काठमाडाैँ । राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगले भदौ २३ र २४ गते भएको जेनजी प्रदर्शन तथा त्यसपछि विकसित हिंसात्मक घटनासम्बन्धी अनुसन्धान प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्दै घटनाक्रम, आयोजकको भूमिका र सुरक्षानिकायको तयारीबारे प्रश्न उठाएको छ।
प्रतिवेदनअनुसार २०८२ साल भदौ २३ गते बिहान करिब ९ बजेतिर जेनजी आन्दोलनका अगुवा भनिने आव्हानकर्ताहरू रक्षा बम, जस्मिन ओझा लगायतको समूह माइतीघर मण्डलास्थित प्रदर्शनस्थलमा पुगेका थिए। सोही क्रममा हामी नेपालका सुधन गुरुङले टेन्ट, स्वास्थ्य स्वयंसेवक, तीनवटा एम्बुलेन्स र माइकिङलगायतका व्यवस्था गरेको देखिएको उल्लेख छ।
प्रतिवेदनमा उक्त व्यवस्थापछि आयोजक समूहबीच केही समय विवाद भएको र रक्षा बम, जस्मिन ओझा लगायतले सुधन गुरुङलाई प्रदर्शनबाट फर्कन आग्रह गरेको समेत देखिएको जनाइएको छ।
त्यसपछि माइतीघर मण्डलामा शान्तिपूर्ण प्रदर्शनका लागि भेला भएका प्रदर्शनकारीहरू नयाँ बानेश्वरतर्फ अघि बढ्दै प्रहरी ब्यारिकेड तोडेर संसद भवनतर्फ गएको विषय पनि प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। यस क्रममा उनीहरू कस्को नेतृत्वमा अगाडि बढे भन्ने स्पष्ट नभएको प्रतिवेदनले औँल्याएको छ।
आयोगले शान्तिपूर्ण प्रदर्शनका नाममा अनुमति लिइए पनि प्रदर्शन सुरु हुनुअघि नै प्राथमिक उपचारका लागि टेन्ट, स्वास्थ्य स्वयंसेवक र एम्बुलेन्सको व्यवस्था किन गरिएको हो भन्नेबारे आयोजकहरूले स्पष्ट जवाफ दिन नसकेको उल्लेख गरेको छ।
प्रतिवेदनअनुसार प्रहरी ब्यारिकेड तोडिएपछि प्रदर्शन उत्तेजक र हिंसात्मक बनेको र “गलत तत्वको घुसपैठ” भएको भन्ने सुरक्षा निकायका पदाधिकारीहरूको भनाइ मिसिलमा संलग्न रहेको देखिन्छ।
घुसपैठ भएको थाहा पाएपछि आयोजकहरूले त्यसलाई रोक्न के-कस्ता प्रयास गरे भन्ने स्पष्ट नदेखिएको आयोगको निष्कर्ष छ।
आयोगले घटना योजनाबद्ध रूपमा वा आकस्मिक रूपमा जुनसुकै अवस्थामा भए पनि प्रदर्शनका आयोजकहरूलाई जिम्मेवार ठहर गर्नुपर्ने विषयमा प्रश्न उठाएको छ। साथै, अनुमति लिने आयोजकहरूले परिस्थितिको जवाफदेहिता लिनुपर्ने उल्लेख गरिएको छ।
त्यसैगरी, आयोगले सुरक्षानिकायले समेत परिस्थितिको सूक्ष्म विश्लेषण गरी आवश्यक तयारी र नियन्त्रणमा पर्याप्त ध्यान दिन नसकेको देखिएको निष्कर्ष पनि प्रतिवेदनमा समेटिएको छ।
