कास्की: डाँडाभरि फैलिएको हरियो चियाबारी, पृष्ठभूमिमा टल्किरहेका अन्नपूर्ण र माछापुच्छ्रे हिमाल, वरिपरि छरिएका परम्परागत गुरुङ बस्ती र शान्त ग्रामीण परिवेश । यी सबै दृश्य एकै ठाउँमा देख्न पाइन्छ कास्कीको ल्वाङ गाउँमा ।

पछिल्ला वर्षहरूमा यही चियाबारी ल्वाङको पहिचान मात्र होइन, पर्यटन विकासको मुख्य आधार बनेको छ । पोखरा महानगरपालिका–२५ हेम्जाबाट खानेपानी, भेडाबारी र खोलामुख हुँदै ल्वाङ गाउँ पुग्न सकिन्छ । पदयात्रा गर्नेहरूका लागि मर्दी खोलाको किनारैकिनार वनपाखा र भिर हुँदै करिब चार घण्टाको रमणीय यात्रा तय गर्न सकिन्छ ।

गाउँको माथिल्लो भागमा फैलिएको करिब एक हजार २०० रोपनी क्षेत्रफलको चियाखेतीले यहाँ पुग्ने जो–कोहीलाई पहिलो नजरमै आकर्षित गर्छ । हरियाली चियाका बोटबीचबाट देखिने हिमाली दृश्य र प्राकृतिक शान्त वातावरणले आगन्तुकलाई लामो समयसम्म त्यहीँ रमाउन बाध्य बनाउँछ ।

स्थानीयवासीका अनुसार ल्वाङको चियाबारीले पूर्वी नेपालको इलामको झल्को दिन्छ । तर, यहाँको चियाबारी केही विशेष पनि छ । ल्वाङमा चियाबारीसँगै अन्नपूर्ण र माछापुच्छ्रे हिमालको दृश्य पनि एकैसाथ अवलोकन गर्न सकिन्छ । यही विशेषताले ल्वाङलाई अन्य ग्रामीण पर्यटन गन्तव्यभन्दा फरक पहिचान दिएको छ ।

यहाँ उत्पादन हुने चिया विदेशसम्म निर्यात हुँदै आएको छ । चियाखेतीले स्थानीयलाई रोजगारी र आम्दानीको स्रोत प्रदान गरेको छभने पर्यटकका लागि नयाँ आकर्षण थपेको छ । विशेषगरी युवापुस्ताले सामाजिक सञ्जालमा चियाबारीका तस्बिर र भिडियो सार्वजनिक गर्न थालेपछि ल्वाङको लोकप्रियता अझ बढेको स्थानीयवासी बताउँछन् ।

ल्वाङको पर्यटन केवल चियाबारीमा सीमित छैन । गाउँमा पुग्ने पर्यटकले गुरुङ समुदायको संस्कृति, परम्परा र जीवनशैलीलाई नजिकबाट अनुभव गर्न पाउँछन् । परम्परागत घर, स्थानीय वेशभूषा, सांस्कृतिक प्रस्तुति र आत्मीय आतिथ्यले यहाँको बसाइलाई थप स्मरणीय बनाउने गरेको छ ।

गाउँमा सञ्चालन भइरहेको घरबास (होमस्टे) कार्यक्रमले पनि पर्यटन प्रवद्र्धनमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ । विसं २०६७ मा सात घरबाट सुरु भएको घरबास सेवा अहिले २६ घरमा विस्तार भइसकेको छ । एकै रातमा करिब ४०० पाहुनालाई बसोबास गराउन सक्ने क्षमता रहेको घरबासमा पर्यटकीय याममा दैनिक ६०० जनासम्म पर्यटक बस्ने गरेको घरबास सञ्चालक सदस्य देवराज गुरुङले बताउनुभयो ।

“यहाँ मुख्य रूपमा आन्तरिक पर्यटक आउने गर्छन् । पोखरा, तनहुँ, स्याङ्जा, बागलुङलगायत जिल्लाबाट पर्यटकको आवागमन बढी हुन्छ,” उहाँले भन्नुभयो, “कोभिड–१९ पछि विदेशी पर्यटकको सङ्ख्या केही घटे पनि पोखराबाट नजिकको दूरीमा रहेकाले जुनसुकै मौसममा घुम्न आउनेको कमी छैन ।”

घरबासमा बस्ने पर्यटकलाई स्थानीय जीवनशैलीसँग घुलमिल हुने अवसर प्रदान गरिन्छ । इच्छुक पाहुनालाई करेसाबारीमा लगेर खेतीपाती गर्ने तरिका सिकाइन्छ भने स्थानीय परिकार बनाउने विधि देखाइन्छ । यसले पर्यटकलाई ग्रामीण जीवनको वास्तविक अनुभव दिलाउने गरेको छ ।

ल्वाङको भान्सामा पनि स्थानीय उत्पादनलाई प्राथमिकता दिइन्छ । गाउँमै उत्पादन हुने मकै, कोदो, जौ, गहुँ र तरकारीबाट तयार गरिएका परिकार यहाँको विशेषता हुन् । बर्खायाममा निउरो र टुसाका परिकारले विशेष स्वाद थप्छन् ।

प्राकृतिक सौन्दर्यका कारण ल्वाङ चलचित्रकर्मीहरूको पनि रोजाइमा परेको छ । नेपाली चलचित्र ‘प्रसाद–२’ र ‘दुई नम्बरी’ लगायत चलचित्रको छायाङ्कन यहाँ भइसकेको छ । चलचित्रमार्फत गाउँको सुन्दरता राष्ट्रियस्तरमा थप प्रचार भएको स्थानीयवासीको भनाइ छ ।

विदेशी रोजगारीका लागि गाउँ छाडेका केही युवाहरू अहिले फर्किएर पर्यटन व्यवसायमा संलग्न हुन थालेका छन् । घरबास, चियाखेती, कृषि तथा पर्यटनसँग सम्बन्धित अन्य गतिविधिबाट गाउँमै रोजगारीका अवसर सिर्जना हुन थालेपछि युवाहरूमा नयाँ आशा जागेको छ ।

