काठमाडौँ । संयुक्त राष्ट्रसंघको ८१ औँ महासभामा सहभागी हुन प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाह अमेरिकाको न्युयोर्क पुगेका छन् । उनी नेपाली प्रतिनिधिमण्डलको नेतृत्व गर्र्दै हिजो बुधबार न्युयोर्क पुगेका हुन् ।
प्रधानमन्त्री शाहले जारी महासभामा नेपालका तर्फबाट सम्बोधन गर्ने कार्यक्रम छ । कार्यक्रम अनुसार प्रधानमन्त्रीले नेपाली समय अनुसार भोलि बिहान सम्बोधन गर्नेछन् । महासभाको उच्चस्तरीय सत्र जारी रहेको छ ।
प्रधानमन्त्रीको सम्बोधनका लागि २४ अक्टोबरको समय लिइएको थियो । सोही बमोजिम प्रधानमन्त्रीको सम्बोधनको समय नेपाली समय अनुसार भोलि बिहान मात्र आउने बताइएको छ ।
यस पटक नेपालको सम्बोधन महासभाको उच्चस्तरीय सत्रको ढिला परेको छ । किनभने यसअघि परराष्ट्र मन्त्रीले नै सो सभामा सम्बोधन गर्ने कार्यक्रम रहेकामा भोटेकोशी बाढीको प्रकोपका कारण नेपालबाट प्रधानमन्त्रीलाई नै नेपालका तर्फबाट सहभागी हुन भनिएको थियो ।
सोही बमोजिम प्रधानमन्त्री शाह अमेरिका त गए तर पनि उनले सम्बोधन मात्र गरेर फर्किने, कुनै साइडलाइन भेटवार्ता पनि नगर्ने कार्यक्रम रहेको छ ।
यसलाई भने एउटा ठूलो कूटनीतिक कमजोरीका रुपमा औँल्याइएको छ । किनभने नेपालको जेनजी प्रधानमन्त्री, जो गतबर्षको जेनजी आन्दोलनबाट आएका थिए । यस हिसाबले पनि प्रधानमन्त्री स्वयं र नेपालको चर्चा विश्वव्यापी रुपमा भएकै थियो । त्यसैले उनले विश्वका नेताहरुलाई भेटेर नेपालको कूटनीति विस्तार गर्न सक्दथे ।
त्यस्तै यसपटक नेपालको भोटेकोशीमा आएको बााढीका कारण विश्वव्यापी रुपमा नै नेपालप्रति सदभाव बढेको अवस्था पनि थियो । यस्तो अवस्थामा नेपालले आफूलाइ परेको जलवायु परिवर्तनको असरको अवस्थाका लागि जलवायु न्याय माग गर्न सक्दथ्यो ।
त्यो अवसर प्रधानमन्त्रीले गुमाएका र यसले नेपाललाई नै लाभ नपुगेको विश्लेषण कूटनीतिक वृत्तमा चलिरहेको छ । तर पनि प्रधानमन्त्री कुनै पनि त्यस्तो साइडलाइन भेटवार्ता नै नगरी फर्किने निश्चित भएको छ ।
यसैबीच प्रधानमन्त्री शाहले जलवायु परिवर्तनका कारण नेपालजस्ता न्यून कार्बन उत्सर्जन गर्ने मुलुकका लागि जलवायु न्यायको वकालत गर्नेगरी सम्बोधन गर्ने भएका स्रोतले जनाएको छ ।
प्रधानमन्त्री कार्यालय स्रोतका अनुसार नेपाल जस्ता देशहरुको जनजीवन र जीविकोपार्जनमा परेको विनाशबारे संयुक्त राष्ट्रसंघ महासभामार्फत प्रधानमन्त्री शाहले विश्वको ध्यानाकर्षण गराउने भएका हुन् ।
प्रधानमन्त्री शाहले गर्ने सम्बोधनमा न्यून कार्बन उत्सर्जन गर्ने नेपालजस्ता मुलुकले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायबाट जलवायु न्याय र क्षतिपूर्ति पाउनुपर्ने तर्क राखिएको स्रोतले जनाएको छ ।
न्युयोर्कस्थित नेपाली मिसनका अनुसार प्रधानमन्त्री शाहले सो सम्बोधनका लागि १२ मिनेट समय पाएका छन् । सो समयभित्र आफ्ना धारणा राख्ने र त्यसमा विशेषगरी जलवायु परिवर्तनका कारण नेपालजस्ता देशले भोगेका समस्यका कुरा राखिएको छ ।
जलवायु परिवर्तनका कारण बारम्बार हुने जनधन र पूर्वाधारको क्षतिका साथसाथै नेपाललाई जीविकोपार्जनमा परेको असरका बारेमा पनि उनले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको ध्यानाकर्षण गराउने बताइएको छ ।
साथै यस पटकको सम्बोधनमा प्रधानमन्त्री शाहले भोटेकोशी बाढीको पुनःस्थापना, पुनर्निर्माणका लागि सहयोगको याचना गर्ने तथा जलवायु उत्थानशीलताका लागि थप अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगको आह्वान गर्ने पनि रहेको स्रोतको भनाई छ ।
यस विषयमा हिजोमात्र पनि नेपाललाई बल पुग्नेगरी संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव एन्टोनिओ गुटेरेसले पनि महासभालाई सम्बोधन गर्ने क्रममा नेपालमा आएको बाढीको विषयमा कुरा उठाइसकेका छन् । उनले नेपालमा जलवायु परिवर्तनको असर देखा परिरहेको कुरा स्पष्ट रुपमा राखेका थिए ।
महासभाको उच्चस्तरीय सत्रमा महासचिव गुटेरेसले नै नेपालका बारेमा ध्यानाकर्षण गराएकाले यस वर्षको महासभामा भोटेकोशी बाढीले पाएको अन्तर्राष्ट्रिय चासो थप बढ्ने देखिएको छ ।
