सर्वप्रथम, जननेता मदन भण्डारीको विचारसँग आवद्ध विद्यार्थीहरूको संस्थाको रूपमा रहेको मदन भण्डारी आइडियोलोजी स्टुडेन्ट फोरुमले मुलुकका महत्त्वपूर्ण समसामयिक विषयहरूमा यस प्रकारको छलफल कार्यक्रम आयोजना गर्नुभएकोमा मलाई अत्यन्त खुसी लागेको छ । यस कार्यक्रममा सहभागी भई युवा विद्यार्थीहरूसँग साक्षात्कार गर्ने अवसर प्रदान गर्नुभएकोमा म आयोजकहरूलाई धन्यवाद दिन चाहन्छु ।
आज म यहाँ जननेता मदन भण्डारीको जीवन, विचार, संघर्ष र राजनीतिक योगदानलाई नजिकबाट बुझ्ने व्यक्तिका रूपमा पनि उपस्थित भएको छु । त्यसैले आजको यस युवा संवाद कार्यक्रमलाई नयाँ पुस्ताले आफ्ना जिज्ञासाहरू राख्ने, अनुभवहरू सुन्ने र आपसमा विचार आदान–प्रदान गर्दै आफ्नो सामाजिक तथा राजनीतिक यात्राका लागि केही दिशा पहिल्याउने अवसरका रूपमा लिएको छु ।
मदन भण्डारीलाई सम्झनु भनेको उहाँको नाम र योगदानको स्मरणमा मात्र सीमित हुनु होइन । उहाँको जीवन, विचार र राजनीतिक यात्राबाट प्रेरणा लिँदै आजको बदलिँदो समय र नयाँ पुस्ताका आवश्यकता तथा चुनौतीलाई बुझ्नु, त्यसबारे आफ्ना जिज्ञासा र विचार राख्नु र भविष्यको बाटो पहिल्याउनु नै उहाँप्रतिको सार्थक सम्मान हो ।
मदन भण्डारीले नेपालको कम्युनिस्ट आन्दोलनलाई लोकतान्त्रिक प्रक्रियासँग जोड्दै जनताको बहुदलीय जनवाद (जबज)को अवधारणा अघि सार्नुभयो । उहाँले लोकतन्त्रलाई निर्वाचनमा मात्र सीमित नराखी जनताको सार्वभौमिकता, राजनीतिक स्वतन्त्रता, मानव अधिकार, बहुदलीय प्रतिस्पर्धा, सामाजिक न्याय र जनताको सहभागितासँग जोडेर हेर्नुभयो ।
आज समय बदलिएको छ । समाज बदलिएको छ । प्रविधिले हाम्रो जीवन र राजनीतिक चेतनालाई नै परिवर्तन गरिरहेको छ । युवाको सोच, आकांक्षा र सम्भावनाहरू पनि फराकिला भएका छन् । त्यसैले आजको पुस्ताले मदन भण्डारीका विचारलाई जस्ताको तस्तै दोहोर्याउनेभन्दा त्यसको मूल मर्मलाई आत्मसात् गर्दै आजको बदलिँदो समय र नयाँ पुस्ताका आवश्यकता र सम्भावनाअनुसार अघि बढ्ने बाटो खोज्नुपर्छ ।
आज युवाहरूका अगाडि अनेकौँ जिज्ञासा, अपेक्षा र सम्भावनाहरू छन् । हाम्रो लोकतन्त्रलाई अझ प्रभावकारी र जनमुखी कसरी बनाउने? राज्यका संस्थाहरूलाई अझ जवाफदेही र सक्षम कसरी बनाउने? राजनीतिक दल र नेतृत्वमा युवाहरूको विश्वास र सहभागिता कसरी बढाउने? शिक्षा र रोजगारीका अवसरलाई कसरी विस्तार गर्ने? युवाहरूलाई स्वदेशमै आफ्नो भविष्य निर्माण गर्ने वातावरण कसरी बनाउने? सामाजिक तथा आर्थिक समानता कसरी अझ सुदृढ गर्ने? प्रविधि र सामाजिक सञ्जाललाई लोकतन्त्र, सूचना र नागरिक सहभागिताको माध्यमका रूपमा कसरी अझ प्रभावकारी बनाउने? र सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा, हामीले चाहेको समाज र राज्य कस्तो बनाउने?