स्थानीयवासीका अनुसार स्तरीय सडक, पदमार्ग, खानेपानी, होटल तथा अन्य पर्यटन पूर्वाधारको थप विकास गर्न सके ल्वाङले अन्तरराष्ट्रिय स्तरको ग्रामीण पर्यटन गन्तव्यका रूपमा अझ सशक्त पहिचान बनाउन सक्छ ।

हरियाली चियाबारी, हिमालको अनुपम दृश्य, गुरुङ संस्कृतिको जीवन्तता र आत्मीय आतिथ्यको सङ्गमले ल्वाङ गाउँलाई गण्डकी प्रदेशकै महत्वपूर्ण ग्रामीण पर्यटन गन्तव्यका रूपमा स्थापित गराएको छ । प्रकृतिको काखमा बसेर ग्रामीण नेपालको मौलिक स्वाद लिन चाहनेहरूका लागि ल्वाङ आज एक अविस्मरणीय गन्तव्य बनेको छ ।

राष्ट्रिय फोटोपत्रकारिता दिवस फोटो पत्रकारहरूको योगदान, साहस र समर्पणलाई सम्मान गर्ने महत्वपूर्ण अवसर हो। यसले तस्वीरमार्फत सत्य उजागर गर्ने पत्रकारहरूको भूमिकालाई स्मरण गराउँछ। म यस दिवसलाई फोटो पत्रकारहरूको अधिकार, सुरक्षा र पेशागत सम्मान सुनिश्चित गर्ने संकल्प दिवसका रूपमा—उहाँहरूको योगदानलाई कदर गर्दै, प्रेरणा र प्रतिबद्धतासहित सम्झन चाहन्छु।

यो दिवस गोरखापत्र दैनिक मा १९८४ वैशाख १३ गते वीरगंजकी सुर्यमतीले चर्खामा धागो कात्दै गरेको ऐतिहासिक तस्वीर पहिलो पटक प्रकाशित भएको दिनको सम्झनामा मनाइन्छ। राष्ट्रिय फोटोपत्रकार समूह नेपाल ले विगत २८ वर्षदेखि निरन्तर विभिन्न कार्यक्रममार्फत यो दिवस मनाउँदै आएको छ। यस वर्ष पनि नेपालको पर्यटन क्षेत्रमा फोटोपत्रकारको भूमिकाबारे भृकुटीमण्डपमा अन्तरक्रिया कार्यक्रम आयोजना गर्नुका साथै वार्षिक क्यालेन्डर प्रकाशन गरेर यस दिवसलाई विशेष रूपमा मनाउने योजना रहेको छ।

शुरुआती समयमा फोटोपत्रकारिता गर्दा फिल्म क्यामेरामा काम गर्नुपथ्र्यो, एउटा फोटोको ठूलो मूल्य हुन्थ्यो र नतिजा हेर्न लामो समय कुर्नुपथ्र्यो । अहिले भने डिजिटल प्रविधिले काम छिटो, सहज र प्रतिस्पर्धात्मक बनाएको छ तस्वीर तुरुन्तै खिच्ने, सम्पादन गर्ने र प्रकाशन गर्ने अवस्थामा छौं । तर सामाजिक सञ्जालका कारण फोटोको मूल्य र श्रमको कदर घटेको महसुस हुन्छ, साथै ‘छिटो र भाइरल’ हुने दबाब पनि बढेकोको व्यवसायीक फोटोपत्रकारितालाई चुनौती थपीदै गएको छ । यद्यपि, फोटोपत्रकारिताको मूल लक्ष्य सत्य देखाउने र ऐतिहासिक क्षण सुरक्षित गर्ने र गुणस्तरको फोटो संकलनमा अहिले पनि उस्तै रहेको छ ।

नेपालमा फोटोपत्रकारहरूको हकहित, सुरक्षा र पेशागत विकासका लागि केही प्रमुख संस्थाहरू सक्रिय छन्—जसमध्ये राष्ट्रिय फोटोपत्रकार समूह नेपाल (एनएफपीजे) विगत २८ वर्षदेखि निरन्तर सक्रिय प्रमुख संस्था हो। साथै फोटोपत्रकार क्लव (नेपाल पत्रकार महासंघको एसोसिएट सदस्य) र नेपाल फोटोपत्रकार महासंघ पनि क्रियाशील छन् ।

म अध्यक्ष रहेको एनएफपीजेले फोटोपत्रकारहरूको हकहित र विकासका लागि क्यामरा खरिदमा सहुलियत ऋण पहल, वार्षिक राष्ट्रिय फोटोपत्रकारिता अवार्डमार्फत १६ विधामा सम्मान गर्दै आइ रहेका छौं भने सस्था मार्फत सरकारसमक्ष जीवन बीमा, रोजगारी र सुरक्षा सुनिश्चितताका मागसहित ज्ञापनपत्र पेश गर्दै आइरहेका र्छौ । यसका साथै देशभर नयाँ तथा पुराना सदस्यहरुलाई लक्षित गरी फोटोग्राफीको व्यवसायीक तालिमहरु सञ्चालन गर्दै पेशागत दक्षता अभिवृद्धिमा निरन्तर काम गरिरहेको छ ।भने सस्थाका सदस्यका लागि आपकालीन राहात कोषको निमार्ण गरेका छौं ।

फिल्डमा प्रत्यक्ष खटिने फोटोपत्रकारहरू, विशेषगरी आन्दोलन, भिडन्त, दंगा, प्राकृतिक विपद् वा अन्य संवेदनशील अवस्थाहरूमा उच्च जोखिममा पर्ने भएकाले उनीहरूको भौतिक सुरक्षा अत्यन्त महत्वपूर्ण विषय हो। यसलाई ध्यानमा राख्दै राष्ट्रिय फोटोपत्रकार समूह नेपाल ले विभिन्न सुरक्षात्मक र सहयोगात्मक कार्यहरू गर्दै आएको छ ।

