काठमाडौं । असारको अन्तिममा देशका अधिकांश स्थानको आकार बादलले डम्म ढाकेको छ । काठमाडौंको पूर्वी क्षेत्रमा पनि बादलले ढाकेको छ ।
पश्चिम क्षेत्रमा रहेको विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत स्वयम्भू भने बिहान खुलेको छ । स्वयम्भूनाथबाट त काठमाडौंको सौन्दर्य अझ खुलेको देखिएको छ ।
बिहानैदेखि आकाश खुलेकाले काठमाडौंको पर्यावरण लोभलाग्दो छ । कुहिरो हटेको छ ।
काठमाडौं मात्र नभई उपत्यकाकै धार्मिक, सांस्कृतिक र ऐतिहासिक महत्वको परिचायक स्वयम्भू बौद्धमार्गीको आस्थाको केन्द्रमात्रै होइन, यहाँ सबै धर्मावलम्बीको उत्तिकै घुइँचो लाग्छ ।
अझ काठमाडौं घुम्न आउने आन्तरिक एवम् बाह्य पर्यटकहरूको स्वयम्भू नघुमी घुमफिर तथा देशाटन पूर्ण हुँदैन ।
स्वयम्भू बौद्ध स्तूपलाई महाचैत्य पनि भनिन्छ । उपत्यकामा पानी भरिएको बेलामा यहाँ बिपस्वी बुद्ध आएर तीनपल्ट वरिपरीको पहाडमा घुमेर नागार्जुनको टुप्पोमा बसि तपस्या गरेका थिए ‘त्यसपछि बैशाख पूर्णिमाको दिन कमलको बीउ दक्षिण फर्कि ‘मन्त्र गरी दहमा रोपेका थिए ।
अर्को सालको बैशाख पूर्णिमाको दिन कमलको फूल उम्रेको जसमा पञ्चरश्मि सहित स्वयम्भु महाचैत्यको उत्पति भएको मानिन्छ ।
संस्कृतबाट स्वयम्भूको अर्थ स्वयम् उत्पत्ति भएको भूमि भन्ने बुझिन्छ । काठमाडौँ उपत्यकाको स्थापना र नेपालको ईतिहासमा पनि यसको ठूलो भूमिका रहेको छ । भगवान मन्जुश्रीले पनि काठमाडौँको स्थापना गर्नुअघि यो भूमिमा बसेर तपस्या गर्नुभएको उल्लेखित पुरानो ग्रन्थहरूमा पाईन्छ ।
नेवारीबाट स्येँको अर्थ स्वयं, गुँको अर्थ वनबाट स्येँगु र यसै शब्दलाई पछि स्वयम्भू भनि आएको हो ।
