काठमाडाैँ । उत्तर कोरियामा यस वर्ष देखिएको ‘असामान्य’ र ‘गम्भीर’ खडेरीले खाद्य सुरक्षामाथि गहिरो दबाब सिर्जना गरेको छ । राज्य सञ्चालित मिडियाले बिहीबार जनाएअनुसार देशभरका कृषक र मजदुरहरू बाली जोगाउन आपतकालीन रूपमा परिचालित भएका छन्, जसले पहिले नै कमजोर अर्थतन्त्र र सीमित पूर्वाधारमा थप चुनौती थपेको छ ।
प्योङयाङस्थित आधिकारिक कोरियन सेन्ट्रल न्युज एजेन्सी (केसीएनए) ले देशका धेरै क्षेत्रमा विरलै देखिने प्रकारको खडेरी जारी रहेको जनाएको छ । उक्त अवस्थाले प्रारम्भिक मौसमका बालीहरूमा प्रत्यक्ष असर पारेपछि श्रमिकहरूले बाली जोगाउन सबै प्रयास केन्द्रित गरिरहेको उल्लेख गरिएको छ । प्रधानमन्त्री पाक थाई सङले खडेरीको असर कम गर्न आवश्यक प्रतिरोधात्मक उपायहरूबारे प्रत्यक्ष अनुगमन गर्न दक्षिण प्योङगान र उत्तरी ह्वान्घे प्रान्तका खेतहरूको निरीक्षण गरेका छन्।
निरीक्षणका क्रममा उहाँले उपलब्ध सबै जलस्रोतहरूको पहिचान गरी प्रभावकारी रूपमा उपयोग गर्न निर्देशन दिए । उनले यस वर्षको सफल बाली उत्पादन खडेरीसँग जुध्ने क्षमतामाथि निर्भर रहने बताउनुभएको केसीएनएले जनाएको छ । संयुक्त राष्ट्रसङ्घका उत्तर कोरियासम्बन्धी मानव अधिकार विशेष प्रतिवेदक एलिजाबेथ साल्मोनले फेब्रुअरीमै देशमा खाद्यान्न अभाव गम्भीर समस्याका रूपमा देखिन थालेको चेतावनी दिएका थिए ।
अहिलेको खडेरीले उक्त सङ्कट अझै गहिरिन सक्ने चिन्ता बढेको छ । कूटनीतिक रूपमा अलग–थलग हुनुका साथै आर्थिक र प्राविधिक रूपमा कमजोर अवस्थामा रहेकाले उत्तर कोरियामा प्राकृतिक प्रकोपहरूले सधैँजसो ठूलो असर पार्ने गर्छन् । यस्ता परिस्थितिमा खडेरीजस्ता सङ्कटले कृषि उत्पादनमा सीधा प्रभाव पार्ने देखिन्छ । खडेरीसँग जुध्न स्थानीय तहमा पनि विभिन्न प्रयास भइरहेका छन् । केसीएनएका अनुसार सहर र काउन्टीहरूमा जलाशय र पानी आपूर्ति प्रणालीहरूको मर्मत भइरहेको छ । साथै, गहुँ र जौजस्ता बालीहरूको खडेरी सहने क्षमता बढाउन प्राविधिक उपायहरू अपनाइएको छ, जसले प्रारम्भिक मौसमका बालीहरूको स्थिर वृद्धि सुनिश्चित गर्ने लक्ष्य राखिएको छ ।
जलवायु परिवर्तनले यस्ता चरम मौसमी अवस्थालाई अझ तीव्र र बारम्बार बनाइरहेको विज्ञहरूले बताएका छन् । यस वर्ष एल निनो मौसम प्रणाली फर्किन सक्ने अनुमान गरिएको छ, जसले एसियाका विभिन्न भागहरूमा खडेरी, अत्यधिक गर्मी र कतिपय स्थानमा भारी वर्षा निम्त्याउन सक्छ । छिमेकी दक्षिण कोरियाले पनि गत वर्ष लामो खडेरी भोगेको थियो, जसले विशेषगरी पूर्वी तटीय सहर गङन्युङलाई प्रभावित बनाएको थियो । त्यहाँ पानीको अभावका कारण अधिकारीहरूले सहरका करिब ७५ प्रतिशत घरमा पानीको मिटर बन्द गर्नुपर्ने अवस्था आएको थियो ।
उत्तर कोरियामा ऊर्जा अभाव पनि पुरानो समस्या हो । अधिकांश सर्वसाधारणसँग वातानुकूलन जस्ता सुविधा नहुँदा अत्यधिक गर्मी र खडेरीको प्रभाव अझ तीव्र महसुस हुने गरेको विज्ञहरू बताउँछन् । यसअघि सन् २०२४ मा चीनसँग सीमा जोडिएका उत्तरी क्षेत्रमा आएको भीषण बाढीले ठूलो क्षति पु¥याएको थियो । दक्षिण कोरियाली मिडियाले त्यस घटनामा करिब एक हजार ५०० जनासम्मको ज्यान गएको वा बेपत्ता भएको अनुमान गरेको थियो, तर उत्तर कोरियाले उक्त दाबी अस्वीकार गरेको थियो । यसपटकको खडेरीले पुनः एकपटक उत्तर कोरियाको खाद्य प्रणालीको संवेदनशीलता उजागर गरेको छ, जहाँ प्राकृतिक विपत्तिले मानवीय सङ्कट निम्त्याउने जोखिम उच्च रहेको देखिएको छ ।
