काठमाडौँ । गुठी संस्थानले आफ्नो स्वामित्वमा रहेका जग्गाको एकीकृत तथा अद्यावधिक अभिलेख व्यवस्थित गर्न नसकेको पाइएको छ। महालेखा परीक्षकको कार्यालयको त्रिसठ्ठीऔँ वार्षिक प्रतिवेदनअनुसार संस्थानसँग जिल्लागत जग्गाको स्पष्ट विवरण तथा अद्यावधिक अभिलेख नहुँदा कुल जग्गाको वास्तविक क्षेत्रफल यकिन हुन सकेको छैन।
सम्पत्ति व्यवस्थापन गुठी संस्थान (कार्य व्यवस्था) विनियम, २०४९ को विनियम १७(१) मा संस्थानले आफ्नो अधिकार क्षेत्रभित्रका जग्गाको छुट्टै लगत तयार गरी नियमित अद्यावधिक गर्नुपर्ने व्यवस्था भए पनि त्यसको प्रभावकारी कार्यान्वयन हुन नसकेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।
गुठी संस्थानले उपलब्ध गराएको विवरणअनुसार विभिन्न ६८ जिल्लामा पहाडी क्षेत्रमा ५ लाख ६१ हजार ९९० रोपनी तथा तराई क्षेत्रमा ६६ हजार ३३० बिघा जग्गा गुठीको नाममा रहेको देखिन्छ। तर, अभिलेख व्यवस्थापन कमजोर हुँदा सम्पूर्ण जग्गाको यकिन विवरण उपलब्ध छैन।
प्रतिवेदनमा संस्थानको नाममा रहेका केही जग्गा अतिक्रमणमा परेको पनि उल्लेख गरिएको छ। विवरणअनुसार धनुषा जिल्ला मा ४३.५ बिघा, महोत्तरी जिल्ला मा १२२ बिघा, बारा जिल्ला मा २७ बिघा, पर्सा जिल्ला मा ७ बिघा तथा काठमाडौं, ललितपुर र भक्तपुर मा क्रमशः १४, १२ र २ रोपनी जग्गा अतिक्रमण भएको देखिएको छ।
महालेखा परीक्षकको कार्यालयले गुठी संस्थानलाई सम्पूर्ण जग्गा तथा सम्पत्तिको एकीकृत अभिलेख तयार गरी नियमित अद्यावधिक गर्न, अतिक्रमित जग्गाको संरक्षण गर्न तथा उपयोग व्यवस्थापन प्रभावकारी बनाउन निर्देशन दिएको छ ।
