काठमाडौँ । प्रहरी महानिरीक्षक दानबहादुर कार्कीले मानव बेचबिखनको बदलिँदो र आधुनिक स्वरूपलाई सम्बोधन गर्न नेपाल प्रहरीले साइबर ब्यूरोअन्तर्गत ‘एन्टी साइबर स्क्याम सेल’ स्थापना गर्ने प्रस्ताव अघि बढाएको बताउनुभएको छ ।
विश्व मानव बेचबिखनविरुद्धको दिवसका अवसरमा मंगलबार काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा बोल्दै महानिरीक्षक कार्कीले पछिल्लो समय मानव बेचबिखन परम्परागत स्वरूपबाट रूपान्तरण हुँदै डिजिटल प्लेटफर्ममार्फत हुने ‘साइबर स्लेभरी’ र ‘फोर्स्ड क्रिमिनालिटी’का रूपमा देखापर्न थालेको बताउनुभयो ।
उहाँले आकर्षक रोजगारीको प्रलोभन देखाएर विदेश लैजाने, बन्धक बनाउने र जबर्जस्ती अनलाइन ठगी तथा साइबर अपराधमा संलग्न गराउने प्रवृत्ति बढ्दै गएकोप्रति चिन्ता व्यक्त गर्नुभयो ।
महानिरीक्षक कार्कीका अनुसार पछिल्लो तीन वर्षमा मानव बेचबिखन तथा ओसारपसारसम्बन्धी ५ सय ३० वटा मुद्दा दर्ता भएका छन् । ती घटनामा पीडित भएका ७ सय १० जनामध्ये ६ सय १० जना अर्थात् करिब ८६ प्रतिशत महिला तथा बालबालिका रहेका छन् ।
त्यस्तै, दक्षिणपूर्वी एसिया र भारतबाट उद्धार गरिएका २ हजार ५२ जनाभन्दा बढीमध्ये १ हजार ७ सय ८७ जना अर्थात् ८७ प्रतिशत महिला तथा बालबालिका रहेको उहाँले जानकारी दिनुभयो ।
संयुक्त राष्ट्रसङ्घको प्रतिवेदन उद्धृत गर्दै महानिरीक्षक कार्कीले दक्षिण एसियामा मानव बेचबिखनबाट प्रभावित मुलुकमध्ये नेपाल शीर्ष चारभित्र रहेको बताउनुभयो ।
उहाँले पछिल्लो समय अधिकांश पीडितहरू अनलाइन विज्ञापन तथा डिजिटल सम्पर्कमार्फत अपराधीको जालमा पर्ने गरेको उल्लेख गर्दै स्क्याम सेन्टरबाट सञ्चालन हुने गिरोह पहिचान र नियन्त्रणका लागि साइबर ब्यूरोअन्तर्गत ‘एन्टी साइबर स्क्याम सेल’ स्थापना गर्न प्रस्ताव अघि बढाइएको जानकारी दिनुभयो ।
“मानव बेचबिखनलाई अब परम्परागत दृष्टिकोणबाट मात्र हेरेर पुग्दैन । यसलाई साइबर अपराध, आर्थिक अपराध र अन्तर्राष्ट्रिय सङ्गठित अपराधको समग्र सन्दर्भमा हेर्न आवश्यक छ,” उहाँले भन्नुभयो ।
महानिरीक्षक कार्कीले अब अनुसन्धान केवल कसुर र कसुरदार पहिचानमा सीमित नरहने बताउनुभयो । पीडितको शारीरिक, मानसिक र आर्थिक क्षतिको समेत अनुसन्धान गरी क्षतिपूर्तिको मागदाबी अघि बढाइने उहाँको भनाइ थियो ।
वैदेशिक रोजगारीका क्रममा विश्वका विभिन्न मुलुकमा रहेका नेपालीको सुरक्षा र कानुनी सहजीकरणका लागि भारतमा जस्तै खाडी मुलुक, युरोप, अमेरिका र मलेसियालगायत देशमा पनि प्रहरी सहचारीको आवश्यकता रहेको उहाँले बताउनुभयो ।