संस्थाले आफ्ना सदस्यहरूलाई आधिकारिक प्रेस कार्ड उपलब्ध गराउँदै आएको छ, जसले सुरक्षाकर्मीहरूसँग पहिचान र सहजीकरणमा सहयोग पुर्‍याउँछ। साथै प्रेस ज्याकेट, मास्क र आवश्यक सुरक्षात्मक सामग्री वितरण गर्दै आएको छ । जोखिमपूर्ण अवस्थामा खटिने फोटोपत्रकारहरूका लागि सचेतना सूचना तथा सुरक्षा सम्बन्धी जानकारी नियमित रूपमा प्रदान गरिँदै आएको छ ।

भविष्यमा संकटपूर्ण अवस्थाको रिपोर्टिङ र सुरक्षित कार्यशैलीबारे विशेष तालिम सञ्चालन गर्ने, साथै बुलेटप्रुफ ज्याकेट र स्तरीय हेलमेटजस्ता थप सुरक्षा सामग्रीको व्यवस्था गर्ने योजना पनि रहेको छ। साथै नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी र अन्य सुरक्षा निकायहरूसँग निरन्तर समन्वय गरी फोटोपत्रकारलाई सहज र सुरक्षित वातावरणमा काम गर्न सक्ने व्यवस्था मिलाउने पहल गरिएको छ ।

यदि कुनै फोटोपत्रकारमाथि दुव्र्यवहार, आक्रमण वा अन्य अन्यायपूर्ण घटना भएमा संस्थाले कानुनी सहयोग, प्रेस विज्ञप्तिमार्फत सार्वजनिक धारणा, र आवश्यक परेमा सम्बन्धित निकायमा उजुरी दर्ता गरी संरक्षण र समर्थन प्रदान गर्दै आएको छ ।

नेपालमा फोटोपत्रकारहरूले विभिन्न पेशागत, आर्थिक, कानुनी र भौतिक चुनौतीहरू भोग्दै आएका छन्। विशेषगरी आन्दोलन, झडप, दंगा र भीड नियन्त्रणजस्ता संवेदनशील घटनामा रिपोर्टिङ गर्दा उनीहरू सुरक्षाकर्मी वा प्रदर्शनकारी दुवै पक्षबाट जोखिम र दुव्र्यवहारको सामना गर्नुपरेका घटनाहरू धेरै छन भने कहिले काही त पत्रकारले ज्यान नै गुमाउनु परेको पनि छ ।

आर्थिक रूपमा धेरै फोटोपत्रकारहरू अस्थायी वा ज्यालादारी आधारमा कार्यरत हुँदा नियमित तलब, बीमा, भत्ता र सामाजिक सुरक्षाको अभाव देखिन्छ । कोभिड–१९ महामारीजस्ता संकटका समयमा धेरैले रोजगारी गुमाउनुपरेको अवस्था पनि रह्यो । कतिपय सञ्चार माध्यममा प्रकाशित फोटोको उचित पारिश्रमिक समयमा नपाउने समस्या अझै कायम छ । साथै, मोफसलका फोटोपत्रकारहरूमा आधुनिक प्रविधि, क्यामेरा अपग्रेड र डिजिटल सम्पादनसम्बन्धी सीपको कमी पनि देखिन्छ ।

यस्तै, सामाजिक सञ्जाल र अनलाइन पोर्टलहरूमा फोटोको अनधिकृत प्रयोग र श्रेय नदिने प्रवृत्ति पनि बढ्दो समस्या हो । प्रेस कार्ड र आधिकारिक मान्यताको अभावका कारण कतिपय फोटोपत्रकारले सरकारी कार्यक्रम वा निषेधित क्षेत्रमा सहज पहुँच नपाउने समस्या पनि लामो समयदेखि रहँदै आएको छ ।

मैले विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय कार्यक्रमहरू जस्तै यूएन महासभा, सार्क सम्मेलन, विमस्टेक सम्मेलन तथा कोप २८ लगायतमा फोटोपत्रकारिता गर्ने अवसर पाएको अनुभवबाट विदेश र नेपालको फोटोपत्रकारितामा धेरैनै फरक देखिन्छ ।

विदेशमा फोटोपत्रकारलाई कार्यक्रमअघि नै छुट्टै प्रेस पास, स्थान, समय तालिका र सुरक्षा ब्रीफिङ दिइन्छ जसले कामलाई सहज र व्यवस्थित बनाउँछ । प्रविधिको प्रयोग उच्च स्तरको हुन्छ र फोटो तत्काल सम्पादन तथा प्रसारण गर्ने गर्दछन । साथै फोटो प्रयोग गर्दा फोटोग्राफरको नाम अनिवार्य रूपमा उल्लेख गरिन्छ ।

नेपालमा भने अझै भीड व्यवस्थापन, प्रेसको पहुँच, सुरक्षा ब्रीफिङ र प्राविधिक व्यवस्थापनमा चुनौतीहरु धेरैछन । धेरै फोटोपत्रकार आफ्नै लगानीमा क्यामरा खरिद गरेर प्रयोग गर्नु पर्ने वाध्यता छ भने खर्च गरेर क्यामरामा लगानी गरेर काम गर्न पनि तेतिकै समस्याहरु छन । कतिपय अवस्थामा फोटोको श्रेय नदिने वा अनधिकृत प्रयोग गर्ने समस्या पनि देखिन्छ ।

समग्रमा, विदेशमा फोटोपत्रकारिता बढी व्यवस्थित, प्रविधिमैत्री, विस्वसनियता र सम्मानित छ । भने नेपालमा अझै सुधार र संस्थागत व्यवस्थापन आवश्यक देखिन्छ ।

म व्यक्तिगत रूपमा तथा राष्ट्रिय फोटोपत्रकार समूह नेपाल को अध्यक्षको हैसियतले विभिन्न एसियाली देशका फोटोपत्रकार र संस्थाहरूसँग मित्रता, सहकार्य र भाइचाराको सम्बन्ध सुदृढ गर्दै आएको छु । विशेषगरी बंगलादेशका फोटोपत्रकार संघसँग लामो समयदेखि निरन्तर सहकार्य गर्दै फोटो प्रदर्शनी, सांस्कृतिक आदान–प्रदान र मैत्रीपूर्ण खेलकुद कार्यक्रमहरू सञ्चालन हुँदै आएका छन् ।

