काठमाडाैँ । मध्यपूर्वमा जारी युद्धका कारण कच्चा तेलको मूल्य तीव्र रूपमा बढ्दा एसियाका विभिन्न देशहरूमा इन्धन अभाव र असन्तुष्टि बढ्न थालेको छ। बङ्गलादेशमा अवस्था विशेष गरी तनावपूर्ण बनेको छ र प्रमुख तेल डिपोहरूको सुरक्षा गर्न सेना तैनाथ गरिएको छ।
बङ्गलादेश आफ्नो ऊर्जा आवश्यकताको करिब ९५ प्रतिशत इन्धन विदेशबाट आयात गर्छ। इन्धन अभावको आशङ्कासँगै राजधानी ढाकासहित देशभरका पेट्रोल पम्पहरूमा लामो लाइन देखिएको छ। सुरक्षा कडा पार्न सेनालाई मुख्य डिपोमा राखिएको छ भने पेट्रोल पम्प वरिपरि प्रहरी गस्ती बढाइएको छ।
ढाकाको एक पेट्रोल पम्पका कर्मचारी अशरफुज्जमान दुलालले आपूर्ति नपुग्दा आक्रोशित मोटरसाइकल चालकहरूले स्टेसनमा तोडफोड गरेको जानकारी दिए। उनका अनुसार, डिपोबाट इन्धन नआएको जानकारी दिए पनि चालकहरू आश्वस्त नभएपछि आइतबार हिंसात्मक घटना भएको थियो।
मङ्गलबार राजधानीको पुरानो पेट्रोल पम्प ‘शाहजहाँ ट्रेडर्स’ले इन्धन सकिएको सूचना टाँस्दै ग्राहकसँग क्षमा माग्नुपरेको थियो। सत्र करोड जनसङ्ख्याको बङ्गलादेश सरकारले स्थिति नियन्त्रणमा राख्न इन्धन राशनिङ सुरु गरेको छ। विद्यार्थीहरूलाई घर पठाइयो र सार्वजनिक उत्सवमा हुने प्रकाश प्रदर्शन पनि रद्द गरियो।
यसैबीच, दक्षिणी जिल्ला झेनैदाहमा शनिबार राति इन्धन भर्ने क्रममा कर्मचारीसँग झडप हुँदा २५ वर्षीय एक युवकको मृत्यु भएको प्रहरीले जनाएको छ। मृत्युपछि आक्रोशित भीडले तीनवटा बसमा आगजनी गर्नुभयो र एउटा फिलिङ स्टेसनमा तोडफोड गर्यो।
ढाकाको सिटी सेन्टरमा मङ्गलबार करिब १.५ किलोमिटर लामो सवारीको लाइन देखियो। गाडीमा लामो समय पर्खिरहेका कामरुल हसनले आफ्नो मालिकको कार लाइनमै छोडेर रिक्सा प्रयोग गर्नुपरेको बताए। पेट्रोल पम्पका कर्मचारी अख्तर हुसेनले भने, “खाडी युद्धको समयमा पनि हामीले यति ठूलो भीड देखेका थियौं न।”
अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल १०० डलर नाघेको थियो, जुन सन् २०२२ मा रूस–यूक्रेन युद्धपछि देखिएको उच्च स्तर हो। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानविरुद्धको अमेरिका–इजरायल युद्ध चाँडै अन्त्य हुने संकेत दिएपछि तेलको मूल्य केही घटेको छ। तर इरानको मिसाइल र ड्रोन आक्रमणले खाडी क्षेत्रमा अस्थिरता बढाएको छ। होर्मुज जलडमरूमध्यमा समुद्री यातायात प्रभावित भएपछि विश्व बजारमा यसको असर देखिएको छ।
इन्धन सङ्कटको प्रभाव अन्य एसियाली देशहरूमा पनि देखिन थालेको छ। भियतनाममा हजारौँ मोटरसाइकल चालक पेट्रोलको लागि लाममा उभिएका थिए र अनलिडेड पेट्रोलको मूल्य २० प्रतिशतभन्दा बढी बढेको छ। तर सरकारले आयातित पेट्रोलियम उत्पादनमा शुल्क हटाएपछि ठूलो अभाव भने रोकिएको छ।
फिलिपिन्समा पनि पेट्रोल पम्पहरूमा लाम देखिएको छ। पाकिस्तान र श्रीलङ्कामा पनि यस्तै दृश्य देखिएका छन्। म्यान्मामा अवस्था अझ कठिन छ, जहाँ इन्धनको करिब ९० प्रतिशत आयातमा निर्भर छ। सरकारले निजी सवारीसाधनको प्रयोगमा प्रतिबन्ध लगाउँदै इन्धन भण्डारण बचाउने प्रयास गरेको छ।
जापान, इन्डोनेसिया, चीन, भारत र अफगानिस्तानजस्ता केही देशहरूमा हालसम्म व्यापक सङ्कट देखिएको छैन। तर सियोलका व्यापारी ली इन–टेले भने सावधानीस्वरूप गाडीमा पहिलेभन्दा बढी पटक इन्धन भर्न थालेको बताउनुभयो।
