हाउ याङ्छी नेपालका लागि नयाँ चिनियाँ राजदूतका रुपमा गत शनिबार नेपाल आएकी छिन् । उनले गएको आइतबार परराष्ट्र मन्त्रालयमा पत्र बुझाइन र सोही दिन नै बालुवाटारस्थित आफ्नो कार्यालयमा काम थालेकी हुन् । उनले सोमबार नै राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीसमक्ष ओहदाको प्रमणपत्र प्रस्तुत गरेकी छिन् । सोमबार काठमाडौंमा अरु देशका राजदूतहरुसँगै उनले पनि राष्ट्रपतिलाई प्रमाणपत्र बुझाएकि हुन् । नेपालको राजनीतिक र कुटनीतिक बृत्तमा यतिबेला राजदूत याङ्छीको विज्ञता, नेपालसँगको उनको सम्बन्धका अतिरिक्त उनको सुन्दरताको पनि चर्चा गर्न थालिएको छ ।
नेपालस्थित चिनियाँ दूतावासको वेवसाइटमा राजदूत हाउको सुन्दर तस्वीर राखिएको छ र उनको पहिलो सन्देश (म्यासेज) पनि पोष्ट गरिएको छ । त्यस पोष्टमा उनले चामोलोङमा (सगरमाथा), बुद्ध, मञ्जुश्री र काठमाडौंको सांस्कृतिक विरासतको चर्चा गर्दै नेपाललाई ‘दयालु’ मानिसहरूको देशका रुपमा चित्रण गरेको देखिन्छ । यो उनले नेपाल आएर आफ्नो कार्यभार सम्हालेको सन्देशका रुपमा पनि लिन सकिन्छ ।
नेपाल र चीनबीच सन् १९५५ मा कुटनीतिक सम्बन्ध स्थापना भएको हो । त्यसयताको यी दुई देशको सम्बन्ध यतिबेला भने विशेष रुपमा अघि बढेको छ तथा विशेया मोडमा आएर उभिएको छ । किनभने तीन वर्षअघि नेपालमाथि भारतले नाकाबन्दी लगाउँदा उत्तरी छिमेकी मुलुक चीनको साथ र ढाडस पाएको अनुभव नेपाली नागरिकको मानसपटलमा ताजै छ । हुनत आजका दिनसम्म त्यतिबेलाको चीनसँगको सहयोग र साथले हाम्रो दक्षिणी नाकाको विकल्पको काम गर्न सकेको होइन, तर पनि देशलाई अप्ठेरो परेका बेलामा एक छिमेकीले जेजस्तो शब्द र व्यवहार दिनु या देखाउनुपर्ने हो त्यसमा चीनले कुनै कमी आउन दिएको थिएन । त्यसैले पनि नेपाली नागरिकको भावना उत्तरी छिमेकीसँग बडो सहृदयताका साथ जोडिन पुगेको हो ।
यो भावना र सहृदयतालाई अबका दिनमा भौतिक रुपमा जोड्नुछ जुन आजसम्म कागजीरुपमा मात्र जोडिन लागेको छ । त्यही नाकाबन्दीकै समयमा नेपाल र चीनबीच पारवाहनलगायतका विभिन्न सम्झौताहरु भएका थिए । ती सम्झौतामा नेपाल चीन व्यापारिक खुल्लापन र नेपालसम्म चिनियाँ रेल ल्याउनेसम्मका प्रतिबद्धताहरु उल्लेख छन् । अब तिनलाई भौतिकरु रुपमै कार्यान्वयनमा ल्याउनु जरुरी छ । त्यसका लागि यी दुई देशबीचको छ दशकभन्दा पुरानो सम्बन्धमा थप गति दिनु जरुरी छ । यस सम्बन्धमा अहिले आएर नयाँ आयाम थप्नु जरुरी छ । त्यसैले पनि वर्तमान राजदूत याङ्छी यस्तो समयमा नेपाल अएकि छिन् जसको सक्रियताले दुई देशको सम्बन्धमा निकै प्रभावकारी भूमिका निर्वाह गर्नसक्छ भनिएको हो । यी दुई देशले आपसी विश्वास र बडो मेहनतका साथ काम गर्नु किन जरुरी छ भने यी दुई देशले छ दशकपछि गर्न आँटेको यति महत्वपूर्ण कार्यको बीचमा निकश्ै ठूलो हिमाल छ, जुन पर्खाललाई एक प्रतिकात्मक रुपमा पनि लिन सकिन्छ । किनभने दुई देशबीच सहज र विश्वासिलो रुपमा काम गर्न तगारो धेरै छ, कठिन छ ।