त्यसैगरी चीनको गान्सु मोर्डन फोटोग्राफी सोसाइटी र विन्जाओ फोटोग्राफर एसोसिएसनसँग पनि औपचारिक मित्रता स्थापना भई फोटो प्रदर्शनी, सांस्कृतिक आदान–प्रदान तथा आपसी भ्रमण कार्यक्रमहरू सम्पन्न भएका छन् । हामीले नेपालमा चिनियाँ प्रतिनिधिहरूलाई स्वागत गर्दै संयुक्त कार्यक्रम आयोजना गरेका छौँ।

भविष्यमा सार्क तथा एसियाली स्तरमा फोटो स्टोरी टेलिङ, डिजिटल फोटोग्राफी वर्कसप र डिजिटल फोटो प्रदर्शनीजस्ता संयुक्त कार्यशालाहरू विस्तार गर्ने लक्ष्य रहेको छ, भने एसियालि मुलुकका फोटोपत्रकारहरुलाई नेपालमा वोलाएर विश्व फोटोपग्राफी सम्मेलन आयोजना गरी अन्तर्राष्ट्रिय अनुभव र सिकाइको अवसर प्रदान गर्नेछौं ।

नेपालमा फोटोपत्रकारहरूको अवस्था हाल क्रमश: सुधार हुँदै गएको देखिन्छ । राष्ट्रिय फोटोपत्रकार समूह नेपाल, फोटोपत्रकार क्लव, नेपाल पत्रकार महासंघ, प्रेस काउन्सिल नेपाल लगायत संस्थाहरूले हकहित, क्षमता विकास र सम्मानका लागि विभिन्न कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्दै आएका छन् । राष्ट्रिय फोटोपत्रकारिता अवार्ड, फोटो प्रतियोगिता र तालिम कार्यक्रमहरूले नयाँ पुस्तालाई प्रेरित गर्दै डिजिटल फोटोपत्रकारितामा दक्ष बनाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका खेलीरहेको छ । तर अझै पनि चुनौतीहरू कायम छन सरकारी नीति, श्रम अधिकार, बीमा तथा सामाजिक सुरक्षा फोटोपत्रकारमैत्री बन्न बाँकी छ । विशेषगरी मोफसलका फोटोपत्रकारहरू आर्थिक, प्राविधिक र अवसरका हिसाबले कमजोर अवस्थामा छन् भने उनीहरुलाई पनि प्रशक्षिण र लगानी मैत्रीबातावरण निमार्ण गर्न लाग्नुपर्ने छ ।

हिजो भन्दा आजको दिनमा नेपालमा फोटोपत्रकारिता प्रविधिमैत्री दिशातर्फ अघि बढिरहेको छ । अब फोटोपत्रकारले एआई, मोबाइल, ड्रोन र मल्टिमिडिया स्टोरीटेलिङ जस्ता नयाँ प्रविधिसँग काम गर्नुपर्ने अवस्था सृजना भएको छ । यदि सरकारले नीतिगत सुधार, सुरक्षा सुनिश्चितता, प्रविधिमा लगानी र नयाँ पुस्ताको नेतृत्व विकास सँगसँगै अघि बढाइयो भने नेपालको फोटोपत्रकारिताको भविष्य अझ उज्ज्वल र सशक्त बन्ने विश्वास गर्न सकिन्छ ।

भोलीका दिनमा फोटोपत्रकारितामा प्रवेश गर्न चाहने नयाँ युवाहरूलाई मेरो सन्देश के छ भने फोटोपत्रकारिता केवल पेशा होइन, यो समाज, सत्य र मानवताको ऐना हो । त्यसैले पहिला फोटोपत्रकारिता लाई बुझेर मात्र यो रोजगारी तथा व्यवसायमा आउनु हुन अनुरोध गर्दछु ।

राम्रो फोटो खिच्नु मात्र होइन, समाचारको भाषा बोल्ने, कथा भन्ने र समाजको पीडा, परिवर्तन र आशालाई उजागर गर्ने जिम्मेवारी पनि यससँग जोडिएको हुन्छ । त्यसैले प्रत्येक तस्वीरमा अर्थ, भावना र सत्य खोज्ने प्रयास अनुरुप काम गर्नु पर्दछ ।

आजको युगमा प्रविधि तीव्र रूपमा परिवर्तन हुँदैछ डिजिटल क्यामेरा, मोबाइल फोटोजर्नालिज्म, ड्रोन र एआईजस्ता उपकरणले अवसरसँगै चुनौती पनि ल्याएका छन्। त्यसैले प्रविधिसँगै पेशागत नैतिकता, जिम्मेवारी र आर्थिक लगानी गरेर धैयताका सार्थ काम गर्ने इच्छा शक्ति र ठुलो मन हुनु पनी पर्दछ ।

साथीहरू, सहकर्मी र सम्पूर्ण मिडिया समुदायसँग सहकार्य गर्दै अघि हिड्नु पर्दछ जसले गर्दा एक्लै होइन, सहयोग र सहकार्यले नै फोटोपत्रकारिता धेरै समय सम्म काम गर्न सकिन्छ । त्यसैले फोटोपत्रकारितामा समर्पण, लगन र इमानदार प्रयासले मात्र नेपालको फोटोपत्रकारिताको भविष्य अझ उज्ज्वल बनाउन सकिन्छ ।

प्रदीपराज वन्त राष्ट्रिय फोटोपत्रकार समूह (एनएफपीजे)का अध्यक्ष हुनहुन्छ 

काठमाडौँ । सभामुख डिपी अर्यालसँग राष्ट्रिय फोटो पत्रकार समूह (एनएफपिजे) नेपालमा आबद्ध फोटो पत्रकारहरूको टोलीले भेटगरी संसदीय रिपोर्टिङका क्रममा फोटो पत्रकारले भोग्नुपरेका समस्याका बारेमा जानकारी गराएका छन् ।

