काठमाडौँ। ज्येष्ठ वर्ण महाविहार संरक्षण परियोजनालाई संरक्षण उत्कृष्टता र दिगो दृष्टिकोणका लागि युनेस्कोद्वारा घोषित २०२५ एसिया–प्यासिफिक सांस्कृतिक सम्पदा संरक्षण पुरस्कारमा ‘अवार्ड अफ मेरिट’ प्रदान गरिएको छ ।
यो परियोजना सन् २०१७ अगस्टमा भारत सरकारद्वारा प्राप्त भूकम्पपछिको सांस्कृतिक सम्पदा पुनःनिर्माण अनुदानअन्तर्गत ललितपुरमा कार्यान्वयन गर्न चयन गरिएका सात परियोजनामध्ये एक थियो । सो परियोजना निर्माण तथा आवास विभागमार्फत कार्यान्वयन गरिएको थियो । यसका लागि मार्च २०२१ मा सम्झौता भएको थियो । उक्त परियोजनाको लागत रु १३ करोड ७८ लाख रहेको थियो ।
भारत सरकारद्वारा इण्डियन नेशनल ट्रस्ट फर आट्र्स एण्ड कल्चरल हेरिटेजलाई डिसेम्बर सन् २०१९ मा परियोजना व्यवस्थापन सल्लाहकारका रूपमा नियुक्त गरिएको थियो ।
परियोजनाका प्रमुख कार्यहरूमा ऐतिहासिक मठ र सत्तलहरूको मूल रूप र संरचनाअनुसार पुनःनिर्माण, भवनहरूको भूकम्प प्रतिरोधी बनाउने सुनिश्चितता, सजावटी कलाका सतहहरूको दस्तावेजीकरण र संरक्षण, ऐतिहासिक काठका काम, ढुङ्गाका मूर्तिहरू र मठ प्रवेशद्वारमा भित्ते चित्रको मर्मतसम्भार समावेश थिए ।
साथै भवन सेवाहरूको स्तरोन्नति जस्तैः प्रकाश व्यवस्था, सरसफाइ, वर्षा पानी सङ्कलन प्रणाली आदि पनि कार्यान्वयन गरिएको थियो । परियोजना भौतिक रूपमा सम्पन्न भई २२ मार्च, २०२४ मा तत्कालीन सहरी विकासमन्त्री धनबहादुर बुढा र यहाँस्थित भारतीय राजदूत नवीन श्रीवास्तवद्वारा संयुक्त रूपमा उद्घाटन गरिएको थियो ।
यस परियोजनाले सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षण र दिगो व्यवस्थापनमा उदाहरणीय योगदान पु¥याएको भन्दै यसलाई अन्तरराष्ट्रियस्तरबाट मान्यता प्राप्त भएको छ । रासस
