काठमाडौँ: असार २२ गते दिउँसोतिर एउटा बडो कुरुप दृश्य देखियो काठमाडौँको चुनदेवीमा । कांग्रेसले नै सार्वजनिक गरेको त्यो दृश्यमा सानो कदका दुई जना नेता निकै फुर्तीसात अगाडि बढिरहेको देखिन्छ र अरु केही थान बृद्ध नेताहरुले सकि नसकि उनीहरुलाई पछ्याइरहेको भिडियोमा देखिन्छ ।
दृश्यका दुई फुर्तिला पात्र कांग्रेस नेता पूर्णबहादुर खड्का र कान्छाराम तामाङ हुन् । सुरुमा उनीहरु कता जान खोज्दैछन् भन्ने दुविधा हुन्छ तर, पछि भने एक काष्ठकलायुक्त ढोका खोल्न पुगेका हुन्छन् । ढोकैनेर पुगेपछि कान्छारामले दुई हातले एउटा चाबी निकालेर दिन्छन् र अर्का नेता पूर्णबहादुरले त्यही चाबीले ढोकाको ताला खोल्छन् ।
त्यतिन्जेल पनि केको ढोका र किन खोलिएको हो भन्नेमा अझै दुविधा नै देखिन्छ । किनभने त्यहाँ न कतै ब्यानर झुण्डाएको देखिन्छ र नत कुनै पर्चा पम्प्लेट नै राखिएको छ । अनि नेताहरुले पहिले पहिलेजस्तो रिबन काट्ने या ढोका खोल्ने गर्दा सजाइने कुनै तुल या ब्यानर पनि कतै टाँसिएको देखिँदैन ।
एकछिन पछि मात्र खुल्यो कि त्यो नेपाली कांग्रेसको इतर पक्ष भनिनेहरुले खोलेको सम्पर्क कार्यालय रहेछ । तर, उनीहरुकै भाषामा यो पार्टी कार्यालय चाहिँ होइन, किनभने उनीहरुले पार्टी कार्यालय खोलिहाल्ने बेला भैसकेको छैन ।
सबैभन्दा कुरुप दृश्य त पूर्णबहादुरले काठको ढोका खोल्दाको थियो । ढोका नजिकै पुगेपछि कान्छारामको चाबीले ताला खोल्दा त्यस वरपर उभिएका कृष्ण सिटौला, डा सशांक कोइराला, विमलेन्द्र निधि, प्रकाशमान सिंह लगायतको उपस्थिति टिठलाग्दो देखिएको थियो ।
उनीहरु ढोकासँगसँगै उभिएका मात्र थिएनन्, बडो जोडले तालि पनि बजाएका थिए । हातले तालि बजाए पनि मुहारमा चमक भने थिएन । निधारमा गाँठा पारेर उनीहरुले पार्टीको इतर पक्ष बसेर छलफल गर्ने बासको जोहो गरेका थिए ।
नेपाली कांग्रेसका निवर्तमान सभापति शेरबहादुर देउवा समूहको नेतृत्व गर्दै आएका निवर्तमान कार्यवाहक सभापति पूर्णबहादुर खड्काले काठमाडौंको चुनदेवीमा सम्पर्क कार्यालय खोलेका हुन् । त्यही समूहको त्यही कार्यालयको दृश्य हो यो ।
विशेष महाधिवेशनमा सहभागी नरहेका देउवा समूहका नेताहरू जमघट र छलफल गर्न नेता खड्काको अगुवाइमा सोमबारदेखि सम्पर्क कार्यालय सञ्चालनमा आएको बताइएको छ । गत पुसमा भएको विशेष महाधिवेशनमा देउवा समूह सहभागी थिएन ।
कांग्रेसले असोजमा १५औं महाधिवेशन गर्ने गरी क्रियाशील अद्यावधिक र नयाँ वितरणलाई तीव्रता दिइरहेका बेला खड्काको अगुवाइमा कांग्रेसभित्र समानान्तर गतिविधि अघि बढाउन सम्पर्क कार्यालय खुलेको छ । अब असोजसम्म केही होला नहोला पत्तो भएन, यदि भयो भने यो कार्यालय पनि गाभिएला अन्यथा यसले अर्काे नयाँ पार्टीको केन्द्रीय कार्यालयको स्वरुप धारणा गर्न पनि सक्दछ ।
कांग्रेसमा रमाइलो छ अहिले । न गरिखाने नत मरिजाने भनेजस्तो न अहिले संस्थापन भनिएको विशेष महाधिवेशन पक्षले पुरानाहरुका प्रस्ताव स्वीकार गर्ने र नत पुरानाहरुले विशेष महाधिवेशनले ल्याएकालाई सर्लक्कै पार्टी सभापति र सबै नेतृत्व मान्ने या स्वीकार्ने । अनि न पार्टी खोलेर जाने र नत संस्थापनका निर्णय मानेर जाने । यस्तै यस्तै अवस्थाबाट अघि बढेको कांग्रेसमा न नियमित महाधिवेशनको टुंगो लागेको छ र नत विशेष महाधिवेशनवालाहरुले सबैलाई समेटेर लैजान नै सकेका छन् ।
हिजो विशेष महाधिवेशनले निर्वाचन आयोग र सर्वाेच्च अदालतबाट मान्यता पाउँदा सभापति गगन थापा र सो पक्षले संसारै जितेजस्तो गर्यो । पुराना जति सबै खिया लागेका हुन् र उनीहरुबाट काम चल्दैन भन्ने नारा दिएको पार्टीले आम निर्वाचनमा सर्मनाक हार खानुपर्यो । यस्तो हार कि पार्टी सभापतिले पनि देशका सबै क्षेत्र चाहार्दै हिँड्दा पनि आफ्नो जित सुनिश्चित गर्न सकेनन् ।