सिंहदरबारस्थित सभामुखको कार्यकक्षमा आज भएको भेटमा एनएफपिजे नेपालका अध्यक्ष प्रदीपराज वन्तसहितको टोलीले संसदीय रिपोर्टिङका समस्याबारी जानकारी दिँदै समाधानका लागि आग्रह गरेका हुन् ।

सभामुख अर्याललाई अध्यक्ष वन्तले पदभार सम्हालेकामा बधाई दिँदै फोटो पत्रकारहरूले कार्यक्षेत्रमा सामना गरिरहेका विभिन्न चुनौतीबारे जानकारी गराउनुभयो । उहाँले विशेषगरी संसद् परिसरमा काम गर्ने फोटो पत्रकारहरूलाई आवश्यक सहजीकरणका लागि समन्वयात्मक पहल गरिदिन आग्रह गर्नुभयो ।

सभामुख अर्यालले हाल संसद् बैठक अस्थायी संरचनाबाट सञ्चालन भइरहेको उल्लेख गर्दै नयाँ संसद् भवन सञ्चालनमा आएपछि यस्ता समस्या क्रमशः समाधान हुने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो । नयाँ भवन सञ्चालनका लागि आवश्यक तयारी तीव्र रूपमा अगाडि बढाइएको जनाउँदै उहाँले निकट भविष्यमै नयाँ भवनमा वैठक सुरु गर्ने योजना रहेको उहाँले बताउनुभयो ।

फोटो पत्रकारहरूको पेसागत हकहित र कार्यसुविधा सुनिश्चित गर्न आफू सकारात्मक रहेको उल्लेख गर्दै सभामुख अर्यालले आवश्यक सहयोगका लागि प्रतिबद्धता व्यक्त पनि व्यक्त गर्नुभयो ।  रासस

काठमाडौँ: राष्ट्रिय समाचार समिति (रासस) ले स्थापनाको ६५औँ वार्षिकोत्सवका अवसरमा विभिन्न शाखामा कार्यरत उत्कृष्ट कर्मचारी, पत्रकार तथा स्थानीय समाचारदातासहित ११ जनालाई पुरस्कार तथा सम्मान प्रदान गरेको छ।

आज आयोजित समारोहमा उपराष्ट्रपति रामसहायप्रसाद यादव ले फोटो पत्रकार प्रदीपराज वन्तलाई नेपाल राष्ट्रिय कर्मचारी सङ्गठन, राससद्वारा स्थापित ७ हजार ५०० राशिको ‘आदित्यध्वज जोशी स्मृति पुरस्कार’ प्रदान गर्नुभयो।

सोही पुरस्कार अन्तरराष्ट्रिय समाचार शाखाका उपसम्पादक दिलीप शर्मालाई पनि प्रदान गरिएको थियो। डेढ दशकदेखि राससमा फोटोपत्रकारका रूपमा कार्यरत वन्तले राष्ट्रिय तथा अन्तरराष्ट्रिय क्षेत्रमा फोटोपत्रकारितामार्फत विशिष्ट योगदान दिँदै आउनुभएको छ। उहाँले विगतमा पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल (प्रचण्ड) का आधिकारिक फोटो सल्लाहकारका रूपमा कार्य गरिसक्नुभएको छ। हाल उहाँ निर्वाचन आयोग का आधिकारिक फोटोग्राफरका रूपमा कार्यरत हुनुहुन्छ। साथै, राष्ट्रिय फोटोपत्रकार समूह नेपालका अध्यक्षका रूपमा देशभरका फोटोपत्रकारहरूको नेतृत्व गर्दै तालिम तथा क्षमता अभिवृद्धि कार्यक्रममा सक्रिय रहँदै आउनुभएको छ।

सोही अवसरमा नेपाल पत्रकार महासङ्घ, रासस प्रतिष्ठान शाखाले प्रदान गर्ने ‘रासस पत्रकारिता पुरस्कार’ अङ्ग्रेजी समाचार सहसम्पादक पवित्रा गुरागाईं र वरिष्ठ समाचार सम्पादन सहायक रेश्मा शाक्यलाई प्रदान गरियो। ‘उमाकान्त गीतादेवी चन्द्रमणि रजौरे स्मृति पुरस्कार’ स्थानीय समाचारदाता टेकराज पोखरेललाई प्रदान गरिएको थियो।

महासङ्घ रासस शाखाले पूर्वमहाप्रबन्धक श्रीरामसिंह बस्नेतलाई सम्मान गरेको छ। त्यस्तै, रासस कर्मचारी युनियनले सेवाग्राही शाखाका सहायक प्रशासक मुना भण्डारी र सवारी चालक कुमार दङ्गाललाई पुरस्कृत गरेको छ भने रासस कर्मचारी सङ्घद्वारा प्रदान गरिने ‘वासु रिमाल यात्री स्मृति पुरस्कार’ सिद्धराज भट्ट र गौरी कारञ्जितलाई प्रदान गरिएको छ। वार्षिकोत्सवका अवसरमा राससले संस्थागत विकास, पेशागत उत्कृष्टता तथा जिम्मेवार पत्रकारितामा योगदान पुर्‍याउने व्यक्तित्वहरूलाई सम्मान गर्दै आएको जनाएको छ।

तस्बिर- रत्न श्रेष्ठ, रासस

काठमाडौं । फोटो पत्रकार प्रदीपराज वन्त चीनको शानदोङ्गमा सम्पन्न फोटो महोत्सवमा भाग लिएर नेपाल फर्किएका छन् । उनले शानदोङ्गका अद्भूत कलाकृतिका तस्वीरहरू कैद गरेका छन् । त्यस महोत्सवका बारेमा पत्रकार वन्त यसो भन्छन्ः

“चीनको शानडोंग प्रान्तमा सम्पन्न अन्तर्राष्ट्रिय फोटो महोत्सव “अवसर चीन, ऊर्जाशील शानडोंग” मा सहभागिता जनाएर फकिएको हुँ ।

