एजेन्सी । इन्डियन प्रिमियर लिग (आईपीएल) को १८ औँ सिजन अघि आज र भोलि मेगा अक्सन हुँदैछ । नेपाली समय अनुसार साउदी अरेबियाको जेद्दाहमा दिउँसो सवा ३ बजेदेखि लिलामी सुरु हुनेछ ।
आईपीएलका १० फ्रेन्चाइजी टोलीले घरेलु तथा अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटका ५ सय ७४ खेलाडीको बोली लगाउनेछन् । टोलीहरूमा कुल २०४ खेलाडीहरूको लागि स्थान छ ।
खेलाडी रिटेन गरेपछि १० टोलीमध्ये पञ्जाब किंग्सको पर्समा सबैभन्दा धेरै पैसा बाँकी छ । आज बेलुका ८ बजेसम्म बोली चल्नेछ भने बाँकी खेलाडीको बिक्री भोलिपल्ट ३ बजेबाट सुरु हुनेछ ।
भारतीय क्रिकेट कन्ट्रोल बोर्ड (बीसीसीआई)ले विगत केही वर्षदेखि मेगा अक्सन विदेशमा आयोजना गर्ने प्रयास गर्दै आएको छ, जसले यसलाई विश्वव्यापी रूपमा स्थापित गराउनेछ ।
पछिल्लो लिलामी पनि दुबईमा भएको थियो । यसअघि सबै लिलामी भारतमा मात्रै भएको थियो । मेगा अक्सन ३ वर्षमा एक पटक हुन्छ, अन्तिम लिलामी २०२२ आईपीएल अघि भएको थियो । टोलीहरूले मेगा लिलामीमा धेरै कम खेलाडीहरू राख्न सक्छन् । यसपटक ६ खेलाडी राख्ने सीमा थियो ।
मेगा लिलामीहरू बीच मिनी लिलामीहरू छन्, जसमा टोलीहरूले थप खेलाडीहरू राख्न सक्छन् । आईपीएल २०२३ र २०२५ को लागि मात्र मिनी लिलामीहरू आयोजित थिए ।
आईपीएल कमिटीले टोलीलाई १२० करोड रुपैयाँको पर्स लिमिट दिएको छ । यसको मतलब टोलीहरूले आफ्नो १८ देखि २५ खेलाडीहरू किन्न यति धेरै पैसा खर्च गर्न सक्छन् । यति धेरै पैसाले टोलीले आफ्ना शीर्ष खेलाडीहरूलाई पनि राख्नुपर्ने थियो । रिटेनसन सकिएपछि पञ्जाब किंग्ससँग अधिकतम ११०.५० करोड रुपैयाँ बाँकी छ । धेरै खेलाडी राख्ने टोलीको पर्समा कम पैसा बाँकी छ ।
पञ्जाबमा नै सबैभन्दा बढी २३ खेलाडीको स्थान खाली छ । उनीहरुपछि बैंगलोरमा २२ र दिल्लीमा २१ खेलाडीको ठाउँ भरिनेछ । राजस्थानसँग कम्तीमा ४१ करोड रुपैयाँ बाँकी छ र टोलीमा १९ खेलाडी मात्रै खाली छन् ।
सेट–१ मा जोस बटलर, श्रेयस अय्यर, ऋषभ पन्त, कागिसो रबाडा, अर्शदीप सिंह र मिचेल स्टार्कको नाम छ । यी मध्ये एक खेलाडीको नाम पहिले आउनेछ । १७ सेटमा ११६ शीर्ष खेलाडीहरू छन् । यसको मतलब टोलीहरूले खेलाडीहरू खरिद गर्ने बारे सोच्न थप समय पाउनेछन् ।
खेलाडी नम्बर ११७ को नाम आउनेबित्तिकै लिलामीको गति बढाइनेछ । यसको मतलब टोलीहरूले ११७ औं खेलाडीको लागि छिटो बिड गर्नुपर्नेछ । लिलामीले ११७ देखि ५७७ सम्मका खेलाडीहरूमा धेरै समय खर्च गर्ने छैन ।
आधार मूल्य
आधार मूल्य एक निश्चित मूल्य रहेको छ । लिलामीमा खेलाडीको बोली उसको आधार मूल्यबाट सुरु हुन्छ । ३० लाख रुपैयाँ सबैभन्दा सानो आधार मूल्य हो, जबकि सबैभन्दा ठूलो आधार मूल्य २ करोड रुपैयाँ हो । २ करोडको आधार मूल्यमा ८२ खेलाडीको नाम छ । १ करोड ५० लाखमा २७ खेलाडी, १ करोड २५ लाखमा १८ खेलाडी र १ करोडको आधार मूल्यमा २३ खेलाडी छन् । यसबाहेक आधार मूल्य ७५ लाख, ५० लाख, ४० लाख र ३० लाखमा ४२७ खेलाडी छन् ।
