनाले तत्काल ढाडस दिन सकेको छैन।
उनीहरूलाई अहिले अनुमान होइन, आफ्ना आफन्तको वास्तविक अवस्थाबारे यथार्थ जानकारी चाहिएको छ।
भोटेकोशी बाढीपछि विभिन्न स्थानबाट उद्धारका समाचारहरू सार्वजनिक भइरहेका छन्। उद्धार गरिएका व्यक्तिहरू सुरक्षित रहेको खबर सुन्दा सम्पर्कविहीनका परिवारमा पनि आफ्ना मान्छे जीवितै भेटिने आशा पलाउँछ।
तर एउटै परिवारका लागि उद्धारको खबर खुसीको समाचार हुँदा अर्को परिवारका लागि आफ्नो आफन्तको नाम सूचीमा छ कि छैन भन्ने अर्को प्रतीक्षाको क्षण बन्ने गरेको छ।
अस्पताल परिसरमा बसेका परिवारजनको नजर ढोकातिर हुन्छ। सुरक्षाकर्मी वा उद्धारकर्मीबाट आउने हरेक सूचनालाई उनीहरू ध्यानपूर्वक सुन्छन्। कतैबाट आफ्नो आफन्तको नाम उच्चारण हुन्छ कि भन्ने आशामा उनीहरू कान थापिरहेका हुन्छन्।
हराइरहेका तथा सम्पर्कविहीन व्यक्तिको खोजी प्रभावकारी बनाउन स्थानीय प्रशासन, सुरक्षा निकाय, अस्पताल, उद्धार टोली र अन्य सम्बन्धित निकायबीच तीव्र समन्वय आवश्यक रहेको परिवारजनको भनाइ छ।
उद्धार गरिएका, अस्पतालमा उपचाररत, सुरक्षित स्थानमा राखिएका तथा अझै सम्पर्कविहीन व्यक्तिहरूको एकीकृत र नियमित रूपमा अद्यावधिक हुने विवरण सार्वजनिक गरिए परिवारजनको अन्योल केही कम हुने उनीहरूको अपेक्षा छ।
परिवारजनले सम्पर्कविहीन व्यक्तिको विवरण संकलन गरी खोजी अभियानलाई व्यवस्थित बनाउन र प्राप्त सूचनालाई तत्काल परिवारसम्म पुर्याउन सम्बन्धित निकायसँग आग्रह गरेका छन्।
बाढी आएको दिनदेखि धेरै परिवारले राम्रोसँग निदाउन सकेका छैनन्। फोनको घण्टी बज्दा मनमा आशा जाग्छ—सायद आफ्नै मान्छेको फोन हो। तर फोन अरू कसैको हुँदा फेरि उस्तै निराशा।
अस्पतालको प्रतीक्षालयदेखि सरकारी कार्यालयको ढोकासम्म, सामाजिक सञ्जालका पोस्टदेखि सुरक्षा निकायका कार्यालयसम्म—परिवारजनको खोजी जारी छ।
भोटेकोशीको भेलले छुट्याएका परिवारका लागि अहिले समय रोकिएजस्तो छ। नदीको पानी बगेर तलतिर गइसकेको छ, तर आफन्तको प्रतीक्षा भने अझै उस्तै छ।आँखा अस्पतालको ढोकातिर छन्, कान एउटा खबरको प्रतीक्षामा छन् र मन एउटै प्रार्थनामा—“हाम्रा मान्छे सकुशल फर्किऊन्।”