सन् २०२५ अक्टोबर १५ देखि २१ तारिखसम्म चलेको उक्त महोत्सवमा नेपालसहित जापान, भियतनाम, मलेसिया, कोरिया, म्यानमार, थाइल्याण्ड, रसिया र फिजी लगायत देशका करिब १०० भन्दा बढी फोटो पत्रकार र फोटोग्राफरहरूको सहभागिता रहेको थियो । कार्यक्रम चीनको शानडोंग प्रान्तीय समितिको प्रचार विभाग र अन्तर्राष्ट्रिय फोटोग्राफिक आर्ट महासंघ (चीन कार्यालय, जिनान) को संयुक्त आयोजनामा सम्पन्न भएको हो ।

महोत्सवका क्रममा सहभागीहरूलाई तीन समूहमा विभाजन गरी शानडोंगका ऐतिहासिक, सांस्कृतिक तथा औद्योगिक क्षेत्रहरूको भ्रमण गराइएको थियो । उक्त अवसरमा हामीलाई विन्झाओ सिटीमा अवस्थित किसान नेताको स्मारक संग्रहालय, एल्लो रिभर टावर, पार्क, तथा विश्वप्रसिद्ध कपडा उद्योग र विशाल कार्पेट संग्रहालयको अवलोकन भ्रमण तथा फोटो खिच्ने अवसर प्राप्त गरेका थियौ ।

त्यसैगरी, स्थानीय किसानद्वारा सञ्चालित फलफूल खेती जुजुको वगैचा भ्रमणका क्रममा आफ्नै हातले फल टिप्ने खाने र झोला भरि लाने कार्यक्रमले साहै रमाइलो पनि भयो । चीनको ग्रामीण जीवन नजिकबाट बुझ्ने अवसर पनि प्राप्त गरे । साथै, उडी फिल्म सिटीमा आयोजित कला, संस्कृति र नृत्य प्रदर्शनको पनि अवलोकन गर्नुका साथै मनोरन्जन पनि गर्ने अवसर प्राप्त भएको थियो ।

भ्रमणका क्रममा सहभागीहरूले तेल उत्खनन् उद्योगमा प्रयोग हुने मेसिन, विद्यालयका विद्यार्थीहरूको चिनियाँ ओपेरा, र प्राकृतिक रूपमा संरक्षित एल्लो रिभर क्षेत्रका चराहरू पनि अवलोकन गरेका थिए । यस प्रकारका अन्तर्राष्ट्रिय महोत्सवहरूले नेपाल र चीनबीचको सांस्कृतिक सम्बन्ध सुदृढ गर्ने, पर्यटन प्रवद्र्धनमा टेवा पु¥याउने तथा नेपाली फोटो पत्रकारिताको पहिचानलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा उजागर गर्न मद्दत पुर्याउँछ भन्ने विश्वास लिएको छु ।”

काठमाडौं; राष्ट्रिय फोटो पत्रकार समूह, नेपाल (एनएफपिजे)का केन्द्रीय अध्यक्ष प्रदीपराज वन्तको नेतृत्वमा नेपाली प्रतिनिधिमण्डल चीनको सान्तोङ प्रान्ततर्फ प्रस्थान गरेका छन् । “अवसर चीन, ऊर्जाशील सान्तोङ” (Opportunity China, Vitality Shandong) अन्तर्राष्ट्रिय फोटो महोत्सवमा सहभागी हुन अध्यक्ष वन्तको टोलीमा समूहका केन्द्रीय सदस्य अनुप प्रधान र रामेछाप जिल्ला अध्यक्ष मिलन बिक आज बुधबार त्यसतर्फ प्रस्थान गरेका हुन् ।

सन् २०२५ अक्टोबर १५ देखि २१ तारिखसम्म हुने उक्त अन्तर्राष्ट्रिय फोटो महोत्सवमा विभिन्न एशियाली मुलुकका १००भन्दा बढी फोटो पत्रकार र फोटोग्राफरको अनुभव आदानप्रदान गरिने कार्यक्रम रहेको छ ।

उक्त महोत्सव यसलाई सान्तोङ रेडियो तथा टेलिभिजन स्टेशन, सान्तोङ अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार केन्द्र, शानदों कला तथा डिजाइन विश्वविद्यालय, र चाइना इष्टर्न इन्टरनेशनल फोटोग्राफी आर्ट एसोसिएसनले सहआयोजना गरेका छन्।

महोत्सवको क्रममा सहभागीहरूलाई सान्तोङका विभिन्न क्षेत्रहरूको भ्रमण गराई त्यहाँको प्रकृति, संस्कृति र विकासका पक्षहरू क्यामेरामा कैद गर्ने अवसर प्रदान गरिनेछ।

अध्यक्ष वन्तले यस्तो अन्तर्राष्ट्रिय कार्यक्रममा सहभागिताले नेपाली फोटो पत्रकारिता र नेपाललाई अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा उजागर गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने विश्वास व्यक्त गरेका छन्।

काठमाडौं: १८६ औं विश्व फोटोग्राफी दिवसको अवसरमा राष्ट्रिय फोटोपत्रकार समूह (एनएफपिजे नेपाल) फोटो प्रदर्शनी गरेर मनाएको छ ।

हरेक वर्ष विभिन्न कार्यक्रम गर्दै विश्व फोटोग्राफी दिवस मानाउदै आए सस्थाले यस वर्ष उक्त दिवसको उपलक्षमा यस वर्ष एनएफपिजे नेपालले सस्थाका केन्द्रीय अध्यक्ष प्रदीपराज वन्तको Flight and Frame नामक एकल फोटो प्रदर्शनी गरेको हो ।

भदौ ३ गते अगष्ट १९ विश्व फोटोग्राफी दिवसको अवसर पारेर काठमाडौंको हनुमानढोका परिसरमा दिउँसो २ बजेदेखि साँझ ७ बजेसम्म प्रदर्शनी गरेकोको उक्त प्रर्दशनीमा अध्यक्ष वन्तले पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डको प्रधानमन्त्री कार्यकालमा अफिसियल फोटोपत्रकारको काम गर्दा हवाइजहाजवाट नेपालका विभिन्न जिल्लाको भौगोलीक तथा पर्यटकीय क्षेत्रको फोटो कैद गरका ६० वटा फोटाहरू प्रदर्शनमा राखिएको थियो ।