शेरबहादुर देउवादाई गगनले टिकटै दिएनन् भने अरु नेताहरुमध्ये कतिले गगनको हाताबाट टिकट लिएर चुनावमा जान चाहेनन् । चुनावपछिको दृश्य धरहराको टुप्पोबाट पछि फर्केर रत्नपार्क हेर्दाजस्तै भयो । रास्वपाले दुई तिहाइको नजिक सिट सुरक्षित गरिरहँदा कांग्रेसको हालत ४० सिटसम्म पनि पुग्न सकेन । त्यसपछि तैँचुप मैचुपको अवस्था आयो । एकले अर्काको मुख हेर्ने र चित्त बुझाउने अवस्था आयो ।
जनताले प्रमुख प्रतिपक्षीको कुर्सीको व्यवस्था त गरे, तर संसदको त्यही रोष्टममा पनि भेट्न सकेका छैनन् । सरकारको समर्थन गरेको हो कि विरोध ? त्यो पनि जनताले बुझ्न सकेका छैनन् । बरु कहिले काहीँ भिष्मराज आङ्देम्बेले यसो दनक दिन्छन् र कताकति कांग्रेस देख्न पाएका छन् नागरिकले,नत्र पार्टी सभापतिका हिजोका दमदार भाषण र प्रजातन्त्र र नयाँ पुस्ताका पक्षमा दिने गरेका तर्कहरुले सरकारलाई औँलो ठड्याउन पनि सकेका छैनन् । त्यसैले जनता भन्दैछन्— कांग्रेस सत्तामा त छैन नै, किनभने त्यो हैसियत त दिइएकै होइन, तर बलियो विपक्षीका रुपमा पनि देख्न पाइएन ।
क्रियाशील सदस्यताको लफडा नयाँ होइन । हिजो पनि दुई महामन्त्री गगन र विश्वप्रकाशले त्यो काम समयमै र नियमानुसार नै गरिदिएको भए आज कांग्रेस यो हालतमा आइपुग्दैनथ्यो । जेनजी आन्दोलनका नाममा भएको यो महासंग्रामको साक्षी बसेर कांग्रेसले आफ्नै दल त खायो खायो, तर अब के प्रजातन्त्र बचाउन सक्ला त ? भन्ने प्रश्नमा पनि नाजवाफ हुनपर्ने अवस्थामा पुुगेको छ ।
हुँदा हुँदा अब कांग्रेस पार्टीलाई नै कान्छारामको चाबी चाहियो ।
उनी यस्तो पात्र हुन् जसलाई आफैँले बनाएको मन्त्रीबाट सभापति देउवाले नै बर्खास्त गर्नुपरेको थियो । आफूँ शेरबहादुर देउवाको विरुद्धमा चुनाव लड्ने र महाधिवेशनमा हराउने नारा समेत फलाकेका तिनै कान्छाराम अहिले देउवा पक्षकै कार्यालयको चाबी बनेका छन् । जसको, नेपाली कांग्रेसमा के कति त्याग, तपस्या, बलिदान, योगदान, व्यक्तिगत जेलनेल, संघर्ष र भोगाई आदि के छ भन्ने ब्याख्या यहाँ अहिले सम्भव छैन ।
संस्थापन पक्षले क्रियाशील सदस्यता अपडेट गर्न भन्यो यी अहिलेका इतर भनिएकाहरुले मानेनन् । कतिपय इतर तिनै गगनको हातबाट टिकट लिएर पनि चुनावमा गए । तर हारेपछि फेरि इतरतिरै लागे । त्यस्ता धेरै छन्, ती मध्येका एउटा पात्र प्रकाशशरण महत पनि हुन् । यस्तै यस्तै झुण्ड यो इतरवालामा धेरै छन् । तर पार्टीका क्रियाशिल मध्ये ९० प्रतिशत संस्थापनहरुकै पक्षमा उभिएर सदस्यता अपडेट गरेपछि अब यिनको काम के होला त ?
कि त उनीहरु नयाँ पार्टी नै खोल्दा हुन्छ किनभने अब निर्वाचन आयोग, सर्वाेच्च अदालतबाट गगन पक्षले वैधानिकता पाइनै सकेकाले नेपाली कांग्र्रेसको वैधानिकताको अर्काे कुुनै खोजी गरिरहनै परेन । होइन भने यो इतरले इदर उदर बाहेक अरु के गर्ने हो ? पार्टीका पुग नपुग एकलाख जति सदस्य लिएर गर्ने के हुन् ? स्थानीय चुनाव आउँदैछ, त्यसमा आफ्ना तर्फको उम्मेदबारीका लागि संस्थापन पक्षसँगै बार्गेनिङ गर्ने हुन् कि आफ्ना उम्मेदबार उठाउने हुन् ? कि त्यतिञ्जेल इदर उदरै गरिरख्ने हुन् ?
नत्र यिनीहरुको भर कान्छारामकै चाबी बाहेक केही नहुने निश्चित जस्तै देखिन्छ । अर्काे चुनावमा कान्छाराम पनि संस्थापन पक्षकै टिकटबाट चुनाव लड्न गए भने फेरि यिनीहरुको ताला खुल्न गाह्रै पर्ला । हुनत अहिले नै यो आंकलन अलिक छुचो पनि हुन सक्छ । तर, नियतीका पछि त कसको के लाग्छ र ? आखिर राजनीतिमा नभैदियोस् भन्ने नै हुने त हो । त्यसैले अब कार्यालयको भाडा तिरिदिने कान्छारामले भनेको मान्नु बाहेकको विकल्प यी पुरानाहरुमा पनि नरहन सक्छ ।
