काठमाडाैँ । अन्तिम क्षणमा टरेको ठूलो युद्धपछि अमेरिका र इरानबीच भएको दुई हप्ताको अस्थायी युद्धविरामलाई इजरायलले समर्थन जनाएको छ, तर लेबनान यस सहमतिबाट बाहिर रहेको स्पष्ट पार्दै क्षेत्रीय तनाव अझै कायमै रहने सङ्केत दिएको छ ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानमाथि सम्भावित विनाशकारी आक्रमण स्थगित गर्ने निर्णय लिएपछि वासिङ्टन र तेहरानबीच मङ्गलबार राति युद्धविराममा सहमति भएको हो । यो सहमति ट्रम्पले दिएको कडा समयसीमा सकिनु एक घण्टा अघि मात्रै सम्भव भएको थियो, जसले कूटनीतिक प्रयासको संवेदनशीलता झल्काएको छ । यस समझदारीअनुसार इरानले दुई हप्तासम्म होर्मुज जलडमरूमध्य हुँदै अन्तर्राष्ट्रिय समुद्री यातायातका लागि सुरक्षित मार्ग सुनिश्चित गर्ने जनाएको छ ।
यही अवधिलाई उपयोग गर्दै दुवै पक्षबीच वार्ता अघि बढाइनेछ, जसका लागि पाकिस्तानमा शुक्रबारदेखि औपचारिक संवाद सुरु हुने तय गरिएको छ । इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुको कार्यालयले जारी गरेको विज्ञप्तिमा इजरायलले ट्रम्पको निर्णयलाई समर्थन गर्ने उल्लेख गर्दै इरानले तुरुन्तै जलडमरूमध्य खोल्नुका साथै अमेरिका, इजरायल र क्षेत्रका अन्य देशहरूमाथिका सबै आक्रमण रोक्नुपर्नेमा जोड दिएको छ । साथै, इरानले भविष्यमा आणविक, क्षेप्यास्त्र तथा आतङ्कवादसम्बन्धी खतरा नउठाउने सुनिश्चित गर्न अमेरिकाले चालेका प्रयासहरूमा पनि इजरायलको साथ रहने जनाइएको छ ।
यद्यपि, इजरायलले यो युद्धविराम लेबनानमा लागू नहुने स्पष्ट पारेको छ । यसले पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शाहबाज सरिफले दिएको त्यसअघिको अभिव्यक्तिलाई अस्वीकार गरेको देखिन्छ, जसमा उहाँले लेबनानसहित सबै क्षेत्रमा युद्धविराम लागू हुने सङ्केत दिनुभएको थियो । लेबनान युद्धमा तानिनुको मुख्य कारण इरान समर्थित हिजबुल्लाह समूहले इजरायलमाथि गरेको रकेट आक्रमण रहेको बताइएको छ ।
त्यसपछि इजरायलले लेबनानभरि व्यापक हवाई आक्रमण र सैन्य कारबाही सञ्चालन गरेको थियो, जसमा एक हजार ५०० भन्दा बढी मानिसले ज्यान गुमाएको अधिकारीहरूले जनाएका छन् । यसबीच, इजरायलले सुरुदेखि नै अमेरिकालाई इरानविरुद्धको युद्धमा प्रत्यक्ष रूपमा संलग्न हुन आग्रह गर्दै आएको थियो ।
फेब्रुअरीमा सुरु भएको प्रारम्भिक आक्रमणका क्रममा इरानका दीर्घकालीन सर्वोच्च नेता अयातुल्ला अली खामेनी मारिनुभएको थियो भन्ने विवरण पनि सार्वजनिक भइसकेको छ । दुई हप्ताको यो अस्थायी युद्धविरामले तत्कालका लागि तनाव घटाउने अपेक्षा गरिएको भए पनि लेबनानमा जारी द्वन्द्व र क्षेत्रीय अविश्वासका कारण दीर्घकालीन शान्तिको सम्भावना अझै अनिश्चित देखिएको छ ।