राष्ट्रिय फोटोपत्रकार समूहले पहिलो पटक यसरी एकल फोटो प्रर्दशनी आयोजना गरेको हो। आगामी दिनमा यसै गरि अन्य सदस्यहरुको पनि एकल फोटोप्रर्दशनी गर्दै जाने बताउनु भयो ।

फोटो पत्रकार वन्त राष्ट्रिय समाचार समिति राशसका सिनियर फोटो पत्रकार पनि हुनुहुन्छ ।

कार्यक्रममा मुख्य अतिथिहरु सस्थाका पूर्व अध्यक्ष तथा वरिष्ठ फोटोपत्रकारहरु मिनरत्न बज्रचार्य,कविन्द्रमान शाक्यले संयुक्तरुपमा उद्घाटन गर्नु भएको थियो भने उक्त कार्यक्रममा सस्थाका सदस्य लगायत फोटोपत्रकार, फोटोग्राफर, सञ्चारकर्मी तथा फोटोप्रेमीहरूको उल्लेख्य सहभागिता रहको थियो । उक्त कार्यक्रम सर्वसाधारणलाई नै लक्षित गरेर हनुमानढोकामा प्रर्दशनी आयोजना गरेको अध्यक्ष वन्तले वताउनु भयो ।साथै उक्त प्रर्दशनीमा स्थानीय व्यक्ति, स्थानीय पर्यटक तथा विदेशी पर्यटकहरु पनि प्रर्दशनी हेर्दै रमाइ रहेका थिए ।

प्रदर्शनीले फोटोग्राफी दिवसलाई अर्थपूर्ण बनाउनका साथै फोटो पत्रकारिताको महत्व र योगदानलाई अझ प्रष्ट रूपमा समाजसामु प्रस्तुत गर्नेछ भन्ने विश्वास लिएर नै हामीले यसवर्ष अध्यक्षको एकल फोटो आयोजना गरेको महासचिव घनस्याम श्रेष्ठले वताए ।

काठमाडौं। १८६ औं विश्व फोटोग्राफी दिवसको अवसरमा राष्ट्रिय फोटोपत्रकार समूह (एनएफपिजे नेपाल) फोटो प्रदर्शनी गरेर मनाउने भएको छ ।

यस वर्ष सस्थाका केन्द्रीय अध्यक्ष प्रदीपराज वन्तको FLIGHT & FRAME नामक एकल फोटो प्रदर्शनी गर्ने भएको हो । भदौ ३ गते अगष्ट १९का दिन काठमाडौंको हनुमानढोका परिसरमा दिउँसो २ बजेदेखि साँझ ७ बजेसम्म आयोजना हुने प्रदर्शनीमा वन्तका विभिन्न हवाईजहाजबाट खिचेका नेपालका विभिन्न जिल्लाका फोटाहरू प्रदर्शन गरिनेछन् ।

कार्यक्रममा फोटोपत्रकार, फोटोग्राफर, सञ्चारकर्मी तथा फोटोप्रेमीहरूको सहभागिता रहने अपेक्षा गरिएको छ । प्रदर्शनीले फोटोग्राफी दिवसलाई अर्थपूर्ण बनाउनका साथै फोटो पत्रकारिताको महत्व र योगदानलाई अझ प्रष्ट रूपमा समाजसामु प्रस्तुत गर्नेछ भन्ने विश्वास लिएका छौं ।

काठमाडौं ।  नेपाली भाषामा एउटा उखान छ जहाँ पुग्दैनन् रवि त्यहाँ पुग्छन् कवि । सूर्य भगवान नपुग्ने ठाउँमा नै कवि पुग्छन् रे । किनभने उनीहरुको उपस्थिति जलथल र कणकणमा हुने गर्दछ रे । अहिले आएर यो उखान फोटो पत्रकारलाई पनि लगाउँदा फरक पर्दैन होला । किनभने अहिलेको मिडिया र मानिसको सार्वजनिक जीवनमा फोटोपत्रकारको उपस्थिति अपरिहार्य बनिसकेको छ । फोटोग्राफरको त झन् कुरै भएन, जुन बेला पनि क्लिक गर्दा भैहाल्छ । उसलाई मिडिया पनि चाहिँदैन किनभने उसकै मोबाइलमा सशक्त सोसियल मिडिया छँदैनै छ ।

एकातिर फोटो नभई समाचार नबन्ने अवस्था अनलाइन मिडियाले ल्याइदिएको छ भने अर्कातर्फ फोटो आफैँमा समाचार भएको तथ्य पनि मैले प्रस्तुत गरिरहन पर्दैन । त्यसैले पत्रकारितामा तस्बिर आफैँ बोल्छ भनिएको हो । फेरि एक तस्बिरले एक हजार शब्द बोल्छ भन्ने वास्तविकता पनि पत्रकारिताकै सिद्धान्तमा पाइन्छ । यी र यस्तै महत्व र आवश्यकता बोकेको फोटो नेपाल मात्र नभएर विश्वकै पत्रकारिताको एक सशक्त माध्यम हो । यसैले त विश्वका विकसित देशहरुमा हामीकहाँ भन्दा पनि बढी पत्रकारितामा तस्बिरको प्रयोग हुन्छ । अझ पछिल्लो समयमा त समाचार स्टोरी जस्तै फोटो स्टोरी पनि प्रयोगमा ल्याउने गरिएको छ ।

यही महत्वपूर्ण जिम्मेवारीमा रहेका हामी नेपाली फोटो पत्रकारहरुले प्राप्त गरेको एउटा अवसरका बारेमा मैले यहाँ केही शब्द र चित्र प्रस्तुत गर्न चाहेको हो । जसका कारणले नेपाल र चीनबीचको सांस्कृतिक आदानप्रदानमा सहयोग पुगेको महसुस हामीले गरेका छौँ । आफ्ना विधामा अन्तरदेशीय प्रदर्शनी एवं अन्तरक्रिया गर्न पाउनु हाम्रा लागि पनि अवसरकै कुरा हो ।

