काठमाडौं । डिजिटल अर्थतन्त्रको दायरा परम्परागत वस्तु तथा सेवाको डिजिटल कारोबारमा मात्र सीमित नरही बहुआयामिक बन्दै गएकाले यसको औपचारिकीकरण जटिल र चुनौतीपूर्ण बन्दै गएको डिजिटल अर्थतन्त्रका विज्ञ रमाकान्त पौडेलले बताउनुभएको छ ।
मंगलबार सिंहदरबारमा बसेको राष्ट्रिय सभाको विकास, आर्थिक मामिला तथा सुशासन समितिको बैठकमा बोल्दै पौडेलले डिजिटल अर्थतन्त्रको स्वरूप पछिल्लो समय तीव्र रूपमा विस्तार हुँदै गएको बताउनुभयो ।
उहाँका अनुसार पछिल्लो समय डिजिटल अर्थतन्त्रमा ‘क्राउड इकोनोमी’, ‘इन्फ्लुएन्स इकोनोमी’, ‘एल्गोरिदम इकोनोमी’ र ‘गिग इकोनोमी’ जस्ता नयाँ अवधारणा तथा अभ्यासहरू देखा परेका छन् ।
पौडेलले गत फागुन २१ गते सम्पन्न प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचनमा समेत ‘एल्गोरिदम इकोनोमी’को अभ्यास देखिएको दाबी गर्नुभयो । सामाजिक सञ्जालमार्फत उम्मेदवारका पक्षमा सामग्री निर्माण तथा प्रभाव विस्तार गर्ने र त्यसबापत पारिश्रमिक लिने प्रवृत्ति देखिएको उहाँको भनाइ थियो ।
“डिजिटल इकोनोमीमा इन्फ्लुएन्स मुख्य पार्ट भइसकेको छ । अहिले एल्गोरिदम इकोनोमीसमेत आएको छ । निर्वाचनको समयमा धेरै मानिसले उम्मेदवारको पक्षमा कन्टेन्ट इन्फ्लुएन्स गर्ने र त्यसबापत पैसा लिने कार्य पनि गरे,” उहाँले भन्नुभयो ।
उहाँले विगतमा वस्तु तथा सेवाको किनबेचबाट हुने डिजिटल कारोबारलाई मात्र डिजिटल अर्थतन्त्रका रूपमा बुझ्ने गरिएको भए पनि अहिले यसको दायरा निकै फराकिलो भइसकेको बताउनुभयो ।
नेपालमा ‘गिग इकोनोमी’ समेत विस्तार हुँदै गएको उल्लेख गर्दै पौडेलले नयाँ पुस्ता परम्परागत पूर्णकालीन रोजगारीभन्दा आफूले गरेको कामका आधारमा पारिश्रमिक पाउने प्रणालीतर्फ आकर्षित भइरहेको बताउनुभयो ।
“अहिलेको पुस्ताले फुल टाइम जागिर खान मन पराउँदैन । जति काम गर्यो, त्यति लिने प्रवृत्ति बढ्दै गएको छ,” उहाँले भन्नुभयो ।
डिजिटल अर्थतन्त्रको विस्तार पैसाको अभाव वा आवश्यकतासँग मात्र सम्बन्धित नरहेको भन्दै पौडेलले समाजको आर्थिक तथा सांस्कृतिक व्यवहारसमेत क्रमशः डिजिटल अर्थतन्त्रतर्फ रूपान्तरण भइरहेको बताउनुभयो ।
उहाँले डिजिटल अर्थतन्त्रलाई व्यवस्थित र अनुशासित बनाउन यसको औपचारिकीकरण प्रक्रियालाई अझ प्रभावकारी बनाउन सरकार गम्भीर हुनुपर्नेमा जोड दिनुभयो ।
