काठमाडौं । नेकपा (एकीकृत समाजवादी) का अध्यक्ष एवं पूर्व प्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपालले गठबन्धनको गीत नगाउन पार्टी पंक्तिलाई निर्देशन दिनुभएको छ ।
आईतवार समाजवादी प्रेस संगठन नेपालले काठमाडौंमा आयोजना गरेको सम्पादकहरुसँगको अन्तरक्रियामा बोल्दै अध्यक्ष नेपालले स्थानीय तहमा आशा गरेअनुसारको परिणाम गठबन्धनबाट नआएकोले गठबन्धनको गीत नगाउन पार्टी पंक्तिहरुलाई निर्देशन दिनुभएको हो । उहाँले गठबन्धनको गीत गाउन छोडेर आफ्नो पार्टीलाई सबै जिल्लाका स्थानीय निकायहरुमा मजबुत बनाउने कुरामा लाग्न पनि आग्रह गर्नुभयो । अध्यक्ष नेपालले आगामी मंसिरमा नै प्रदेश र संघीय चुनाव हुने भन्दै त्यसलाई आधार मानेर सिट व्यवस्थापनको कुरामा छलफल चलाउनुपर्ने आवश्यक्ता रहेको बताउनु भयो ।
उहाँले भन्नुभयो, ‘गठबन्धनलाई जोगाउँदै अघि बढ्न्पर्नेछ । अब निर्वाचनको तयारीमा जुट्नुपर्छ । हाम्रो सामु संघीय निर्वाचन र प्रादेशिक निर्वाचन आइसकेको छ । ६ महिनाभित्र नै सम्भवतः चुनाव हुनेछ । मंसिरलाई नै हामीले आधार मानिरहेका छौँ । मंसिर महिनालाई आधार मान्दा अहिलेदेखि नै हामीले चुनावको निम्ति छलफल चलाउनुपर्छ उम्मेदवारको बारेमा वा सिट विभाजनको बारेमा । छलफल चलाउनुपर्ने आवश्यक्ता छ । तर स्थानीय तहको निर्वाचनमा हामी गठबन्धनतर्फ बढी आशावादी भएको हुनाले हामीले आफ्नो पार्टी पंक्तिलाई भनिरहेका छौँ, गठबन्धन, गठबन्धनको गीत गाउन बन्द गर्नुहोस् । आफ्नो शक्तिप्रति गर्ने कुरामा जोड लगाउनुस् । संगठन बिस्तार गर्ने कुरामा लागि पर्नुहोस् । देशका ७५३ वटा नै पालिकाहरुमा पार्टी संगठन बिस्तारको काम गर्नुहोस् । टोल गाउँसम्म पार्टीलाई पु¥याउने काममा जुट्नुहोस् । संगठन निर्माणको कुरामा दिनुपर्ने जति ध्यान दिएका छैनौँ ।’
अध्यक्ष नेपालले स्थानीय तहमा गठबन्धन पेचिलो हुने अनुभव बटुलेको भन्दै प्रदेश र प्रतिनिधि सभाको चुनावमा सिट बाँडफाँडमा कठिनाइ नहुने बताउनु भयो । उहाँले आगामी प्रतिनिधि सभा र प्रदेश सभाको निर्वाचनमा सहमति गरेर र सहमति नजुटेको ठाउँमा एक्लाएक्लै चुनाव लड्ने बताउनु भयो । अध्यक्ष नेपालले आगामी चुनावसम्म गठबन्धन कायमै रहने र त्यसपछिको दिनमा पनि गठबन्धनलाई अघि लैजाने विषयमा छलफल भइरहेको बताउनु भयो ।
उहाँले भन्नुभयो, ‘गठबन्धन तुलनात्मक रुपमा स्थानीय तहमा पेचिलो हुँदो रहेछ, माथिपनि पेचिलो, गाह्रो त छ । तर तुलनात्मक रुपमा माथि सजिलो छ । किनभन्दा १६५ वटा सिट प्रतिनिधि सभामा जुन छ, ३३० वटा प्रदेश सभामा छ । एउटा निर्वाचन क्षेत्रमा दुई वटा, एउटा प्रतिनिधि सभाको निर्वाचन क्षेत्रमा दुईवटा प्रदेश सभाका सदस्यको सिट छ । अन्य जिल्लाहरुमा हेरेर छ, कतै एउटा, कतै दुई वटा र मधेस प्रदेशमा ४ वटाका दरले छ । त्यहाँ पनि मिलाउन सजिलो हुनसक्छ । सहमति भएको ठाउँमा सहमतिले र