काठमाडौं । जेन–जी पुस्ताले गरेको विद्रोह सफल भएपछि राजनीतिक दल नेतृत्वको शक्तिशाली भनिएको सरकार गल्र्यामगुर्लम ढलेको मात्र छैन, नेताहरु जनतासामु मुख देखाउनसमेत नसक्ने अवस्थामा पुगेका छन् ।
पटकपटक प्रधानमन्त्री भइसकेका नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओली, नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवा र नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाललाई सेनाले नै संरक्षण दिएर राख्नुपर्यो । जेन–जी विद्रोह सफल भएपछि उनीहरुको घर तोडफोड र आगजनी भए । कांग्रेस सभापति देउवा र पत्नी आरजुमाथि त कुटपिट नै भयो ।
तीन वटै दलका अरु नेताहरुको भागाभाग भयो । धेरै नेताको घर खरानी भए । नेताहरुलाई जेन–जी युवाहरुले खोजीखोजी भगाए । विद्रोह सफल भएपछि नागरिक सरकार गठन भएको छ । संविधान र राजनीतिक व्यवस्था चाहिँ कायमै छ ।
भ्रष्टाचारविरुद्ध युवाहरुले गरेको आन्दोलन दुई दिनमै सफल भयो । विशेष गरी लामो समयदेखि सत्तामा हालीमुहाली गरेर आएका नेताहरुले भ्रष्टाचार रोक्न नसकेको, सुशासन कायम गर्न नसकेको भन्दै जनता सडकमा उत्रिएका हुन् । विद्रोहमा उत्रिएका युवाहरुले संविधान र व्यवस्थाको विरोध गरेका होइनन् । तर भ्रष्ट नेता र उनीहरुको कार्यशैलीको विरोध गरेर खोजीखोजी धपाएका हुन् ।
अहिले नयाँ सरकार गठन भएपछि राजनीतिक दलका नेताहरु एकपछि अर्को गर्दै सार्वजनिक भइरहेका छन् । तर उनीहरुको हठ अझै सकिएको छैन । अहमता कायमै छ । सामाजिक सञ्जाल हुँदै अहिले सार्वजनिक मञ्चबाटै आफू ठीक तर अरु बेठिक भन्न थालेका छन् ।
जेन–जीको विद्रोहपछिको एक साताका अभिव्यक्ति हेर्दा उनीहरु सच्चिने संकेत देखिएको छैन । नेतृत्व नसच्चिएकाले दल पनि सच्चिन्छन् भन्ने आधार देखिएको छैन । लामो समयदेखि सत्ता र शक्तिमा रमाउँदै आएका तर युवाको विद्रोहपछि किनारा लागेजस्ता देखिएका दलका शीर्ष नेता अझै नेतृत्वबाट अलग हुने मनसायमा देखिँदैनन् ।
पार्टीहरुभित्र पुस्तान्तरणको झिनो आवाज उठे पनि तत्काल शीर्ष नेतृत्वलाई बहिर्गमनको उपाय खोजिएकै छैन । बरु यिनै नेताहरुलाई सही भन्ने भाष्य निर्माण गर्न थालिएको छ । त्यसले गर्दा दलहरु अझै सुध्रिने छाँट नदेखिएको हो ।
जेन–जी युवाको विद्रोह सफल भएपछि शुक्रबार बसेको नेपाली कांग्रेस केन्द्रीय कार्यसम्पादन समितिको बैठकले पार्टीमा नेतृत्व हस्तान्तरण र पुस्तान्तरण गर्नेबारे कुनै निर्णय गर्न सकेन ।
