एजेन्सी । इन्डियन प्रिमियर लिग (आईपीएल) को १७ औं सिजनको मिनी अक्सन आज १९ डिसेम्बर मा हुँदैछ । बिडिङ दुबईको कोका-कोला एरिनामा दिउँसो सवा १ बजेदेखि सुरु हुनेछ । आईपीएलका १० फ्रेन्चाइजीले घरेलु तथा अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटका ३ सय ३३ खेलाडीका लागि बिड गर्नेछन् ।
१० टोलीमा जम्मा ७७ खेलाडीको पद रिक्त छ, जसका लागि २६२.५ करोड रुपैयाँ खर्च गर्न सकिन्छ । गुजरातमा सबैभन्दा बढी ३८.१५ करोड भारु रहेको छ भने कोलकातामा १२ खेलाडीसहित सबैभन्दा बढी रिक्त पदहरू छन् ।
मिनी लिलामी किन ?
यस पटक मिनी लिलामी हुनेछ किनभने २०२२ मा आईपीएल अघि मेगा लिलामी भएको थियो । जसमा २ नयाँ टोली लखनऊ सुपरजायन्ट्स र गुजरात टाइटन्स पनि थपिएका थिए । मेगा अक्सनमा टोलीले ४–४ खेलाडी मात्रै राख्न सक्ने भएकाले धेरै खेलाडीको पद रिक्त छ ।
टिमहरूले मिनी लिलामी अघि धेरै खेलाडीहरू राख्न सक्ने भए पनि यसमा थोरै खेलाडीहरू बिक्री हुने भएकाले यसलाई मिनी लिलामी भनिन्छ । मेगा लिलामी तीन वर्षमा एक पटक हुन्छ, जबकि मिनी लिलामी यी तीन वर्षमा प्रत्येक वर्ष हुन्छ ।
कहिले र कहाँ लिलामी हुनेछ ?
लिलामी १९ डिसेम्बर २०२३ मा कोका-कोला एरिना, दुबईमा दिउँसो सवा १ बजे सुरु हुनेछ । लिलामीमा ३३३ खेलाडीको बोली लाग्नेछ । प्रतियोगिता खेल्ने १० टोलीमा ७७ खेलाडीको पद रिक्त छ । यस्तो अवस्थामा बढीमा ७७ खेलाडीको खल्ती भर्न सकिन्छ ।
३३३ औ खेलाडीको नाम घोषणा हुनु अघि ७७ खेलाडी बिक्रि भएमा लिलामी तुरुन्तै समाप्त हुनेछ । तपाईंले टिभीमा ‘स्टार स्पोर्ट्स च्यानल’ र मोबाइलमा ‘जियो सिनेमा’ अनलाइनमा लिलामी हेर्न सक्नुहुन्छ ।
कसले गराउँछ लिलामी ?
बीसीसीआई र आईपीएल कमिटीले संयुक्त रूपमा यो लिलामी गर्ने छन् । यस लिलामीको उद्घोष बेलायतका ह्यु एडम्स हुनसक्छन्, यद्यपि यसबारे बीसीसीआईबाट कुनै आधिकारिक बयान आएको छैन । उनले अन्तिम लिलामी पनि उद्घोष गरेका थिए । उनीभन्दा अगाडि रिचर्ड म्याडले लिलामी गर्ने गर्दथे ।
लिलामी होस्टको काम के हो ?
जब टोलीहरूले खेलाडीमा बिड गर्छन्, लिलामीकर्ताले खेलाडीको मूल्य बढ्दै जाँदा घोषणा गर्दछ । अन्तमा, जब उच्चतम बोली प्राप्त हुन्छ, लिलामीले त्यो खेलाडीलाई डेस्कमा हथौडा हान्दै र बेचेको बोलाएर टोलीलाई बेच्दछ । यसरी लिलामी प्रक्रिया पूरा हुन्छ ।
सबै टोलीसँग १०० करोड रुपैयाँ छ
गत सिजनमा टोलीसँग ९५ करोड रुपैयाँ थियो, जसको मतलब एउटा टोलीले अधिकतम ९५ करोड मात्र खर्च गर्न सक्छ । यसपटक पर्समा ५ करोड रुपैयाँ बढेको छ । यसको मतलब टोलीले आफ्नो २५ खेलाडीको टोली बनाउन अधिकतम १०० करोड रुपैयाँ खर्च गर्न सक्छ ।
गत सिजनको लिलामी पछि टोलीसँग केही पैसा बाँकी थियो । यस लिलामी अघि, टोलीहरूले आफ्ना केही खेलाडीहरूलाई हटाएका थिए । रिलिज भएका खेलाडीको मूल्य र गत सिजनको लिलामीको बाँकी रकम यस लिलामीमा रहेका टोलीको पर्स हुनेछ । अब यसमा थप ५ करोड रुपैयाँ थपिने छ ।
८ विदेशी खेलाडीको सीमा
आईपीएलमा हाल १० टोली छन् । सबै फ्रेन्चाइजीहरूले आफ्नो टोलीमा १८ देखि २५ खेलाडीहरू राख्न सक्छन् । यसमा बढीमा ८ विदेशी खेलाडी हुन सक्छन् । हाल कोलकाता नाइट राइडर्स र दिल्ली क्यापिटल्ससँग सबैभन्दा कम खेलाडी छन् । कोलकातामा १२ रिक्त पदहरू र दिल्लीमा ९ रिक्त पदहरू छन् । यस्तो अवस्थामा, लिलामीको समयमा यी टोलीहरू सबैभन्दा धेरै खेलाडीहरूमा बोली लगाउने देखिन्छ ।
