मुस्ताङ नेपालको धौलागिरी अञ्चलको सबैभन्दा उत्तरमा पर्ने जिल्ला हो । हिमालपारीको जिल्लाको नामबाट चिनिने यो जिल्ला धौलागिरी र निलगिरी दुई अग्ला हिमशिखरको विचमा अवस्थित छ ।
करिव ३००० वर्ष भन्दा अगाडिको पुरातात्विक उत्खननबाट देखिए अनुसार यो क्षेत्र परापूर्वकालमा नेपाल र तिब्बत वीचको व्यापारिक मुख्य नाका रहेको बुझिन्छ ।
यो जिल्ला अन्नपूर्ण हिम श्रृङ्खलाको उत्तरमा पर्ने भएको हुनाले यहाँ एकदमै कम पानी पर्दछ ।
यसको करिब करिब बिच भाग भएर काली गण्डकी नदी बग्दछ । यस नदीलाई स्थानीय भाषामा थाक खोला पनि भनिन्छ । यस जिल्लाका धेरै जसो बस्ती यही नदीको किनारमा अवस्थित छन् ।
यस जिल्लाको उत्तरी भागमा रहेको क्षेत्रलाई लोमान्थाङ भनिन्छ जुन त्यो नेपालकै एक विशेष क्षेत्र हो । (तस्बिरहरू : अर्चना झा/रासस)
माथिल्लो मुस्ताङस्थित लोमान्थाङ गाउँपालिका–१ मा अवस्थित छोसेर गुफा । यो गुफा पाँच तलाको र यहाँ करिब ५२ ओटा कोठाजस्ता स–साना गुफा रहेको बताइन्छ । यो गुफा अवलोकनका लागि रु १०० को टिकट लिनु पर्दछ ।
मुस्ताङ जिल्लाको मार्फामा गरिएको स्याउ खेती । स्याउ खरिद गर्नका लागि पछिल्लो समय व्यवसायीहरु मार्फामा नै पुग्ने र यहाँको स्याउले राम्रो बजार पाउने भएपछि यहाँका किसान स्याउ खेतीतर्फ आकिर्षत भएका छन् ।
मुस्ताङको कागबेनीस्थित काली र गण्डक नदीको दोभानमा पितृ तर्पण गर्दै तीर्थालुहरु । मुक्तिनाथ दर्शन गर्न जाने भक्तजनहरु यहाँ पितृलाई तर्पण दिएर जाने गर्छन् ।
मुस्ताङको कागबेनीमा शालग्राम खरिद गर्दै भक्तजन । विष्णु भगवानको साक्षत स्वरुप मनिने शालग्राम नेपालको कालिगण्डकी नदीमा मात्र पाइन्छ ।
