काठमाडौं । आज माघ १९ गते । नेपालको राजनीतिक इतिहासमा माघ १९ भनेपछि तत्कालीन राजा ज्ञानेन्द्र शाहले विसं २०६१ सालमा आजकै दिन आफू नै देशको कार्यकरी प्रमुख भएको घोषणा गरी शासन सत्ता हातमा लिएको दिनको स्मरण हुन्छ ।
राजा ज्ञानेन्द्रले तत्कालीन प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा नेतृत्वको मन्त्रिपरिषद विघटन गरेर उनको मन्त्रिमण्डललाई असक्षम घोषणा गरी आफ्नै अध्यक्षतामा मन्त्रीमण्डल गठन गरेक थिए र राजकीय मात्र नभएर शासकीय सत्ता नै आफ्नो हातमा लिएका थिए ।
माघ १९ गते शुक्रबारका दिन बिहान करिब ११ बजे आएको राजाको त्यो घोषणासँगै देशमा पुनः राजतन्त्रको पञ्चायती मोडेलमा फर्काउने दुस्प्रयास भएको थियो । तर सम्भव भएन । करिब १४ महिनाको राजाको प्रत्यक्ष शासनपछि देशमा लोकतन्त्रको पुनर्बहाली भयो र राजाको हातबाट शासनको बागडोर पनि खोसियो । तर यत्तिमा मात्र सीमित रहेन अर्थात राजाको हातबाट सत्तामात्र खोसिएन त्यसका एकाध वर्षहरुपछि श्रीपेच नै खोसियो । राजतन्त्रको मुलुकम अन्त्यको घोषणा नै हुनपुग्यो ।
त्यस समयमा राजानको सो शासनको दिनलाई शाही ‘कू’को संज्ञा दिइयो र नेपालको राजनीतिमा कालो दिनको रुपमा स्मरण गरिन्छ । हुनत मुलुक हिंसात्मक द्वन्द्वमा थियो । राजनीतिक दलले जनतालाई शान्ति दिन सकेका थिएनन्, तर जनता शान्तसँग बाच्न चाहन्थे । त्यसैले राजाको त्यो घोषणासँग जनता केही हदसम्म आशावादी पनि बने शुरुका केही हप्ता ।
तर पनि राजाले नै जब आउट डेटेड भएका पुराना पञ्चहरुलाई लिएर शासनमा उत्रिए तब फेरि जनतामा निराशा छायो । उनी कमल थापा प्रवृत्तिहरुले देशलाई उपदेश दिन थालेपछि जनताको मन पर्यो र आफ्ना नागरिक अधिकारको बहालीको माग राखी सडकमा राजाका विरुद्धमा उत्रिए ।
ज्ञानेन्द्र शाहको यो कदमबाट बहुदलीय प्रजातन्त्रका मान्यताहरु पूर्णरुपमा समाप्त भएपछि तत्कालीन विद्रोही माओवादीसहित प्रमुख सात राजनीतिक दलहरुबीच १२ बुँदे सहमति भएअनुसार दोस्रो जनआन्दोलनको थालनी भएको थियो ।
यो आन्दोलनले संसद पुनःस्थापना गर्यो संसदले संविधान सभा निर्वाचन गरायो र संविधान सभाले नयाँ संविधान जारी गर्दै देशमा गणतन्त्रको उदय भयो ।
हो, यही संविधानपछिको पहिलो सरकारका प्रधानमन्त्री छन् केपी ओली । प्रधानमन्त्री ओलीले अबको तीन दिनपछि राजधानीमा आफ्नो पार्टी नेकपाको आमसभाको आयोजना गरेका छन् । अहिले यी हरफहरु ेलेखिरहँदा पनि लाग्दैछ प्रधानमन्त्री ओलीले त्यस दिन के घोषणा गर्दैछन् ?
यो प्रश्न यस पंक्तिकारले उठाएको होइन, गएका केही दिनयतादेखि नेपाली जनताले उठाएका छन् । नयाँ संविधानले गणतन्त्र र धर्म निरपेक्षताको व्यवस्था गर्यो । देश धार्मिक निरपेक्षतामा प्रवेश गरेपछि वर्तमान प्रधानमन्त्रीले पनि इश्वरको नाममा सपथ लिन मानेन् ।
हुनत धर्म कोही पनि व्यक्तिको व्यक्तिगत स्वतन्त्रताको कुरा हो, र कसैलाई किन मन्दिर गएको भन्न मिल्दैन । तर पनि गत हप्ता प्रधानमन्त्री ओलीले पशुपतिनाथमा गरेको पूजाको सामान्य मात्र अर्थ छैन, यो राजनीतिसँग पनि जोडिन सक्छ ।
अहिले जनता भन्दैछन्, प्रधानमन्त्रीले २३ गतेको सभामा आफ्नो पार्टी हिन्दू धर्मको पक्षमा रहने भन्ने घोषणा पो गर्दैछन् कि ? अर्थात के नेपालमा अब राजतन्त्रको आगमन हुदैछ ? यी प्रश्न भनौँ या जिज्ञासाहरु पनि जनताबाटै आएका छन् । अझ कतिले त के प्रधानमन्त्रीले नेपालमा राजतन्त्र ल्याउने विषयमा सहमति गर्दैछन् ?
हो, यस्ता प्रश्नहरु अहिले नेपाली बजारमा बग्रेल्ती छन् । किनभने राजा ज्ञानेन्द्रले जसरी देशै सके भनेर प्रचार गरियो र राजतन्त्रको अन्त्य गरियो अहिले पनि देशमा रामराज्य आएन, छैन । व्यवस्था फेरियो जाताको अवस्था उस्तै छ ।
अझ कतिपयले त विसं २०६१ को माघ १९ मा राजा ज्ञानेन्द्रले गरेको घोषणाभन्दा अहिलेका प्रधानमन्त्रीले गरेको संसद विघटन के फरक छ र भनेर पनि प्रश्न गरिरहेका छन् । यसरी नेता फेरिए, सत्ता फेरियो तर पात्र फेरिएका छैनन् । यी पात्र यस्ता छन् कि यीनले जनताको मुखमा हाँसो भर्न सकेका छैनन् ।
त्यसैले पनि जनताले यो गणतन्त्रको युगमा पनि राजतन्त्रको खोजी गर्दैछन् । त्यसो भए हामीलाई गणतन्त्रले के दियो त भनेर बारम्बार प्रश्न गरिरहेका छन् ।
