आजदेखि २०८२ साल आरम्भ भएको छ । नेपालले अपनाउँदै आएको विक्रम संवत्को एउटा सौन्दर्य के भने ऋतुहरूमा श्रेष्ठ मानिने वसन्तयामको ठीक बीचमा नयाँ वर्ष सुरु हुन्छ । नयाँ वर्षको यो दिन हामी नेपालीका लागि नवीन संकल्प गर्ने शुभ अवसर हो । जसरी, अहिले पुराना पात झरेका बोटबिरुवाहरूले नयाँ पालुवा हालेर प्रकृतिको सुन्दरता बढाएका छन्, त्यसैगरी हामी पनि विगतका गल्तीहरू सच्याउँदै नयाँ प्रणका साथ अघि बढ्नुपर्नेछ । अनि देश र जनतालाई उँभो लगाउनुपर्नेछ । नयाँ क्यालेन्डरको पहिलो पाना पल्टाइएको आजको अवसरमा यस्तो प्रतिबद्धता सरकार र नागरिक दुवैले गर्नुपरेको छ ।
बिदा भएको २०८१ नेपालका लागि त्यति सुखद रहेन । वर्षभरी नै राजनीति र अर्थतन्त्रमा निराशालाग्दा चित्र देखा परे । राजनीतिक अस्थिरता कायमै भयो । बाढी, पहिरो जस्ता प्राकृतिक विपत्तिले क्षति पुर्यायो । अर्थतन्त्रलाई यसले नराम्रोसँग कमजोर बनायो ।
राजनीतिका क्षेत्रमा यो वर्ष सम्झनालायक भएन । राजनीतिक स्थायित्वका लागि भन्दै नेपाली कांग्रेस र नेकपा एमाले मिलेर सरकार गठन गरेको भए पनि सुशासनमा ठोस काम भएन । भ्रष्टाचार नियन्त्रण हुनुको सट्टा छानबिन नै हुन छाडेको छ । जनताले राज्यबाट सहज सेवा प्राप्त गर्न सास्ती नै खेप्नुपर्यो । राजनीतिक आरोप प्रत्यारोपकै बीच नयाँ वर्ष सुरु भएको छ ।
संघीय संसद्देखि प्रदेशसभाहरुको धेरै समय सरकार गठन र विघटनमै बित्यो । दलहरुबीच आरोप प्रत्यारोप चल्यो । संघीयता कार्यान्वयन गर्ने महत्वपूर्ण कानुन यो वर्ष पनि बन्न सकेका छन् । निजामती, नेपाल प्रहरी, विद्यालय शिक्षा, अख्तियार जस्ता विधेयक प्राथमिकतामै परेनन् । संघीय सरकार र प्रदेश सरकारबीच आरोप प्रत्यारोप चल्यो । अझ स्थानीय सरकारसँग समेत संघीय सरकारले झगडा गरेरै वर्ष २०८१ बित्यो ।
सार्वभौम संसद्लाई छलेर सरकारले पाँच वटा अध्यादेश जारी गर्यो । विपक्षीको विरोध र आलोचनाका बीच संसद्बाट ती अध्यादेश पारित भए । अध्यादेश प्रतिस्थापन विधेयकसमेत पारित गरेर देशमा लगानीमैत्री वातावरण बनाएको दाबी सरकारले गरेको छ । यिनै कानुनमार्फत् सेवा प्रवाह सहज हुने अपेक्षा सरकारले गरेको छ । अब यसलाई कार्यान्वयन गरेर वर्ष २०८२ को सुरुवातदेखि नै जनताले अनुभूत गराउने वातावरण बनाउनुपर्ने छ ।
सबै कुरालाई ठीकठाक राख्न तथा व्यवस्थापकीय कौशल देखाउन राजनीतिक नेतृत्वसित इच्छाशक्ति र कार्यक्षमता दुवै हुनुपर्छ । विडम्बना भन्नुपर्छ, यसबीचमा राजनीतिक नेतृत्वको मूल ध्यान सत्ताभन्दा बाहिर देखिएन । जनताको पीरमर्का बुझ्नभन्दा पनि सरकार आफ्नै कुर्सीको पेचकिला कस्न नै उद्यत रह्यो । यही कारण, सजिलै व्यवस्थापन गर्न सकिने कतिपय कुरामा पनि हामी नराम्ररी चुक्यौं । अरू त के कुरा, राज्य सञ्चालनको मूलआधार संविधानमाथि नै स्वयम् राजनीतिक दलबाट प्रहार भइरहेको छ । संविधानको आ–आफ्नै ब्याख्या गर्ने चलन अझै रोकिएको छैन ।
सरकार र दलहरुले सुशासन कायम गर्न नसक्दा र संविधानको पूर्ण पालना नगर्दा संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रमाथि नै प्रहार हुन थालेको छ । संविधानविरोधी समूहहरु सक्रिय हुन थालेका छन् । त्यसको प्रमुख कारण सरकार र राजनीतिक दलहरुले सुशासन र जनतालाई डेलिभरी दिन नसक्दा नै हो ।
हुन त वर्षको अन्त्यतिर देशको अर्थतन्त्रमा सुधार देखिएको दाबी सरकारले गरेको छ । वैदेशिक मुद्रा सञ्चिति बढेको छ । मूल्यवृद्धि नियन्त्रणमा छ । रेमिट्यान्स इतिहासमै सबैभन्दा धेरै यो वर्ष भित्रिएको छ । तर त्यसको उपयोग कति सही ठाउँमा भइरहेको छ या छैन भन्ने चाहिँ प्रश्न छ ।
आजका दिन नीति–निर्माता तथा निर्णयकर्ताहरूले देखिएका भ्वाङहरू टाल्ने र नयाँ प्वाल पर्न नदिने वाचा गर्नुपर्छ । अबको सरकारी प्राथमिकता व्यावहारिक रूपमै कृषि, स्वास्थ्य, शिक्षा र जलवायु परिवर्तनमा हुनुपर्नेछ । कृषिको स्तरोन्नति गरी खाद्यान्नको परनिर्भरता अन्त्य गर्नेतर्फ पाइला चाल्नुपर्नेछ, रैथाने खाद्य संस्कृतिको जगेर्ना गर्नुपर्नेछ । सार्वजनिक शिक्षा र स्वास्थ्य प्रणालीलाई मजबुद बनाउनुपर्नेछ । समग्रमा हामी सबैले हिजो भएका गल्तीहरूबाट पाठ सिकेर नेपाल र नेपालीको समुन्नतिका लागि कदम अघि बढाउनुपर्नेछ । आजदेखि सुरु भएको नयाँ वर्ष सबै समस्यासँग जुधेर अघि बढ्ने अवस्था सिर्जना होस् । सबैलाई नयाँ वर्ष २०८२ को शुभकामना ।
सुशील अर्याल
प्रधान सम्पादक
