काठमाडाैँ । उपराष्ट्रपति रामसहायप्रसाद यादवले आदिवासी जनजाति लगायत उपेक्षित, उत्पीडित तथा सीमान्तकृत समुदायको समानुपातिक प्रतिनिधित्व र राज्यका स्रोत–साधनमा समान पहुँच सुनिश्चित गर्नुपर्ने बताउनुभएको छ ।
३२औँ विश्व आदिवासी दिवसका अवसरमा आयोजित कार्यक्रममा बोल्दै उपराष्ट्रपति यादवले समावेशितालाई नारामा मात्र सीमित नराखी राज्यका नीति, योजना, स्रोत र साधनमा समान पहुँचका रूपमा व्यवहारमा कार्यान्वयन गर्नुपर्नेमा जोड दिनुभएको हो ।
उहाँले शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी तथा निर्णय प्रक्रियाका हरेक तहमा आदिवासी जनजाति लगायत उत्पीडित, उपेक्षित र सीमान्तकृत समुदायको समानुपातिक प्रतिनिधित्वलाई थप सुदृढ गर्नुपर्ने बताउनुभयो ।
उपराष्ट्रपति यादवले नेपालको संविधानले बहुजातीय, बहुभाषिक, बहुधार्मिक, बहुसांस्कृतिक तथा भौगोलिक विविधतालाई आत्मसात गरेको उल्लेख गर्दै विविधताबीचको एकता, सामाजिक सद्भाव र सहिष्णुता कायम गर्न सबै पक्षको सहकार्य आवश्यक रहेको बताउनुभयो ।
उहाँले भन्नुभयो, ‘संविधानले आदिवासी जनजाति लगायत सम्पूर्ण उपेक्षित, उत्पीडित र सीमान्तकृत समुदायका अधिकारलाई सुनिश्चित गरेकोले यसको व्यवहारिक कार्यान्वयन आजको आवश्यकता हो ।’
संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक शासन व्यवस्थालाई थप सुदृढ गर्दै अघि बढ्न सके मुलुकले हरेक क्षेत्रमा सकारात्मक फड्को मार्न सक्ने उहाँको भनाइ थियो । त्यसका लागि समावेशी शासन व्यवस्थाको प्रभावकारी कार्यान्वयनमा सबैको ध्यान केन्द्रित हुनुपर्ने उहाँले बताउनुभयो ।
नेपालका परिवर्तनकारी आन्दोलनमा आदिवासी जनजाति समुदायको महत्वपूर्ण योगदान र बलिदान रहेको उल्लेख गर्दै उपराष्ट्रपति यादवले समावेशी लोकतन्त्र, गणतन्त्र र संघीयताको स्थापनासमेत आदिवासी जनजातिको अधिकार प्राप्तिको संघर्षसँग जोडिएको बताउनुभयो । संविधानले सुनिश्चित गरेका अधिकारलाई व्यवहारमा कार्यान्वयन गर्नु अहिलेको प्रमुख आवश्यकता रहेको उहाँको भनाइ थियो ।
उपराष्ट्रपति यादवले आदिवासी जनजाति समुदायसँग प्रकृतिसँग मिलेर बाँच्ने अनमोल परम्परागत ज्ञान, सीप र संस्कृति रहेको बताउँदै जलवायु परिवर्तन तथा वातावरणीय सन्तुलनका लागि यस्तो ज्ञान विश्वकै लागि अनुकरणीय बनेको उल्लेख गर्नुभयो ।
नयाँ पुस्ताले आफ्नो भाषा, संस्कृति र मौलिकताको संरक्षण गर्दै शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधिको प्रयोगमार्फत अघि बढ्नुपर्नेमा जोड दिँदै उहाँले मौलिक ज्ञान र संस्कृतिको संरक्षणमा नयाँ पुस्तालाई जिम्मेवार बनाउन आवश्यक रहेको बताउनुभयो ।
सबै जातजाति, वर्ग र समुदायको साझा प्रयासबाट मात्रै नेपाललाई सुन्दर, शान्त र उन्नत बनाउन सकिने उपराष्ट्रपति यादवको भनाइ थियो ।