राजदूत याङ्छीले कुटनीतिमा सी चिनफिङ विचारद्वारा निर्देशित भएर कामगर्ने र ‘बेल्ट एण्ड रोड इनिसियटिभ (बीआरआई) जस्ता विशाल र विश्वव्यापी पहललाई संयुक्त रुपमा विकास गर्दै दुवै देशले कनेक्टिभिटि, व्यापार र लगानी, उर्जा, कृषि, संस्कृति र पर्यटनको क्षेत्रमा सहयोग बढाउदै लैजानुपर्ने प्रतिबद्धता पनि व्यक्त गरेकी छिन् । जसमा नेपालले चीनसँगको प्रतिबद्धता व्यक्त गरिसकेको छ, नेपालले चीनको यो वृहत महत्वाकांक्षी परियोजनामा हस्ताक्षर पनि गरिसकेको छ । नेपालको दक्षिणी छिमेकीले नगरेको मात्र होइन कि यो परियोजनाको विरोध नै गरिरहेको भए पनि नेपालले त्यसमा सहमति र हस्ताक्षर नै गर्नुलाई चीनले पनि कूटनीतिक रुपमा बुझ्नुपर्छ कि कतिपय कूटनीतिक विषयहरु नभनीकन पनि बुझ्नुपर्ने हुन्छ, बुझ्न सक्नुपर्ने हुन्छ । यी र यस्ता अनेक सम्वेदनशिलता र उतार चढावहरुकै माझमा चिनियाँ राजदूत याङ्छीको नेपाल बसाई दुवै देशको हितमा बडो प्रभावकारी हुन सकोस् भन्ने कामना गर्न सकिन्छ ।
राजदूत यु होङ फर्केपछि नेपाल आएकी हाउ बेइजिङमा रहँदा चीनको परराष्ट्र मन्त्रालयको एशिया विभागकी उपनिर्देशक थिइन् । जसको प्रमुख भूमिका एशियाली राष्ट्रका बेइजिङस्थित राजदूतहरूसँग फरक फरक विषयमा वार्ता गर्नु हुन्छ । त्यस हिसाबले हेर्दा उनलाई एसियाको विज्ञका रुपमा पनि लिन सकिन्छ । उनी सन् २०१५ देखि नै परराष्ट्र मन्त्रालयमा त्यो जिम्मेवारीमा थिइन । त्यस समयमा नेपालमा भारतीय नाकाबन्दी थियो र चीनबाट पेट्रोल ल्याउन पहल शुरु भएको थियो । त्यतिबेला नेपाली दूतावास पनि शुरुमा उनीसँगै ठोक्किनुपर्दथ्यो, जुन स्वाभाविकै थियो । उनले नेपालसँग पेट्रोलियम पदार्थको कारोबार गर्न चीन तयार रहेका र तत्कालका लागि अनुदानमै केही अनुपातमा पेट्रोल दिन सकिने भनेर नेपालमा इन्धनको अभावमा ब्याकुल रहेका नेपाली नागरिकका घाउमा थोरै मात्र भए पनि मल्हम लगाउने काम गरेका थिइन् । यो धेरै थिएन, तर कूटनीतिक रुपमा भन्दा यसलाई मायाको चिनोको रुपमा भने लिन सकिन्थ्यो । यसरी नेपालप्रति सद्भाव राख्ने राजदूत यतिखेर नेपालमा रहेका बेला उनीबाट हुनसक्ने सहयोग र समन्वयबाट नेपाल सरकार सक्रिय बन्न पनि सक्नुपर्छ । यो हाम्रा लागि फाइदा नै हो ।
अर्कातर्फ चीनका राष्ट्रपति सि चिनफिङबाट नेपालको भ्रमण हुने चर्चा पनि हामीबीच भइरहेको छ । यस्तो बेलामा हाउजस्तो राजदूत पाउनु नेपाल र चीन दुबैका लागि अवसर पनि हो भन्न सकिन्छ । यससँगै चीनजस्तो राष्ट्रको समृद्धिबाट नेपाल पनि लाभान्वित हुन सक्नुपर्छ । त्यसका लागि नेपाल पनि ‘प्रो एक्टिभ’ हुनु जरुरी छ ।
