काठमाडाैँ । मध्यपूर्वमा जारी युद्धका कारण विश्व ऊर्जा आपूर्तिमा गम्भीर असर देखिन थालेपछि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले होर्मुज जलडमरूमध्यको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न अन्य राष्ट्रहरूलाई आफ्ना युद्धपोत पठाउन आग्रह गरेका छन् ।। विश्व तेल आपूर्तिको ठूलो हिस्सा बग्ने यस सामरिक समुद्री मार्ग इरानबाट हुन सक्ने आक्रमणको जोखिमका कारण आइतबारसम्म पनि प्रभावकारी रूपमा अवरुद्धजस्तै बनेको छ ।

फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका–इजरायल गठबन्धनले इरानविरुद्ध सैन्य अभियान सुरु गरेयता क्षेत्रमा तीव्र बमबारी जारी छ । यद्यपि वासिङ्टनले इरानको सैन्य क्षमता लगभग पूर्ण रूपमा ध्वस्त पारेको दाबी गरे पनि तेहरानले उक्त दाबी अस्वीकार गर्दै आफ्नो प्रतिकार क्षमता कायम रहेको बताइरहेको छ ।

होर्मुज जलडमरूमध्यबाट सामान्य अवस्थामा विश्वको झन्डै पाँचौँ भाग तेल आपूर्ति पार हुने गर्छ । तर इरानी आक्रमणको खतरा र ढुवानी अवरोधका कारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पेट्रोलियमको मूल्य करिब ४० प्रतिशतसम्म बढेको छ, जसले विश्व अर्थतन्त्रमा समेत दबाब सिर्जना गरेको छ ।

शनिबार सामाजिक सञ्जालमार्फत ट्रम्पले इरानको सम्भावित अवरोधबाट प्रभावित राष्ट्रहरूले संयुक्त रूपमा समुद्री सुरक्षा बल तयार पार्नुपर्ने बताए। उनले विशेष गरी चीन, फ्रान्स, जापान, दक्षिण कोरिया, बेलायतलगायत देशहरूलाई यस क्षेत्रमा युद्धपोत पठाएर जलडमरूमध्य खुला र सुरक्षित राख्न सहयोग गर्न आग्रह गरेका छन् । त्यसै क्रममा अमेरिकी सेनाले तटीय क्षेत्रमा इरानी सैन्य गतिविधिलाई लक्षित गरी लगातार आक्रमण गरिरहेको उनले बताए ।

अमेरिकी सेनाले शुक्रबार इरानको प्रमुख तेल निर्यात केन्द्र रहेको खर्ग टापुमा आक्रमण गरेको थियो । ट्रम्पका अनुसार उक्त कारबाहीमा ऊर्जा संरचनालाई जोगाउँदै इरानी सैन्य लक्ष्यहरू ध्वस्त पारिएको छ । इरानले भने आफ्ना तेल संरचनामा थप आक्रमण भए अमेरिका सम्बन्धित तेल तथा ऊर्जा कम्पनीहरूलाई कडा प्रतिकार गरिने चेतावनी दिएको छ ।

इरानको स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार अमेरिका र इजरायलका आक्रमणबाट हालसम्म एक हजार २०० भन्दा बढी मानिस मारिएका छन्, यद्यपि उक्त तथ्याङ्क स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि हुन सकेको छैन । संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय शरणार्थी निकायका अनुसार करिब ३२ लाख मानिस इरानभित्रै विस्थापित भएका छन्, जसमा धेरैजसो राजधानी तेहरान र अन्य सहरहरूबाट सुरक्षित स्थानतर्फ सरेका छन् ।

पेन्टागनका अनुसार अमेरिकी र इजरायली सेनाले इरानभित्र १५ हजारभन्दा बढी सैन्य लक्ष्यमा प्रहार गरिसकेका छन् । यसैबिच अमेरिकी जल–स्थल आक्रमण जहाज युएसएस त्रिपोली र करिब दुई हजार ५०० समुद्री सैनिक क्षेत्रतर्फ पठाइएको अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् ।

यसबिच इरानका विभिन्न प्रान्तमा नयाँ आक्रमणहरू जारी रहेको स्थानीय सञ्चारमाध्यमहरूले बताएका छन् । फार्स समाचार एजेन्सीका अनुसार इस्फहानको एक औद्योगिक स्थलमा भएको आक्रमणमा १५ जनाको मृत्यु भएको बताइएको छ, तर एएफपीले यसलाई स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि गर्न सकेको छैन ।

अमेरिकी सेनाले युद्धका क्रममा हालसम्म १३ सैनिक गुमाइसकेको जनाएको छ । तीमध्ये इराकमा दुर्घटनाग्रस्त इन्धन भर्ने विमानमा सवार छ जना सैनिक पनि छन्, जसको मृत्यु शत्रु आक्रमण नभई दुर्घटनाका कारण भएको अधिकारीहरूले बताएका छन् ।