लिलामी सञ्चालन
बीसीसीआई र आईपीएल कमिटीले संयुक्त रूपमा यो लिलामी सञ्चालन गर्ने छन् । लिलामीको आयोजक मल्लिका सागर हुन्, जसले हथौडा चलाउनेछिन् । उनले अन्तिम लिलामी पनि आयोजना गरेकी थिइन् । उनी अघि ह्युजेसले एडम्स लिलामी सञ्चालन गर्थे । जब टोलीहरूले खेलाडीमा बिड गर्छन्, लिलामीकर्ताले खेलाडीको मूल्य बढ्दै जाँदा घोषणा गर्दछ । अन्तमा, जब उच्चतम बोली प्राप्त हुन्छ, लिलामीले डेस्कमा हथौडा हान्छ र यसलाई बेचेको र त्यो खेलाडीलाई टोलीलाई बेच्छ । यसरी लिलामी प्रक्रिया पूरा हुन्छ ।
राइट टु म्याच कार्ड भनेको के हो ?
६ भन्दा कम खेलाडी रिटेन गर्ने सबै टिमले लिलामीमा राइट टु म्याच अर्थात आरटीएम कार्ड पाउनेछन् । आरटीएम कार्डको साथ, टोलीहरूले टोलीमा समावेश गरिएका अघिल्लो खेलाडीलाई फिर्ता राख्न सक्षम हुनेछन् ।
यसलाई उदाहरणका साथ बुझौं, मानौं आरसीबी को गत सिजनमा रहेका ग्लेन म्याक्सवेललाई मुम्बईले लिलामीमा ७ करोड भारुमा किन्यो । अब आरसीबीले चाहेमा आरटीएम कार्ड प्रयोग गरेर म्याक्सवेललाई साथमा राख्न सक्छ ।
यद्यपि, यस पटक एमआईसँग म्याक्सवेलको लागि बोली बढाउने विकल्प पनि हुनेछ । आरटीएम प्रयोग गरेपछि एमआईले म्याक्सवेलमा १० करोड रुपैयाँ पनि बिड गर्न सक्छ । अब आरसीबीले म्याक्सवेललाई साथमा राख्न चाहेमा १० करोड रुपैयाँ तिर्नुपर्नेछ । यससँगै उनको आरटीएम कार्ड प्रयोग हुनेछ । आरसीबीले अस्वीकार गरेमा म्याक्सवेल १० करोडमा एमआई जानेछन् ।
विदेशी खेलाडी
खेलको प्लेइङ–११ मा बढीमा ४ जना विदेशीले मात्र खेल्न सक्ने भएकाले एक टोलीले बढीमा ८ जना विदेशी खेलाडी मात्र किन्न सक्छ । टोलीमा १८ देखि २५ खेलाडी रहेका छन्, जसलाई भर्नका लागि टोलीले स्वदेशी खेलाडीसहित ८ विदेशी खेलाडी खरिद गर्नुपर्नेछ ।
मुम्बई, पञ्जाब र बैंगलोरले एउटै विदेशी खेलाडीलाई राखेनन्, त्यसैले टोलीले ८–८ जना विदेशी खेलाडी किन्न सक्नेछन् । हैदरावादले बढीमा ३ विदेशी खेलाडी राखेकाले टोलीले ५ विदेशी खेलाडी मात्रै किन्न सक्छ । लिलामीमा कुल ७० विदेशी खेलाडी खरिद गरिने छ ।
२०४ खेलाडी बिक्री भएपछि लिलामी समाप्त हुनेछ, सबै फ्रेन्चाइजीहरूले नयाँ खेलाडीहरू सहित आ–आफ्नो टोली तयार गर्नेछन् ।
सन् २०२५ को आईपीएलमा १० टोलीबीच कुल ७४ खेल खेलाइनेछ । प्रतियोगिताको १८ औं संस्करण मार्च १४ बाट सुरु भई मे २५ सम्म चल्नेछ । गत सिजनको आईपीएलमा श्रेयस अय्यरको कप्तानीमा कोलकाता नाइट राइडर्सले फाइनलमा सनराइजर्स हैदरावादलाई पराजित गर्दै उपाधि जितेको थियो ।
