काठमाडाैँ । मध्यपूर्व क्षेत्रमा बढ्दो सैन्य तनावको प्रत्यक्ष असर चितवनको सौराहा केन्द्रित पर्यटन क्षेत्रमा देखिन थालेको छ। हवाई यात्रा महँगो र असुरक्षित बन्दै गएपछि नेपाल भ्रमणको योजना बनाएका धेरै विदेशी पर्यटकले आफ्नो यात्रा रद्द गरेका छन्।
पर्यटन व्यवसायीहरूका अनुसार भारत, चीन र अष्ट्रेलियाबाहेकका मुलुकबाट आउने अधिकांश पर्यटकले सौराहाको यात्रा स्थगित गरेका छन्। विगतका वर्षहरूमा यस अवधिमा होटलहरू करिब ८० प्रतिशतसम्म भरिने गरे पनि यस वर्ष करिब २० प्रतिशत मात्रै कोठा भरिएका छन्। स्थानीय निर्वाचनका कारण करिब १५ दिन प्रभावित बनेको पर्यटन क्षेत्र त्यसपछि मध्यपूर्वको द्वन्द्वका कारण झन् मारमा परेको हो।
क्षेत्रीय होटल सङ्घ चितवनका अध्यक्ष ओमप्रकाश पाण्डेले फेब्रुअरीदेखि अप्रिलसम्म सौराहाको मुख्य पर्यटकीय सिजन हुने बताउँदै यस वर्ष अपेक्षाअनुसार पर्यटक नआएको जानकारी दिए। “द्वन्द्व भएका मुलुक मात्र होइन, अन्य देशका पर्यटकले समेत बुकिङ रद्द गरेका छन्,” उनले भने, “आकाश असुरक्षित भएपछि को घुम्न आउँछ र?”
सङ्घका उपाध्यक्ष गुणराज थपलियाले द्वन्द्वको प्रभावका कारण बढेको महँगी र विदेशमा रहेका आफन्तप्रति चिन्ताले नेपालीहरू पनि घुमफिरबाट टाढा भएको बताए। हवाई भाडा अत्यधिक बढ्नु पनि पर्यटक आगमन घट्नुको अर्को कारण बनेको उनको भनाइ छ।
पर्यटन व्यवसायी सुमन घिमिरेका अनुसार उहाँको होटलमा भएको करिब ५० प्रतिशत बुकिङ रद्द भइसकेको छ। यद्यपि अक्टोबर–नोभेम्बरका लागि भएका बुकिङ भने यथावत् रहेको र तत्काल द्वन्द्व अन्त्य भए सुधार आउने आशा गरिएको उनले बताए । “यो सिजनमै यस्तो असर परेपछि समग्र वर्ष नै प्रभावित हुने देखिन्छ,” उनले भने।
वनवास रिसोर्टका महाप्रबन्धक प्रकाश न्यौपानेले पनि मध्यपूर्व तनावका कारण पर्यटक आगमनमा ठूलो गिरावट आएको उल्लेख गरे। “धेरैजसो उडानहरू मध्यपूर्वका ट्रान्जिट हुँदै आउने भएकाले ती मार्ग प्रभावित हुँदा सिधै पर्यटनमा असर परेको छ,” उनले भने ।
त्यस्तै, पर्यटन व्यवसायी सन्तोष गिरीले पनि अन्तर्राष्ट्रिय उडान र ट्रान्जिट विमानस्थलहरू प्रभावित हुँदा टिकट काटिसकेका पर्यटकले समेत यात्रा रद्द गर्न बाध्य भएको बताउनुभयो। “द्वन्द्वको अवस्था हुँदा घुम्न आउने वातावरण नै हुँदैन,” उनले भने।
सौराहामा हाल १४८ वटा होटल सञ्चालनमा छन्, जसमा करिब ७,२०० पर्यटक अट्ने क्षमता छ। यहाँ प्रत्यक्ष रूपमा ६,४०० जनाले रोजगारी पाएका छन् भने अप्रत्यक्ष रूपमा १२ हजारभन्दा बढी निर्भर छन्।
चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा आसपासका सामुदायिक वनमा पाइने दुर्लभ एकसिङ्गे गैँडा, पाटेबाघ, घडियाल गोहीलगायत वन्यजन्तु अवलोकनका लागि सौराहा विदेशी तथा स्वदेशी पर्यटकको प्रमुख गन्तव्य रहँदै आएको छ। साथै थारू संस्कृतिको आकर्षण, विभिन्न संघसंस्थाका कार्यक्रम तथा भारतीय पर्यटकका विवाह समारोहले समेत सौराहाको पर्यटनलाई चलायमान बनाउँदै आएको थियो। तर, विश्वव्यापी द्वन्द्वको प्रभावले अहिले यो क्षेत्र गम्भीर चुनौतीमा परेको छ।
