काठमाडौं । देशको प्रमुख आयस्रोतको रूपमा रहेको राजस्व छली गर्ने गिरोह सधै सक्रिय भइरहेका छन् । विभिन्न भेषमा राजस्व छली गर्नेहरू सक्रिय भइरहँदा समेत उनीहरू कारबाहीको दायरामा आउन सकेका छैनन् । उल्टो राजस्व र कर छली गर्नेहरूलाई सरकारीस्तरबाटै संरक्षण गर्ने गरिएको छ, जुन राष्ट्रमाथिको गम्भीर अपराध हो ।
मुलुकका विभिन्न भन्सार नाकाबाट दिनहुँजसो करोडौं रुपैयाँको राजस्व छली भइरहेका तथ्य सार्वजनिक भइरहेका छन् । नाकामा रहेका भन्सार कार्यालयका कर्मचारी तथा सुरक्षामा खटिने सुुरक्षाकर्मी र व्यापारीकै मिलिमतोमा राजस्व छली हुनु आफंैमा दुःखद कार्य हो । जो रक्षक छ उही भक्षक हुँदा त्यसको असर मुलुक र मुलुकवासीले भोग्नुपर्छ । देशका मुख्य भन्सार नाकाबाटै ठूलो परिमाणमा राजस्व छली हुने गर्दा सरकारले लक्ष्य गरेअनुसार राजस्व उठ्न सकेको छैन ।
राजस्व र कर छली रोकिन नसक्दा सिंगो देशले विभिन्न ऋण लिनु पर्ने बाध्यता छ । जसका कारण सबै नेपालीको टाउकोमा ऋणको बोझ बढिरहेको छ । अर्थ मन्त्रालयकै विभिन्न अध्ययनलाई आधार मान्दा पनि यदि राजस्व र कर छली रोक्ने हो भने वार्षिक रूपमा १५ खर्ब भन्दा बढि राजस्व उठ्न सक्ने देखिएको छ । राजस्वबाट नै १५ खर्ब रुपैयाँ उठाउन सकियो भने देशले वार्षिक बजेट बनाउँदा आन्तरिक तथा बाह्य कुनै प्रकारका ऋण लिन नपर्ने अवस्था आउन सक्छ । मुलुक सञ्चालन गर्ने सबै खर्च राजस्वबाट नै परिपूर्ति गर्न सकियो भने मुलुकको विकास र समृद्धिले छिट्टै गति लिन सक्ने विश्वास गर्न सकिन्छ ।
मुलुकका ठूला भन्सार कार्यालयको रूपमा रहेका वीरगन्ज, भैरहवा, रसुवा, विराटनगर, पशुपतिनगर, सिराहालगायतका स्थानबाट नै आशा गरेअनुसार राजस्व उठ्न सकिरहेको छैन । सरकारले गत वर्षदेखि नै बजेटमार्फत राजस्व छली रोक्न भन्सारमार्फत सन्दर्भ मूल्य लागू गरे पनि भन्सारका कर्मचारी र सुरक्षा निकायका अधिकारीको असहयोगका कारण सो प्रावधान लागू हुन नसक्दा राजस्व छली हुने क्रम बढिरहेको देखिन्छ । अर्कोतर्फ राजस्व छली नियन्त्रण गर्ने प्रमुख निकायको रूपमा रहेको भन्सार, शसस्त्र प्रहरी र नेपाल प्रहरीबीच प्रभावकारी समन्वयसमेत हुन सकेको छैन । यसैका कारण पनि राजस्व छली गर्नेलाई सहज हुने गरेको छ ।
सरकारी निकायले लक्ष्यअनुसारको राजस्व उठाउनै पर्छ । सोचेअनुसार सामान आएन, त्यसैले राजस्व उठाउन सकिएन भन्ने तर्कलाई जायज मान्न सकिँदैन । किनकी, मानिसका आवश्यकता दिनप्रतिदिन बढिरहेका छन् । जनसंख्या पनि बढिरहेको छ । जसका कारण मानिसलाई आवश्यक पर्ने वस्तुको माग दिनप्रतिदिन बढिरहेको छ । यसरी वस्तुको माग बढ्दा बाहिरबाट आयात हुने वस्तुहरू पनि स्वभाविकै रूपमा बढ्न पुग्छ, तर पनि वस्तु नै कम आयो त्यसैले राजस्व कम उठ्यो भनेर सरकारी अधिकारी बच्न सक्ने अवस्था छैन । यस्ता तर्क दिएर उम्कनुभन्दा पनि राजस्व छली रोक्न सम्बन्धित सरकारी अधिकारीले प्रभावकारी उपाय अवलम्बन गर्नुपर्छ ।
भन्सार विभागमा खटिने कर्मचारी र सुरक्षाकर्मी इमानदार, अनुशासित र कर्तव्यनिष्ट बन्न सके भने राजस्व छलीका घटनामा धेरै हदसम्म कमी आउनेछ । न्यून बीजकीकरण गर्ने परिपाटीलाई पूर्णरूपमा निरुत्साहित पार्नुपर्छ । राजस्व छली गर्ने कार्यलाई राष्ट्रमाथिको अपराधको रूपमा लिएर त्यस्ता राजस्व छली गर्नेको पहिचान आवश्यक कारबाही र सामाजिक बहिष्कार गर्ने परिपाटीको विकास गराउनु अत्यावश्यक छ ।, समाचार राजधानी दैनिकमा प्रकाशित छ ।