बरु नेताहरुले सभापति शेरबहादुर देउवालाई नै सही भन्ने ठहर गरे । जेन–जी युवाले उठाइरहेको पुस्तान्तरणको नारालाई आत्मसाथ गर्नुका सट्टा अहिलेकै नेतृत्व उचित भन्दै कार्यवाहक नतोक्ने, विशेष महाधिवेशन पनि नगर्ने निर्णय भयो ।
कांग्रेसको यो निर्णयले देउवालाई अझै नेतृत्वमा रमाउने मात्र होइन, अवसर पाए फेरि सत्ता सञ्चालन गर्ने रहर भएको देखिन्छ । २०४८ सालमा पहिलो पटक गृहमन्त्री बनेका देउवा त्यसयता पटकपटक प्रधानमन्त्री भइसकेका व्यक्ति हुन् । उनलाई अझै प्रधानमन्त्री बन्ने रहर पुगेको छैन । आफू नेतृत्वमा रहँदा देश र जनतालाई के दिएँ भन्ने उनले भुलेका छन् । आफ्नो शासनकालमा भएका भ्रष्टाचार र कुशासनका कारण युवा विरत्तिएको उनलाई कत्ति पनि लागेको छैन ।
देउवालाई तत्काल नेतृत्व पुस्तान्तरण गर्न सीमित नेताले मात्र भनेका छन् । बरु धेरै जसो उनलाई चोख्याउन नै केन्द्रित छन् । त्यसले पनि पनि कांग्रेस सच्चिहाल्ने अवस्थामा छैन । अझ भनौं कांग्रेसको चेत अझै खुलिसकेको छैन । यही नेतृत्व लिएर कांग्रेस चुनावमा गएपछि मात्र उसले आफ्नो हविगत थाहा पाउने छ । त्यसबेलासम्म कांग्रेसभित्रका आशालाग्दा भनिएका नेताहरुप्रति पनि जनताको मोह भंग भइसक्ने छ ।
कुरा कांग्रेसको मात्र होइन, नेकपा एमालेको अवस्थामा पनि उस्तै छ । तत्कालिन प्रधानमन्त्री तथा नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीकै हठका कारण पछिल्लो परिस्थिति सिर्जना भएको आम बुझाइ छ । ओली आफूले लिएका निर्णय र चालेका कदम सही भन्दै दोष जति अरुलाई वा अमूक पात्रतर्फ थुपारिरहेका छन् ।
यथास्थितिमा अघि बढ्न नसकिने भन्दै एमालेको ठूलो तप्काले ओलीको बहिर्गमन चाहेको भए पनि उहाँको रणनीति पार्टीमा पुस्तान्तरण गर्नुको सट्टा आगामी महाधिवशेनबाट पनि आफैं नेतृत्वमा पुग्ने देखिन्छ । युवा नेताहरु भने ओलीको अनुहार लिएर निर्वाचनमा जानै नसकिने बताइरहेका छन् ।
ओलीले आफ्नो आलोचना सुन्नै चाहेका छैनन् । प्रधानमन्त्रीबाट राजीनामा दिएलगत्तै सेनाले उद्धार गरेर १० दिनभन्दा बढी संरक्षण दिएको थियो । तर फर्किएपछि उनले आफ्नो गल्ती कतै स्वीकारेका छैनन् । बरु आफू नै जेन–जीको प्रतिनिधि भए जसरी माग पूरा गर्ने पहल गरिरहेको अभिव्यक्ति दिएका छन् ।
ओलीले आफ्नै कारण जेन–जी विद्रोह भयो र सत्ता गयो भन्ने बुझेका छैनन् । त्यति मात्र होइन, आफ्नै कारण व्यवस्थामाथि नै प्रश्न त उठिरहेको छैन भन्ने पनि उनले बुझ्न खोजेका छैनन् । नेतृत्व पुस्तान्तरणको विषय त उनले झन् सुन्नै चाहँदैनन् । अर्को एक कार्यक्रम पनि एमालेको अध्यक्ष हुने रहर साँचेका छन् ।
माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल त झन् जेन–जीको विद्रोहपछि प्राप्त उपलब्धिको जस नै आफैं लिन तल्लीन छन् । नेतृत्व छाड्ने कुरा कसैले गरे त्यो सुन्नसमेत उनी तयार छैनन् ।
उपमहासचिव उपमहासचिव जनार्दन शर्मासहितका नेताहरुले दाहालको राजीनामा माग गरिरहे पनि त्यसलाई अस्वीकार गर्दै उनले संविधान नै आफैंले बचाएकोसम्मका भाषण दिन थालिसकेका छन् । दाहालले अहिलेका घटनाक्रमको सबै दोष एमाले अध्यक्ष ओलीमाथि थोपरेका छन् ।
३२ जनाको जादुयी नम्बर लिएर सत्ताको सधैं च्याँखे थापिरहने बानीले पनि जनतामा वितृष्णा उत्पन्न हो भन्ने महसुस दाहालले गरेका छैनन् । बरु आफ्नो पार्टीभित्रै आलोचना गर्नेहरुलाई कहिले कारबाही गर्ने त कहिले निस्कासनसम्मको हर्कत उनले गरिरहेका छन् । झन्डै साढे ३ दशकदेखि पार्टी नेतृत्वमा र १५ वर्षभन्दा लामो समयदेखि सत्ताको वरिपरी घुमिरहेका दाहाललाई अझै देशमा केही गर्ने हुटहुटी छ । तर पटक–पटक सत्तामा पुगेर पनि केही गर्न नसकेकोमा उनले माफी माग्न सकेका छैनन् । न त पार्टीको नेतृत्वबाट नै बिदा लिने मनसाय छ ।
कांग्रेस, एमाले र माओवादीका शीर्ष नेताहरुमा इतिहास देखाएर तर मार्ने चाहना छ । जबकी इतिहास बनाइसकेपछि उनीहरुले अर्को पुस्तालाई देश बनाउने अवसर दिनुपर्ने हो । त्यो उनीहरुको मनमा कहिल्यै आएको देखिँदैन । बरु आफैं सत्तामा पुग्ने र ओगट्ने काम मात्र गरिरहेका छन् । सत्तामा पुगेपछि जनतालाई परिवर्तनको महसुस गराउने काम गर्न उनीहरुले कहिल्यै गर्न सकेनन् ।
२०६३ सालदेखि आलोपालो सत्ताको नेतृत्व गरेका यी दललाई लोकतन्त्रको रक्षा, संविधानको संरक्षण, कार्यान्वयन र व्यवस्थाको जगेर्ना गर्ने काम आफ्नै ठेक्का हो भन्ने छ । जबकी जेन–जी आन्दोलनले यी सुधार र पुनर्गठन नभए यी दलको औचित्य समाप्त भइसकेको पुष्टि गरिदिइसकेको छ ।
आन्दोलनले नेताहरुलाई सबक सिकाएको छ । इतिहासको बखान गरेर मात्र केही हुँदैन भन्ने प्रमाणित गरेर जेन–जीहरुले गरिसकेका छन् । तर अझै पटकपटक सत्ता र शक्तिमा पुगेका दलका शीर्ष नेताहरुले त्यो बुझ्न सकेका छैनन् । बरु आफू नभए देश नै डुब्छ भने जसरी मख्ख छन् र नेतृत्व पुस्तान्तरण सुन्नै चाहँदैनन् ।
नेतृत्वको यही हठ कायम रहे आगामी फागुन २१ गते हुने निर्वाचनमा जनताले यिनै नेताको मुख हेरेर भोट हाल्ने छैनन् । समाजले परिवर्तन खोजेको छ । देशले सुशासन चाहेको छ । युवा पुस्ताले भ्रष्टाचाररहित समाजको परिकल्पना गरेको छ । तर कांग्रेस, एमाले र माओवादी केन्द्र जस्ता दलको पुरानै नेतृत्व आफूबाहेकको विकल्प देखिरहेको छैन । यही अवस्था रहे आगामी निर्वाचनमा यी दललाई भारी पर्न सक्छ ।