विन्झाओ फोटोग्राफर एसोसिएसनको निमन्त्रणामा राष्ट्रिय फोटोपत्रकार समूहको केन्द्रीय टोली मेरो नेतृत्वमा पहिलो पटक गत हप्ता चीन भ्रमणमा गएका थियौँ । १४ जना नेपाली फोटोपत्रकारको सो टोली चीनमा फोटो प्रर्दशनीका लागि गएको थियो । उक्त कार्यक्रमलाई सहयोग पु¥याउन नेपाल चाइना फोरमका अध्यक्ष कल्याणराज शर्मा र चिनियाँ फोटोग्राफर सु सोयको महत्वपूर्ण योगदानको यहाँ स्मरण गरिन भने अन्याय नै हुनेछ । यसै भ्रमणका क्रममा दुई देशबीचका फोटोग्राफर र फोटोपत्रकारका बीचमा मित्रता स्थापना गर्ने एक सुवर्ण अवसर पनि हामीलाई जुरेको महसुस मलाई भएको छ । यतिमात्र नभएर एक अर्को देशको सांस्कृतिक तथा पर्यटन प्रवद्र्धनमा पनि सहयोग पु¥याउने हाम्रो उद्देश्य त छँदै थियो ।

उक्त भ्रमणका अवसरमा हामीले चीनका विभिन्न पर्यटकीय साथै शैक्षिक क्षेत्रहरुको पनि अवलोकन गरेका थियौँ । नेपालबाट पहिलोपटक यसरी संयुक्त रुपमा चीन पुगेको १४ जना फोटोपत्रकारहरुको यो भ्रमण अविस्मरणीय रहन गएको छ । यस अवसरमा म आफूलाई निकै खुसीको अनुभुति भएको छ । साथीहरुमा पनि त्यस्तै अनुभूति भएको कुरा मलाई सुनाउनुभएको छ ।

राष्ट्रिय फोटो पत्रकार समूह एनएफपिजे नेपालले उक्त अवसरमा चीनको सान्दोङ प्रान्तमा रहेको विन्झाओमा हिमशृंखलामाथिको उडानले भरिएको नेपाल‐सान्तोङ सांस्कृतिक सप्ताह र मनमोहक नेपाल फोटो प्रदर्शनी विषयमा नेपालका सांकेतिक तथा पर्यटन क्षेत्रका एक सय वटा फोटो प्रर्दशनीमा राखिएको थियो ।

यस कार्यले दुई देशका फोटोग्राफरहरुको मित्रता अझै गाढा हुने विश्वास हामीले लिएका छौँ । यस्तै अनुभव चिनियाँ फोटो पत्रकार साथीहरुले पनि सुनाउनुभएको थियो । साथै फोटोका माध्यमबाट एक आपसमा प्रचारप्रसार तथा क्यामरा लगायत प्राविधिक सहयोग आदानप्रदान गर्ने विषय लगायत विन्झाओ फोटोग्राफर एसोसियसन र विन्झाओ मिडिया हाउससँग पनि सझौताहरु गरिएको थियो । दुई देशका यति ठूलो संख्याका फोटोपत्रकार साथीहरुलाई एकै ठाउँमा जम्मा भएर यसप्रकारको हाम्रो आफ्नो व्यावसायिक अन्तरक्रिया गर्ने यो महत्वपूर्ण अवसर जुटाइदिने चीन सरकारलाई पनि मुरी मुरी धन्यवाद दिन चाहन्छु । दुई देशबीचको सरकार सरकारकाबीचको सम्बन्ध त छँदैछ यस्ता कार्यले जनताका बीचमा पनि राम्रो सम्बन्ध विस्तार हुने अपेक्षा गर्न सकिन्छ ।

यही मौका छोपेर हामीले विन्झाओका विभिन्न ठाउको अवलोकनका साथै राम्रा फोटोहरु पनि कैँद गर्ने अवसर प्राप्त गरेका थियौँ । उक्त अवसरमा त्यहाँका पर्यटन साथै शैक्षिक क्षेत्रको पनि हामीले अवलोकन गर्न पाएका थियौँ भने विभिन्न मनोरम दृश्यहरु प्रत्यक्ष अवलोकन गर्न पाउदा मन साह्रै आनन्दित भएको थियो ।

उक्त अवसरमा हामीले द लिविंग रोड लाइन, बिनझाउ अंडरवाटर वल्र्ड, बिन्झाउ सिटी आर्ट म्युजियम, बिन्झाउ हाई टेक हाई स्कूल, कन्फ्युसियस म्युजियम, कन्फ्युसियस मन्दिर, कोङ परिवारको महल, कुफु शहर, जिनान सहरको ड्यामिङ लेक, कुसुइटिंग स्ट्रीट, फुरोंग सड़क, जिनान सहरको लिवरेसन प्याभिलियन,.बाओटु स्प्रिंग बगैँचा, क्वानचेंग स्क्वायर, मुक्ति मण्डप, मे फोर्थ स्क्वायर, ओलम्पिक सेलिङ केन्द्र, लाइट सो छिन्ताओ सहरसम्म पनि पुगेका थियौं ।

त्यसैगरी क्वान्चेंग स्क्वायर, बओटु स्प्रिंग वाटर गार्डेन, फाइभ ड्रागन पूल, ड्यामीङ लेक, कुशुइटिंग स्ट्रीट, फुरोंग स्ट्रीट पनि हामी गयौँ । अन्तिम दिनमा लिटिल फिस हिल पार्क, नेभी म्युजियम, किन्यु रोड, झाँकियाओ पियर आदि ठाउँको अवलोकन तथा भ्रमण गरी फोटोहरु खिच्न पाएका थियौँ । यही भ्रमणका क्रममा मैले लिएका केही तस्बिरहरु यहाँहरुसामु पस्किन पाउँदा खुसी लागेको छ ।

फोटोपत्रकार प्रदीपराज वन्त राष्ट्रिय फोटो पत्रकार समूह नेपालका अध्यक्ष हुन् ।