भक्तपुर। मन्दीरमा जात्रा मनाउन आएका जात्रालुसंग सामान्य भनाभनबाट शुरु भएको झगडाले उग्ररुप लिँदा ११ जना सर्वसाधारणको विभत्स हत्या भएको ‘नगरकोट हत्याकाण्ड’ आज १८ वर्ष भयो ।
धार्मिक जात्रामा सहभागी भएकामाथि गरिएको हत्याकाण्डको योमरी पुर्णिमाको रातलाई नगरकोटको लागि मात्रै नभई भक्तपुर र नेपालकै लागि कालो रातको रुपमा लिने गरिन्छ ।
२०६२ को मंसीर पुर्णिमा अर्थात आजकै दिन पर्यटकिय क्षेत्र नगरकोट नजिक चिहाँनडाँडास्थित कालीदेवी भगवती मन्दीरमा भएको मंसीरे पुर्णिमा जात्रामा भेला भएका जात्रालुमाथि नगरकोट सैनिक ब्यारेकका सिपाही बासुदेव थापाले अन्धाधुन्द चलाएको गोली लागेर ११ जना जात्रालुको मृत्यु भएको थियो ।
परम्परादेखि नै सो मन्दीरमा हरेक वर्षको योमरी पुर्णिमाको रातभरी जात्रा हुने हुँदा जात्रा मनाउन नगरकोट र काभ्रे आसपासका अधिकाँश तामाङ्ग समुदाय भेला भएर रमाइलोसंग जात्रा मनाउने गर्थे ।
२०६२ साल मंसीर २९ गते परेको योमरी पुर्णिमाको रातमा पनि पुर्णिमा जात्रा चलिरहेको थियो । जात्रामा नगरकोट, तेलकोट, बागेश्वरी, नाल्दुम क्षेत्रका तामाङ्ग समुदायका किशोर किशोरी, युवायुवतीदेखि केटाकेटी र बुढाबुढी भेला भएका थिए ।
उता नगरकोट ब्यारेकबाट सरुवा भई भोलिपल्टदेखि नुवाकोटको सैनिक ब्यारेकमा हाजीर हुन जाने तयारीमा रहेका सैनिक जवान बासुदेव थापा पनि सो जात्रा हेर्न साँझपख उक्त मन्दीरमा पुगेका थिए ।
नगरकोट ब्यारेकमा कार्यरत रहँदादेखि स्थानीय युवतीहरुको विषयलाई लिएर स्थानीय तामाङ्ग युवाहरुसंग रीसइवि राखेका सैनिक जवान थापाले जात्राको साँझ पनि सोही विषयमा युवायुवतीसंग निहुँ खोजेका थिए ।
जात्रामा सहभागी युवाहरुसंग सैनिक थापाको भनाभन भएर हात हालाहाल भएपछि आक्रोशित भएका उनी नगरकोट सैनिक ब्यारेकमा फर्केर एसएलआर बन्दुक लिएर जात्रास्थलमा राती फेरी गएका थिए ।
राती अवेर कालीदेवी मन्दीरमा बन्दुकसहित पुगेका थापाले मन्दीरमा जात्रा मनाईरहेका ५ वर्षे वालकदेखि बुढाबुढी सबैमाथि अन्धाधुन्द गोली चलाउँदा ११ जना जात्रालुको अकालमा मृत्यु भएको थियो ।
घटनामा ५ वर्षे दिपक तामाङ्ग, ११ वर्षे दमाइ सिंह तामाङ्गदेखि ४० वर्षे रामलाल नगरकोटी र उनकी १९ वर्षिया छोरी नानी नगरकोटी, चोलाकान्त पन्त, सुजन श्रेष्ठ, आइते तामाङ्ग, भगवान तामाङ्ग, काले तामाङ्ग, माया तामाङ्ग र निरु तामाङ्गको मृत्यु भएको थियो ।
घटनामा परि १९ जना घाइते भएका थिए । उनीहरुको टाउको, छाती तिघ्रा र शरीरका विभिन्न भागमा गोली लागेको थियो ।
मृतकको परिवारलाई तत्कालिन सरकार, नेपाली सेना, जिल्ला विकास समिति र नगरकोट गाविसबाट राहत र क्षतिपुर्ति र राहतको साथै घाइतेको उपचारको लागि विभिन्न सामाजिक संस्था र चन्दा संकलन गरि सहयोग गरिएको चाँगुनारायण नगरपालिका वडा नं ६ (नगरकोट) का अध्यक्ष धनबहादुर लामा बताउँछन् । लामा त्यसबेला राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीका नगरकोटका सदस्य थिए ।
घाइते १९ जना मध्ये विरामी भएर जगतबहादुर तामाङ्गको मृत्यु भएतापनि बाँकी १८ जना घाइते आवश्यक स्वास्थ्य उपचारपछि आफ्नो जीवनयापन गरिरहेका छन् ।
हत्याकाण्डको घटनापछि आरोपी सैनिक थापाले ११ जनाको हत्यापछि सोही बन्दुकबाट आफैंले आफैंलाई गोली हानी ‘आत्महत्या’ गरेको भनेर नेपाली सेनाले छानविन प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेको थियो । तथापि घटनाले उग्ररुप लिएको कारण पछि नगरकोट सैनिक ब्यारेकबाट आएका नेपाली सेनाले थापामाथि गोली हानेर मारेको बताइन्छ ।
ड्युटीमा नरहेका , अन्यत्र सरुवा भई रवाना बुझिसकेका सैनिक जवानले घटनामा प्रयोग गरिएको एसएलआर बन्दुक र तयसमा लोड गरिएको गोली कसरी पाए, अनि त्यति लामो बन्दुकबाट उनी आफुले आफैंलाई कसरी छातीमा गोली हानेर आत्महत्या गरे ? यी दुबै कुरा घटनाको १८ वर्षसम्म पनि रहस्यमै छ ।