इरानमा युद्ध सुरु भएको पहिलो दिनमा सर्वोच्च नेता अली खामेनी मारिएपछि उहाँका छोरा मोजतबा खामेनीलाई नयाँ सर्वोच्च नेता घोषणा गरिएको थियो । यद्यपि उनी सार्वजनिक रूपमा देखिएका छैन र घाइते भएको रिपोर्टहरू आएका छन् । इरानी अधिकारीहरूले भने नेतृत्वमा कुनै समस्या नरहेको बताएका छन् ।

तेहरानले क्षेत्रभरि आफ्नो आक्रमण क्षमता देखाउँदै इजरायल र खाडी क्षेत्रतर्फ मिसाइल र ड्रोन प्रहार जारी राखेको छ । सप्ताहन्तमा जेरुसेलममा विस्फोटको आवाज सुनिएको एएफपीका पत्रकारहरूले बताएका छन् । संयुक्त अरब इमिरेट्स, कुवेत र साउदी अरेबियाले पनि आफ्ना वायु प्रतिरक्षा प्रणालीले मिसाइल वा ड्रोन अवरुद्ध गरेको जानकारी दिएका छन् ।

यसै क्रममा संयुक्त अरब इमिरेट्सको प्रमुख तेल भण्डारण तथा निर्यात केन्द्र फुजैराह बन्दरगाह क्षेत्रबाट कालो धुवाँ उठेको देखिएको छ । इरानको सेनाले त्यहाँका नागरिकलाई बन्दरगाह क्षेत्रबाट टाढा रहन चेतावनी दिएको थियो ।

इराकमा रहेको अमेरिकी दूतावासमा ड्रोन आक्रमण भएको सुरक्षा स्रोतहरूले बताएका छन् । युद्ध सुरु भएयता यस्तो दोस्रो आक्रमण भएको हो । साथै इराकी कुर्दिस्तानस्थित एमिराती वाणिज्य दूतावास पनि एक साताभित्र दोस्रो पटक निशानामा परेको बताइएको छ । बगदादस्थित अमेरिकी अधिकारीहरूले आफ्ना नागरिकलाई तत्काल देश छाड्न आग्रह गरेका छन् ।

कुवेतमा भएको ड्रोन आक्रमणले अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको राडार प्रणालीमा क्षति पुगेको भए पनि मानवीय क्षति नभएको नागरिक उड्डयन प्राधिकरणले जनाएको छ । कतारले दोहाका केही भाग खाली गराउँदै दुई मिसाइल अवरोध गरेको जनाएको छ, जहाँ विस्फोटको आवाज सुनिएको थियो ।

इरानको रिभोलुसनरी गार्ड्सले साउदी अरेबियाको अल–खर्ज सैन्य आधारमा तैनाथ अमेरिकी सेनामाथि क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेको दाबी गरेको छ । साउदी पक्षले आक्रमण पुष्टि नगरे पनि त्यहाँतर्फ गइरहेका केही ब्यालेस्टिक मिसाइल अवरुद्ध गरिएको जनाएको छ ।

युद्धको प्रभाव खेलकुद क्षेत्रमा समेत परेको छ । मोटर खेलकुद प्रशासकीय निकायले अप्रिलमा हुने बहराइन र साउदी अरेबियाका प्रमुख अन्तर्राष्ट्रिय कार दौड प्रतियोगिता रद्द गरिएको जनाएको छ ।

यसैबिच अस्ट्रेलियामा भ्रमणमा रहेको इरानी महिला फुटबल टोलीका केही सदस्यले देशमै शरण मागेका छन् । राष्ट्रगान गाउन अस्वीकार गरेपछि स्वदेश फर्केमा उनीहरूलाई ‘देशद्रोही’ ठहर गरिने डरका कारण उक्त कदम चालिएको बताइएको छ ।

युद्ध क्षेत्र विस्तारिँदै जाँदा तेहरान समर्थित सशस्त्र समूह हिजबुल्लाहले इजरायलमाथि आक्रमण सुरु गरेपछि लेबनान पनि द्वन्द्वमा तानिएको छ । इजरायली हवाई तथा स्थल आक्रमणमा कम्तीमा ८२६ जनाको मृत्यु भएको लेबनानी अधिकारीहरूले बताएका छन् । इजरायलले दक्षिण लेबनानका सयौँ वर्गकिलोमिटर क्षेत्र खाली गर्न आदेश दिँदा लाखौँ मानिस विस्थापित भएका छन् ।

हिजबुल्लाहले शनिबार राति दक्षिणी लेबनानको खियाम क्षेत्रमा इजरायली सेनासँग प्रत्यक्ष झडप भएको जनाएको छ, जसले क्षेत्रीय युद्ध थप फैलिने चिन्ता बढाएको छ ।