काठमाडौं । मुख स्वास्थ्य भन्ने वित्तिकै शरिरको प्रमुख द्वार पनि हो र एना पनि हो । यो जन्मनु भन्दा अगाडि बच्चा नाबीसँग जोडिएको हुन्छ र त्यो नाबीबाट बच्चाले सम्पूर्ण चिज प्राप्त गर्न सक्छ भने जन्मिसकेपछि सम्पूर्ण चिजहरु मुखबाट प्राप्त गर्दछ । मुख भनेको अतिआवश्यक अंग हो, कुनै रोग भित्र छ भने पनि बाहिर देखिन्छ । त्यसैले मुखलाई एना पनि भन्छौ । मुखबाट राम्रो पनि खान्छौँ, नराम्रो पनि खाने गर्छौ । मुखले नै राम्रो पनि बोल्ने गछ्र्रौ, नराम्रो पनि बोल्छौँ । मुख स्वास्थ्यको मात्र हेरचाह गर्दा पनि ९० प्रतिशत रोग लाग्न पाउदैनन् । यही मुखको सबैभन्दा महत्वपूर्ण अंग हो दाँत । त्यसैले दाँतको सरसफाई र स्वस्थताका विषयमा ओम समाज डेन्टल हस्पिटलमा कार्यरत मुख तथा अनुहार शल्यचिकित्सक डा. सुवास घिमिरेले यस्का ७ सुत्रहरुका बारेमा बताउनु भएको छ ।
१) व्यायम – मुखको व्यायम गर्न एकदम आवश्यक रहेको छ । मुखमा पनि शरिरमा जस्तै नशा तथा धमनी हुने हुँदा मुखलाई पनि व्यायम आवश्यक पर्छ । शरिरको व्यायम मुखको लागि अत्यन्त जरुरी छ । यदि हामीले दैनिक व्यायम गर्यौ भने मुखसँगै शरिर पनि स्वास्थ्य रहन्छ ।
२) खानु पर्ने कुराहरु– मुख खानको लागि प्रमुख द्वार भएको हुना राम्रो नराम्रो खाना मुखबाटै खान्छौं । त्यसैले राम्रो खाने कुरा खान सक्दा मुख स्वास्थ्य रहनका साथै शरिर पनि स्वास्थ्य रहन्छ । दैनिक एक स्याउ खादाँ तपाईलाई रोग लाग्दैन । त्यसैले बाहिरको प्याकेटको खाने कुराहरु भन्दा घरको खाना खाँदा राम्रोे हुन्छ ।
३) खान नहुने कुराहरु – चिनी जन्य कुराहरु नखाने, शुर्ति जन्य पदार्थहरु नखाने जस्तै खैनी, गुड्का, चुरोट, रक्सी सेवन नगर्ने, प्याकेटका खाने कुरा नखाने, कडा चिज पनि नखाने जस्तै सुपाडी
४) आत्मबल र खुशी – आत्मबल दरो बनाउने हो भने मुख तथा शरिरका अधिकांश रोगहरु आफै निको हुन्छन् ।
५) मुखको हेरचाह – विहान उठ्ने वित्तिकै र राती सुत्न अघि ब्रस गर्न जरुरी छ । टोक्ने भाग, जीब्रोको भाग, गालाको भाग, दुई दातका बिचको भाग गरि पाँच भाग हुन्छन् । यी पाँचै भाग सफा हुने गरी ब्रस गर्दा मुखको ब्याकटेरियाहरु शरिर भित्र प्रवेश गर्न पाउँदैन ।
६) ब्रस र मञ्जन – सफ्ट अर्थात नरम ब्रस प्रयोग गर्ने, मञ्जन खरिद गर्दा ख्याल गर्नुस त्यो चिप्लो पदार्थको होस् । मुख तथा दात रोगीहरुले भने डाक्टरको सल्लाह अनुरुप ब्रस र मञ्जल प्रयोग गर्नु पर्दछ ।
७) नियमित परिक्षण– जन्मेको ६ महिनाको बच्चा देखि नियमित परिक्षण गर्न जरुरी छ । यदि सफा गर्न सकेनौ भने दातको सेप विग्रिने, टुक्रा भएर झर्ने जस्ता समस्याहरु आउन सक्ने छन् । त्यसले गर्दा मुटुको समस्यासँगै अन्य धेरै शरिरिक समस्याहरु बच्चा देखिनै शुरु हुने गर्छ ।
-न्युजपोलार/साझा कथाले तयार पारेको सामग्री