लखनउसँग सबैभन्दा कम पर्स
लखनऊ सुपर जायन्ट्स (एलएसजी)सँग कम्तीमा १३.१५ करोड रुपैयाँ छ । राजस्थान रोयल्स (आरआर)सँग पनि १४.५ करोड मात्रै छ । गुजरात टाइटन्स (जीटी)को सबैभन्दा बढी पर्स ३८.१५ करोड रुपैयाँ छ । चेन्नई सुपर किंग्स, सनराइजर्स हैदरावाद र पञ्जाव किंग्ससँग पनि ३० करोड भन्दा बढीको पर्स बाँकी छ ।
११६६ खेलाडी दर्ता भएका थिए
आईपीएल लिलामीमा ११६६ खेलाडी दर्ता भएका थिए । जसमा ८३० भारतीय र ३३६ विदेशी खेलाडी थिए । सबै ११६६ खेलाडीको नाम फ्रेन्चाइज टोलीलाई पठाइएको थियो । जसमध्ये १० टोलीले ३ सय ३३ खेलाडी खरिद गर्न चासो देखाएका छन् । यसका लागि लिलामीमा ३ सय ३३ खेलाडीको बिडिङ हुनेछ ।
३३३ मध्ये २१४ भारतीय र ११९ विदेशी खेलाडी छन् । विदेशी खेलाडीमध्ये २ खेलाडी एसोसिएट देशका पनि छन् । ३३३ मध्ये ११८ अन्तर्राष्ट्रिय र २१५ अनक्याप्ड खेलाडी छन् । अनक्याप्ड भन्नाले अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटमा डेब्यु नगरेका खेलाडीहरूलाई बुझिन्छ । जसमा अन्डर-१९ र घरेलु क्रिकेटका खेलाडीहरू पर्छन् ।
३३३ खेलाडीहरू १९ सेटमा विभाजित
३३३ खेलाडीलाई १९ विभिन्न सेटमा विभाजन गरिएको छ । पहिलो ५ सेटमा कुल ३६ अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी छन् । ब्याट्सम्यान, अलराउन्डर, विकेटकिपर, फास्ट बलर र स्पिनरको क्रमबाट खेलाडी छनोट गरिनेछ । अर्थात् पहिले ब्याट्सम्यान, त्यसपछि अलराउन्डर, त्यसपछि विकेटकिपर र त्यसपछि फास्ट बलर र स्पिनरको नाममा बोली लाग्नेछ । सेट नम्बर ६ देखि १० सम्म कुल ३४ अनक्याप खेलाडीहरू हुनेछन्। तिनीहरूका अनुक्रमहरू पनि पहिलो ५ सेटहरूको अनुक्रमहरू जस्तै छन् ।
प्रारम्भिक १० सेट पछि, सबै सेट दोहोर्याइनेछ । त्यो श्रेणीका खेलाडीहरू बाहिर नभएसम्म सेटहरू दोहोर्याइनेछन् । पहिलो सेटमा अन्तर्राष्ट्रिय ब्याट्सम्यान र अन्तिम सेटमा अनक्याप्ड स्पिनरको बिडिङ हुनेछ ।
कुन नाम पहिले बोलाइनेछ ?
सेट–१ मा इङ्ल्यान्डका ह्यारी ब्रुक, अष्ट्रेलियाका ट्राभिस हेड र स्टिभ स्मिथ, भारतका करुण नायर र मनिष पाण्डे, वेस्ट इन्डिजका रोभम्यान पावेल र दक्षिण अफ्रिकाका रिले रुसो रहेका छन् । यस्तो अवस्थामा यी मध्ये एक खेलाडीको नाम पहिलो आउनेछ ।
आधार मूल्यमा कति खेलाडी ?
लिलामीको सबैभन्दा ठूलो आधार मूल्य रु २ करोड हो, यसमा २३ खेलाडी रहेका छन् । आधार मूल्य १.५० करोडमा १३ खेलाडी र १ करोडमा १४ खेलाडीको नाम छ । ७५ लाखको आधार मूल्यमा ११ खेलाडी रहेका छन् । यसबाहेक २०६ खेलाडीको आधार मूल्य २० लाख, ६ खेलाडीको ३० लाख, ४ खेलाडीको ४० लाख र ५६ खेलाडीको आधार मूल्य ५० लाख रहेको छ ।
आईपीएल-२०२४ कहिले सुरु हुन्छ ?
२०२४ आईपीएलमा १० टोलीहरू बीच कुल ७४ खेल खेलाइनेछ । रिपोर्टका अनुसार आईपीएलको १७ औं सिजन मार्चको तेस्रो साताबाट सुरु भई मेको अन्त्यसम्म चल्ने अपेक्षा गरिएको छ । २०२३ आईपीएल मार्च ३१ देखि मे २९ सम्म चलेको थियो । महेन्द्र सिंह धोनीको कप्तानीमा चेन्नई सुपर किंग्सको टोलीले फाइनलमा गुजरात टाइटन्सलाई पराजित गर्दै उपाधि जितेको थियो ।
