काठमाडौँ । यसै हप्ता नेपाली काँग्रेसका पूर्व सहमहामन्त्री गोविन्दराज जोशीलाई पार्टीबाटै निष्कासनको कारबाई गरेपछि सभापति देउवालाई लागेको थियो अब आफूले जे गरेपनि रामचन्द्र पौडेल चुप लाग्नेछन् । किनभने गएको साढे दुई वर्षयता पार्टी सभापति देउवा सामु रामचन्द्र पौडेलको सबैभन्दा ठूलो माग गोविन्दराज जोशीमाथिको कारबाईको थियो । पौडेलको निष्कर्ष थियो आफूलाई पछिल्लो संसदीय निर्वाचनमा तनहूँबाट हराएको जोशीले नै हो । हुन पनि त्यही हो । किनभने जोशीले दिएको उम्मेदवारी र पौडेलले पाएका भोट जोड्दा जितेका कम्युनिष्ट उम्मेदवार भन्दा बढी नै हुन्थ्यो । त्यसयता देखि नै पौडेल जोशीको कारबाहीको लागि संघर्ष गरेका थिए ।
हुनत पौडेल र जोशी तनहूँका पार्टीभित्रका पुरानै र स्थायी प्रतिपक्षी या प्रतिद्धन्द्धी हुन् । तर पनि यसअघिका निर्वाचनहरुमा पार्टी सभापति गिरिजाप्रसाद कोइराला र सुशिल कोइरालले जोशीको उचित व्यवस्थापन गर्ने भएकोले पौडेलको उम्मेदवारीमा घुन पुत्लो लाग्न पाउँदैनथ्यो । तर पछि जब भ्रष्टाचारको मुद्दामा जोशी मुछिए तब अख्तियार र अदालतले भन्दाबढी जोशीलाई पौडेलले भ्रष्टाचारी भन्न थाले । निर्वाचनको टिकट बाँड्ने बेला होस् या पार्टीले लाभ दिने बेलामा कताबाट जोशीको नाम छिर्छ भनेर पौडेल नै जास्सिन्थे । हालका सभापति देउवाले भने उनीहरु दुवैमा खेल्न थाले र एकअर्काको झगडामा पार्टीलाई घाटा लाग्छ कि भन्ने इरादा खासै राखेनन् । जसको परिणाम पौडेल हारे, जोशीले पनि चित्त बुझाए । पार्टीले त हारजित जेसुकै गरोस् भन्नेमा स्वयं पार्टी सभापति नै थिए ।
तर २०४८ सालदेखि निरन्तर एउटै निर्वाचन क्षेत्रमा चुनाव उठ्दै आएका रामचन्द्र पौडेलेका रिस भने मरेन । पार्टीको महाधिवेशनमा दुइ प्रत्यासीका रुपमा पानी बाराबार गरेका देउवा र पौडेलबीचको सम्बन्ध पछिल्लो संसदीय निर्वाचनको एकाध महिनापछि भने बाक्लियो । सर्त थियो जोशीमाथि कडाभन्दा कडा कारबाई । पौडेल यही माग लिएर बुढानीलकण्ठ पुगे । उनको माग थियो जसरी हुन्छ जोशीमाथि कारबाई गर्नुपर्छ । उनको लामो समयको पर्खाइपछि यसपालि सभापति देउवाले माग पूरा गरिदिए । यसै हप्ता उनको माग पूरा भएपछि भने देउवाले अब आफूले जेजस्तो काम पार्टीभित्र गरेपनि पौडेलले विरोध गर्दैनन् भन्ने लागेको थियो । निकै लामो समयको कचकचपछि देउवाले पौडेलको माग त पूरा गरिदिए त्यही मेसोमा उनले आरजु देउवालाई निर्वाचनमा जिताउन नसकेका पुष्करनाथ ओझालाई पनि कारबाइको भागीदार बनाए । यी दुवै कामले न पौडेलको न आरजुको उचाइ बढयो भन्ने विश्लेषण सर्वत्र गरिएको छ । काँग्रेसजनहरु भन्छन्– रामचन्द्रले कारबाई त गराए तर जोशीमाथि कारबाई गरेर पौडेलको उचाई बढेको छैन, बरु घटेको छ । पुराना काँग्रेसीजनहरुको भनाई छ– एक त तत्कालीन राजाले छानीछानी कारबाई गरेर जोशीलाई अन्याय गरेका थिए त्यसैमा निरीह जोशीमाथिको कारबाई गरेर पौडेलको उचाई बढेको छैन । उनीजस्तो उचाई भएका व्यक्तिले आफ्नो निर्वाचन क्षेत्रका एक वरिष्ठ नेतालाई कारबाई गराएर त्यसले न उनलाई र नत पार्टीलाई नै फाइदा पुग्नेछ ।