यी विषयमा खुला मनले सोच्ने, अध्ययन गर्ने र आपसमा विचार आदान–प्रदान गर्ने आवश्यकता छ । कुनै पनि राजनीतिक विचार समयसँगै विकसित हुँदै जानुपर्छ । त्यसैले तपाईँहरू आफ्नो जिज्ञासा राख्नुस्, अध्ययन गर्नुहोस्, आफ्ना विचार व्यक्त गर्नुस्, अरूका विचार पनि सुन्नुस् र संवाद तथा बहसबाट आफ्नो धारणा निर्माण गर्नुस् । लोकतन्त्रको शक्ति आफूले भनेको कुरा मात्र स्थापित गर्नुमा होइन, फरक विचारलाई सम्मानपूर्वक सुन्ने र तर्क तथा तथ्यका आधारमा आफ्नो दृष्टिकोण निर्माण गर्ने संस्कारमा हुन्छ ।
आजको युवा पुस्ता सामाजिक सञ्जाल, सूचना प्रविधि र विश्वव्यापी सम्पर्कका कारण विगतका पुस्ताभन्दा धेरै सूचनासम्पन्न छ । तर सूचना धेरै हुनु र सही ज्ञान हुनु एउटै कुरा होइन । त्यसैले सूचनालाई तथ्यसँग, भावनालाई विवेकसँग र आलोचनालाई रचनात्मकतासँग जोड्न सक्ने क्षमता आजका युवाका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण छ ।
राजनीतिमा युवाहरूको सहभागिता केवल नारामा सीमित हुनु हुँदैन । राजनीति निर्वाचनका बेला मत माग्ने वा दिने विषय मात्र होइन । समाजलाई बुझ्ने, जनताको आवाज सुन्ने, नीति निर्माणमा आफ्नो भूमिका खोज्ने र देशको विकास तथा परिवर्तनमा रचनात्मक योगदान गर्ने निरन्तर प्रक्रिया हो ।
मदन भण्डारीको राजनीतिक यात्राबाट हामीले एउटा महत्वपूर्ण कुरा सिक्न सक्छौँ, राजनीति जनताबाट अलग भएर गर्न सकिँदैन । उहाँले जनताको भावना, आकांक्षा र वास्तविकतालाई राजनीतिक विचारसँग जोड्ने प्रयास गर्नुभयो । आज तपाईंहरूको पुस्ताले पनि आफ्नो समयका जनताको भावना, आकांक्षा र आवश्यकतालाई बुझ्दै देश र समाजलाई अघि बढाउने आफ्नो बाटो पहिल्याउन आवश्यक छ ।
कुनै पनि विचारधारा समयसँग संवाद गर्दै अघि बढ्न सकेन भने त्यसको सान्दर्भिकता कमजोर हुँदै जान्छ । त्यसैले मदन भण्डारी आइडियोलोजी स्टुडेन्ट फोरुमको जिम्मेवारी पनि महत्वपूर्ण छ । तपाईंहरूले मदन भण्डारीको जीवन, विचार र योगदानलाई गहिरोसँग अध्ययन र मनन गर्दै त्यसको मूल मर्मलाई आजको समाज र समयसँग जोडेर नयाँ पुस्ताका लागि आफ्नो बाटो पहिल्याउनुपर्छ ।
मलाई लाग्छ, तपाईँहरूको संस्थाले आगामी दिनमा यस्ता कार्यक्रममार्फत नेपालको लोकतान्त्रिक आन्दोलन, मदन भण्डारीको राजनीतिक योगदान, जनताको बहुदलीय जनवाद र आजको युवा पुस्ताका जिज्ञासा, आकांक्षा र आवश्यकताबीच अझ गहिरो संवाद गराउन सक्छ । यसो गर्न सकियो भने यो मञ्च युवा पुस्तामा लोकतान्त्रिक चेतना, वैचारिक अध्ययन र रचनात्मक संवादको संस्कृति विकास गर्ने महत्वपूर्ण थलो बन्न सक्छ ।
अर्को कुरा पनि म विशेष रूपमा भन्न चाहन्छु । विचारप्रतिको निष्ठा भनेको त्यसलाई केवल स्वीकार गर्नु मात्र होइन, त्यसलाई बुझ्नु, मनन गर्नु, समयसँग जोडेर हेर्नु र व्यवहारमा उतार्नु पनि हो ।
विचारलाई जीवन्त राख्ने संस्कार अध्ययन, जिज्ञासा, संवाद र आत्मसमीक्षाबाट विकास हुन्छ । तपाईंहरूले यो संस्कारलाई आफ्नो राजनीतिक तथा सामाजिक जीवनको आधार बनाउन सक्नुभयो भने, त्यो नै मदन भण्डारीको विचार र योगदानप्रतिको सबैभन्दा सार्थक सम्मान हुनेछ ।
आज देशमा परिवर्तनका धेरै अपेक्षा छन् । युवा पुस्तामा ऊर्जा छ, नयाँ सोच छ र केही नयाँ गर्ने हुटहुटी छ । यही ऊर्जा, सोच र उत्साहलाई देश र समाजको सकारात्मक परिवर्तनमा रूपान्तरण गर्न आवश्यक छ । आफ्ना आकांक्षालाई सिर्जनशील प्रयासमा बदल्दै सुधारका सम्भावना खोज्न र रचनात्मक परिवर्तनमा योगदान गर्न तपाईँहरू अघि बढ्नुपर्छ ।
म तपाईंहरूलाई यही भन्न चाहन्छु कि, देशको भविष्य अरू कसैले बनाइदिने होइन; तपाईंहरूकै पुस्ताले बनाउने हो । तपाईँहरू लोकतन्त्रप्रति प्रतिबद्ध, सामाजिक न्यायप्रति संवेदनशील, राष्ट्रिय हितप्रति सचेत, अध्ययनशील र जिम्मेवार नागरिक बन्न सक्नुभयो भने नेपालको भविष्यप्रति आशावादी हुने पर्याप्त आधार रहन्छ ।
अन्त्यमा, आजका जल्दाबल्दा र समसामयिक विषयमा केन्द्रित यस महत्वपूर्ण कार्यक्रमको आयोजना गरेकोमा पुनः मदन भण्डारी आइडियोलोजी स्टुडेन्ट फोरुमलाई धन्यवाद दिँदै, तपाईँहरूको उत्साह, सिर्जनशीलता र अध्ययन तथा वैचारिक यात्राको सफलताको हार्दिक शुभकामना व्यक्त गर्दछु । आगामी दिनमा पनि तपाईंहरूको यस रचनात्मक र वैचारिक यात्रामा मेरो साथ र सहयोग सधैँ रहनेछ ।
धन्यवाद ।
मदन भण्डारी आइडियोलोजी स्टुडेन्ट फोरुमद्वारा आयोजित ‘नेपालको बदलिँदो राजनीतिक, प्राविधिक तथा भू–राजनीतिक यथार्थसम्बन्धी युवा संवाद’ कार्यक्रममा पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले गर्नुभएको सम्बोधनको पूर्णपाठ