नभएको ठाउँमा यो ढंगले अघि बढ्ने भन्ने कुरापनि हुनसक्ला । आगामी चुनावसम्म गठबन्धन कायम रहन्छ कि रहँदैन ? भन्ने कुरा छ । हाम्रो निर्वाचन प्रणाली नै कस्तो छ भने एउटै पार्टीको बहुमतको सम्भावना अत्यन्तै कम छ । निर्वाचन प्रणालीले नै यहाँ एकभन्दा बढी पार्टीले मिलेर सरकार बनाउनुपर्ने दिशातर्फ मुलुकको राजनीति अघि बढीरहेको छ । नेपाली समाजमा मिलेर काम गर्ने संस्कृति छ, यसलाई हामीले जोगाउनु पर्छ । आगामी चुनावसम्म त गठबन्धन कायम रहन्छ नै त्यसपछि पनि यसलाई अघि बढाएर लैजाने कुरामा समयदेखि नै हाम्रो ध्यान जानुपर्ने आवश्यक्ता छ ।’
अध्यक्ष नेपालले स्टेट पार्टनरसिप प्रोग्राम (एसपीपी) ले अहिले नयाँ तरङ्ग पैदा गरेको भन्दै जनता यसका लागि सचेत रहनुपर्ने बताउनु भयो । उहाँले प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले नेपालको हीतविपरित् सम्भौता नगर्ने प्रतिवद्धता जनाउनुभएको भन्दै शंका गरिरहन आवश्यक नरहेको पनि बताउनु भयो । अध्यक्ष नेपालले एसपीपी फिर्ता लिने वा नलिने भन्ने बारेमा पनि गठबन्धनबीचमा कुनै पूर्णरुपमा छलफल नभएको तर अबका बैठकमा छलफल गर्ने पनि स्पष्ट पार्नुभयो । उहाँले नेपाली सेनाबाट चिठी पठाउने कुरा कुटनीतिक हिसावबाट उचित थियो वा थिएन भन्ने कुराको प्रश्न खडा भएको भन्दै चिठीमा लेखिएका कुरा र कसको भुमिका थियो भन्ने कुराको समीक्षा हुनु आवश्यक रहेको बताउनु भयो ।
उहाँले भन्नुभयो, ‘स्टेट पार्टनरसिप प्रोग्रामले पनि नयाँ तरङ्ग पैदा गरेको छ । अहिलेपनि नेपाली समाज तरङ्गित छ । नेपालमा सबैभन्दा ठूलो कुरा नेपाली देशभक्तिको भावनाले काम गरिरहेको छ । त्यो कुनैपनि देशभित्र जनतालाई सबैभन्दा धेरै प्रताडित गर्दछ । यदी देशभक्तिको कुरामा कुनै आँच पुग्यो भने, राष्ट्रियहीतमाथि कुनै कुठाराघात हुने स्थिति बन्यो भने, नेपाल कुनैपनि हिसावले द्वन्द्वको स्थितितर्फ धकेलिने अवस्थामा गयो भने त्यसैले नेपाली जनताका आशंकालाई सहज र स्वभाविक रुपमा लिनुपर्छ । जनतको चाहनालाई पार्टीले गहिरो गरेर बुझ्न सक्नुपर्छ । नेपालको हीतमाथि आघात पुग्ने कुनैपनि कागजमा, सम्झौतामा मबाट सही हुनेछैन भनेर प्रधानमन्त्रीले भन्नुभएको छ ।
गृहमन्त्रीले पनि त्यहीअनुसार बोलिसकेपछि अब हामीले धेरै शंका गरिरहनुपर्ने छैन । तर यसका बाबजुदपनि नेपाली जनतालाई सजग बनाइरहनु पर्छ । जनतालाई देशभक्तिमा केन्द्रित हुनुपर्छ । चाहे मुलुकलाई अघि बढाउने सवाल होस् जनताको हीतमा हुनुपर्छ । यी कुरामा सहमति भएर नै हामीले गठबन्धन कायम गरेका छौँ । अर्को गठबन्धन पनि देखावर्योे त्यो गठबन्धनका अनुहार हेर्ने हो भने ती सबै दक्षिणपन्थी प्रवृतिका देखिए । त्यसैले हामीले यो वाम लोकतान्त्रिक गठबन्धन र अर्को दक्षिणपन्थी खालको गठबन्धन भन्ने गरेका छौँ । एसपीपी फिर्ता लिने वा नलिने भन्ने बारेमा डिटेलमा प्रवेश गरेका छैनौँ । त्यसबारेमा छलफल हुनेछ ।
