वायुमण्डलमा कार्बनडाइअक्साइड र मिथेनका स्तर नयाँ स्तरमा पुगेसँगै सन् २०२१ विश्वको रेकर्डमा पाँचौँ सबैभन्दा तातो वर्ष भएको युरोपेली सङ्घका वैज्ञानिकहरुले बताएका छन् ।
युरोपेली सङ्घको कोपरनिकस क्लाइमेन्ट चेन्ज (सीएस३) सर्भिसले सोमबार एक रिपार्टमा सन् १८५० यता पछिल्ला सात वर्षहरु स्पष्ट अन्तरसहित विश्वको सबैभन्दा ताता वर्षहरु भएको जनाएको छ । सीएस३ का अनुसार सन् २०२१ मा विश्वको औसत तापमान १.१ डिग्री सेल्सियसदेखि १.२ डिग्री सेल्सियस पुगेको छ जुन सनु १८५० देखि सन् १९०० को स्तरभन्दा माथि हो ।
रेकर्डमा सबैभन्दा तातो वर्ष सन् २०२० र सन् २०१६ थिए। सन् २०१५ पेरिस सम्झौताअन्तर्गतका देशहरू विश्वव्यापी तापमान वृद्धि १.५ डिग्री सेल्सियसमा सीमित गर्न प्रयास गर्न प्रतिबद्ध छन् । वैज्ञानिकहरूले सो स्तरको तापमानबाट यसको नराम्रो प्रभावबाट बच्न सकिने बताएका छन् । त्यसका लागि २०३० सम्ममा उत्सर्जन लगभग आधा गर्न आवश्यक छ ।
हरितगृह ग्यास उत्सर्जनले ग्रहको जलवायु परिवर्तन गर्दा दीर्घकालीन तापक्रमको प्रवृत्ति जारी रहन्छ। जलवायु परिवर्तनले युरोप, चीन र दक्षिण सुडानमा आएको बाढीदेखि लिएर साइबेरिया र संयुक्त राज्य अमेरिकाको जङ्गलमा लागेको डढेलोसम्म २०२१ मा विश्वमा हुने धेरै चरम मौसमी घटनाहरूलाई बढायो।
“युरोपमा सबैभन्दा गर्मी, भूमध्य सागरमा तातो लहर र उत्तर अमेरिकामा अभूतपूर्व उच्च तामक्रमका साथ सन् २०२१ चरम तातो वर्ष थियो”, सीएस३ का निर्देशक कार्लो बुअन्टेम्पोले भने, “यी घटनाहरूले हाम्रा तरिकाहरू परिवर्तन गर्न, दिगो समाजतर्फ निर्णायक र प्रभावकारी कदमहरू चाल्न र शुद्ध कार्बन उत्सर्जन घटाउने दिशामा काम गर्ने आवश्यकतालाई स्मरण गराउँछन ।”
मुख्य हरितगृह ग्यासहरू कार्बनडाइअक्साइड र मिथेनको विश्वव्यापी स्तर बढ्ने क्रम जारी छ र दुवै २०२१ मा उच्च रेकर्डसहित माथि पुगेका छन्। वायुमण्डलमा कार्बनडाइअक्साइडको स्तर सन् २०२१ मा प्रति दश लाख ४१४.३ भाग पुगेको छ । वैज्ञानिकहरुका अनुसार यो सन् २०२० को तुलनामा लगभग २.४ पीपीपीएमले बढी हो ।
सीएस३ ले विशेषगरी शक्तिशाली हरितगृह ग्यास मिथेनको स्तर विगत दुई वर्षमा बढेको बताएको छ तर यसको कारणहरू पूर्णरूपमा बुझ्न सकिएको छैन। मिथेन उत्सर्जन तेल र ग्यास उत्पादन तथा खेतीदेखि लिएर सिमसार क्षेत्र जस्ता प्राकृतिक स्रोतहरूमा हुन्छ।
कोभिड–१९ महामारीको शुरुआतमा २०२० मा अस्थायी गिरावट आएपछि अस्थायी तथ्याङ्कले सन् २०२१ मा विश्वव्यापी कार्बनडाइअक्साइड उत्सर्जन ४.९ प्रतिशतले वृद्धि भएको जनाएको छ ।
गत नोभेम्बरमा ग्लासगो जलवायु सम्झौतामा संयुक्त राष्ट्रसङ्घका सदस्यहरूले पूर्व–औद्योगिक समयको तुलनामा १.५ डिग्री सेल्सियसमा विश्व तापमान रोक्न चाहने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका थिए ।
यद्यपि जलवायु विज्ञहरूले यो सम्झौताले विशेषगरी कमजोर राष्ट्रहरूलाई विश्व तापमानको प्रभावबाट जोगाउन मद्दत गर्न पर्याप्त नभएको बताएका छन् । एजेन्सी
