• २३ असार २०७९, बिहीबार
  •      Thu Jul 7 2022
Logo

तन्त्र–मन्त्रका लागि विश्वभर प्रख्यात रहेको भारतको चौसठ योगिनी मन्दिर



एजेन्सी । भारतलाई मन्दिरको देश भनिन्छ । यहाँ धेरै प्राचीन र चमत्कारी मन्दिरहरू छन् । मध्य प्रदेशको चौसठ योगिनी मन्दिर सहित यी धेरै मन्दिरहरू धेरै रहस्यमय छन् ।

भारतमा ४ चौसठ योगिनी मन्दिर छन् । ओडिशामा दुईवटा र मध्य प्रदेशमा दुईवटा मन्दिर छन् । तर मध्य प्रदेशको मोरेनामा रहेको चौसठ योगिनी मन्दिर सबैभन्दा पुरानो र रहस्यमय छ । भारतका सबै ६४ योगिनी मन्दिरहरूमध्ये यो एक मात्र मन्दिर हो, जुन अझै राम्रो अवस्थामा छ ।

मोरेनामा रहेको यो मन्दिर तन्त्र–मन्त्रका लागि विश्वभर प्रख्यात थियो । यो रहस्यमय मन्दिरलाई तान्त्रिक विश्वविद्यालय पनि भनिन्थ्यो ।संसारभरबाट लाखौं तान्त्रिकहरू तन्त्र–मन्त्रको विद्या सिक्न यहाँ आउने गर्दथे ।

मध्य प्रदेशको प्राचीन चौसठ योगिनी मन्दिर गोलाकार छ र यसमा ६४ वटा कोठा छन् । यी सबै ६४ कोठामा भव्य शिवलिंग स्थापना गरिएको छ । यो मन्दिर मुरैना जिल्ला सदरमुकामबाट करिब ३० किलोमिटरको दुरीमा अवस्थित छ । मितवाली गाउँमा बनेको यो रहस्यमय मन्दिर विश्वभर प्रसिद्ध छ ।

यो अचम्मको मन्दिर करिब १०० फिटको उचाइमा निर्माण गरिएको छ र पहाडमा अवस्थित यो गोलाकार मन्दिर उडिरहेको आकाशगंगा जस्तो देखिन्छ । यस मन्दिरमा पुग्न दुई सय पाइला चढ्नुपर्छ । मन्दिरको बिचमा खुला मण्डप बनाइएको छ जसमा विशाल शिवलिंग स्थापना गरिएको छ । यो मन्दिर ७ सय वर्ष पुरानो रहेको बताइएको छ ।

यो मन्दिर कछापका राजा देवपालले सन् १३२३ (विक्रम संवत् १३८३) मा निर्माण गरेका थिए । यस मन्दिरमा सूर्यको पारगमनका आधारमा ज्योतिष र गणित पढाइन्छ, जसमध्ये यो मुख्य केन्द्र थियो । भनिन्छ, यो भगवान शिवको मन्दिर हो, जसका कारण यहाँ मानिसहरू तन्त्र–मन्त्र सिक्न आउने गर्दथे ।

चौसठ योगिनी मन्दिरको प्रत्येक कोठामा शिवलिंग र योगिनी देवीको मूर्ति स्थापना गरिएको थियो, जसका कारण यस मन्दिरको नाम चौसठ योगिनी राखिएको हो । तर, धेरै मूर्ति चोरी भएका छन् । जसका कारण अब बाँकी मूर्तिहरू दिल्लीस्थित संग्रहालयमा राखिएको छ । यो १०१ स्तम्भ भएको मन्दिरलाई भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षणद्वारा एक प्राचीन ऐतिहासिक स्मारक घोषित गरिएको छ ।