उता यही कारबाईको मेसोले सभापति देउवालाई भने बल मिच्न सघाएको छ । देउवाले बुधबार राति पार्टीका वरिष्ठ सदस्यहरुलाई राखेर ४७९ सदस्यीय एक वरिष्ठ राजनीतिज्ञ सभा गठन गरे । त्यस सभामा पार्टीका अनुभवी र पाका सदस्यहरुलाइ राखेका छन् । त्यस काममा उनले पौडेल पक्षका कसैलाई पनि सोधेका थिएनन् । अकस्मात त्यति लामो सभाको समाचार मिडियाबाट सुनेपछि फेरि पौडेलको मन थामिएन । किनभने काँग्रेसमा उनको मन बुझ्न गाह्रै छ । त्यो समाचार सुनेपछि उनले शशांक काेइराला र प्रकाशमान सिंहलाई फोन गरे र सोधे उनीहरुसँग सभापतिले नाम मागेका थिए कि थिएनन् भनेर । उनीहरुबाट पनि खासै नसोधिएको जवाफ आएपछि हिजो बिहान ११ बजे शशांकको घरमा बस्ने निधो भयो । त्यहीँ जम्मा भएका नेताहरुले देउवालाई दिने लिखित विरोधपत्र नै तयार पारे । हिजो अपरान्ह पार्टी कार्यालयमै सभापति देउवालाई बोलाए र विरोध पत्र थमाए । यो देख्दा लाग्थ्यो कि यसरी लिखित नै विरोध पत्र दिने काम कुनै एउटै पार्टीभित्रले एकले अर्काेलाई गरिरहेका छैनन् ।
देउवाको जवाफ पनि कडा थियो– मैले पार्टीको विधान अनुसार यो काम गरेको हो, केही फरक पर्दैन । त्यो सुनेपछि पार्टी कार्यालयमा आयोजना गरिएको विरोध कार्यक्रममा केहीले सभापति देउवालाई प्रधानमन्त्री केपी ओलीसँग तुलना गरेका थिए । ती नेता भन्दै थिए – जसरी ओलीले अरु कुनै पनि नेतालाई केही पनि टेरेका छैनन् त्यसकै सिको हाम्रा सभापति गर्नेवाला छन् । यस्तै कुराकानीमा अर्का नेताले भने– हप्तैपिच्छे बालुवाटार पुगेका हुन्छन् केरे दिक्षा लिए होलान् नि ?
पार्टीको महाधिवेसनको तीन वर्ष पूरा भयो तर अहिलेसम्म विधान अनुसारका कुनै विभाग गठन नगरेका देउवा अहिले रातारात तातेका छन् । पार्टीको महाधिवेशन सम्पन्न भएको छ महिना भित्र गठन गर्नुपर्ने विधान अर्काे महाधिवेशन आउन छ महिना बाँकी छँदा बल्ल देउवाले काम थालेका छन् । देउवाको दाउ महाधिवेशन अघि धेरै नेता कार्यकर्तालाई धेरै विभागमा पुराउने र तिनकै अढेस लागेर अर्काे पटक सभापति हात पार्ने भन्ने छ । तर उनको यही दाउले डराएका छन् पौडेल र कोइरालापक्षधरहरु । उनीहरु आगामी महाधिवेशन निश्पक्ष हुनेमा पनि शंका गरेका छन् । पार्टीभित्रै निर्वाचनमा धाँधली हुने आशंकाका साथ पनि देउवाले पार्टी महाधिवेशनको पूर्वाद्धमा थालेको कामको गियर घटाउने होइन बढाउने मुडमा देखिन्छन् । यो उनको बल मिचाइको घानमा आखिर पौडेलमात्र पर्ने देखिएको छ । किनभने कोइरालाहरुले अबको मेसो आफैले सभापति उठ्नेमा सोझाएका छन्, पौडेलको पालो अघिल्लै पालि पुगेको देखिएको छ ।
देशका सबै राजनीतिक दलहरुमा यतिखेर आन्तरिक शक्ति संघर्षको मौसम कायमै देखिन्छ । नेकपामा दुई अध्यक्षको दाउपेचले देशलाई नै बन्दी बनाएको त हामीले साँझ बिहान भरपूर मात्रामा देखेकै छौँ । हामी जनता भ्रममा छौँ भने कार्यकर्ताहरु विलखबन्दमा । सत्तारुढ नेकपाका ती दुई अध्यक्षबीचका भारत र पाकिस्तानका प्रधानमन्त्रीजस्तो एक्लाएक्लै र एक÷एकजना नेतासहितका शृंखलाबद्ध बैठकहरुले सारा देशबासीलाई बडो झर्काे लाग्ने अवस्था आएको छ । त्यसैमा थपिएको छ अब काँग्रेसको कलह । उता ओलीको जस्तै यता देउवाको दाउपेचमा के कति काँग्रेसीजनहरु शिकार हुनेहुन् भन्ने पनि अबका केही दिनको चासोको विषय हो ।