नेपाली सेनाबाट चिठी पठाउने कुरा कुटनीतिक हिसावबाट पनि उचित थियो भन्ने प्रश्न खडा भएको छ । सिधै हाम्रो देशको सेनाले अर्को देशको कुटनीतिज्ञलाई चिठी पठाउने नेपाल सरकारको विहावमा उपयुक्त हो कि होइन ? भन्ने कुरादेखि लिएर त्यसमा लेखिएका कुरा के थिए ? कसको भुमिका रहेको थियो ? त्यसको पनि हामीले विगतको मूल्यांकन, समीक्षा गर्नुपर्ने, आवश्यक्ता छ ।’
अध्यक्ष नेपालले अहिले नेपालमा प्रतिगमनको कुरा धेरै उठिरहेको भन्दै आपत्ति जनाउनु भयो । उहाँले प्रतिगमन भनेको राजालाई सत्तामा ल्याउने कुरा भएको र अहिले देशमा धेरै ठूलो षड्यन्त्र चलिरहेको बताउनु भयो । अध्यक्ष नेपालले राजा ल्याउने कुरा किमार्थ सम्भव नरहेको भन्दै राजाहरुलाई देश लुटेर नपुगेकाहरुको संज्ञा दिनुभयो । उहाँले अहिलेको समस्या संघीयता नभइ जिम्मेवारीबोधको भावना रहेको बताउनु भयो ।
उहाँले भन्नुभयो, ‘प्रतिगमनको कुरा छ । त्यो भनेको राजालाई ल्याउने हो । धेरै ठूलो षड्यन्त्र चलिरहेको छ तर यो किमार्थ सम्भव छैन । प्रतिगमन भनेको राजाको शासन आएपछि देश राम्रो हुन्छ, देश लुटेर नपुगेका देश कसरी चलाएका थिए हामीले थाहा नपाएका हौँ र ? त्यसैले त्यो तहमा जाने कुरा आउँदैन । संघीयता समस्या होइन, समस्या जिम्मेवारीबोधको भावनाको हो ।’
अध्यक्ष नेपालले माओवादी र प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाको आग्रहमा केही दिनका लागि मात्रै मन्त्री परिवर्तनको प्रक्रिया रोकिएको स्पष्ट पार्नुभयो । उहाँले आफ्नो पार्टीले मन्त्री परिवर्तन गर्न नाम पठाएपछि माओवादीमा पनि कुरा चलेकोले केही दिनका लागि प्रक्रिया रोकेको तर अब छिटै नै परिवर्तन हुने धारणा राख्नुभयो । पार्टीबाट संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री बन्नुभएका प्रेम आलेले बोलेको शब्दहरुप्रति लक्षित गर्दै आगामी दिनमा विचार पु¥याएर मात्रै बोल्न अनुरोध गर्नुभयो ।
उहाँले भन्नुभयो, ‘माओवादी र प्रधानमन्त्रीले केही दिन पर्खिन भनेका कारण मन्त्री परिवर्तनमा ढिलाई भइरहेको छ । छिटै अब मन्त्रीहरुको परिवर्तन गर्ने कुरामा प्रधानमन्त्रीले जवाफ दिनुभएको छ । पर्यटन मन्त्रीको बारेमा सोध्नुभयो । मान्छेको बारेमा सोध्दा जवाफ दिन धेरै गाह्रो हुन्छ, म यत्तिमात्रै भन्न चाहन्छु, कि कुनैपनि कुरा बोल्दा विचार पु¥याएर मात्रै बोल्नुपर्छ ।’
अध्यक्ष नेपालले अहिले देश ठिकठाक नरहेको दाबी गर्नुभयो । उहाँले आगामी निर्वाचनमा मतपत्र कस्तो बनाउनु पर्छ भन्ने बारेमा पनि छलफल हुन आवश्यक रहेको उल्लेख गर्नुभयो । अध्यक्ष नेपालले मतपत्रको बारेमा नागरिकलाई बुझाउन नसक्दा, काठमाडौं लगायतका केही पालिकाहरुमा उपमेयरमा चुनाव हार्न पुगेको बताउनु भयो । उहाँले स्थानीय तहको निर्वाचनबाट गठबन्धन गर्दा कहीँ न कहीँ त्रुटी भएको उल्लेख गर्नुभयो ।
