काठमाडौं । नयाँ वर्षका अवसरमा तपोवनमा ओशो महोत्सव हुने भएको छ । अघिल्ला दुई वटा नयाँ वर्षका अवसरमा टुंडिखेलमा ओशो महात्सव गरिएकोमा यस पटक भने तपोवनमा गर्न लागिएको हो । ‘ओशो तपोवन अन्तर्राष्ट्रिय कम्युन, नागार्जुन हिल्समा’ ओशो महोत्सव हुने छ ।

‘ओशो तपोवन जाऊँ, नयाँ वर्ष मनाऊँ’ भन्ने नाराका साथ २०८१ वैशाख १ गते, बिहान ११:३० बाट सुरु हुने महोत्सव राति ८ बजे समापन हुनेछ । उक्त अवसरमा कलाकारहरू मनोज गजुरेल, सत्यराज आचार्य, स्वरूपराज आचार्य लगायत कलाकारहरूको प्रस्तुति रहनेछ ।

ओशो साहित्य प्रदर्शनीमा ओशोका पुस्तकहरू विशेष छुटमा उपलब्ध गराइने छ । त्यस्तै फुड फेस्टिवलको पनि आयोजना गरिएको छ । प्रवेश नि:शुल्क रहेको उक्त महोत्सवमा सन्यासी लगायत सर्वसाधारणलाई पनि निमन्त्रणा गरिएको छ ।

वर्षको पहिलो दिन ध्यान गरेर बिताए बाँकीका दिनहरू ध्यानमय हुनेछन् भन्ने मान्यतालाई अङ्गीकार गर्दै ओशो तपोवनले वर्षको पहिलो दिन यस महोत्सवको आयोजना गर्ने गरेको हो ।

महोत्सवमा ध्यानका विभिन्न प्रयोगहरू गरिनेछन् । ओशोका ध्यान विधिहरू सरल हुने भएकाले पहिलोपटक ध्यानको स्वाद लिन चाहनेले पनि यस दिनलाई ध्यान सिक्ने अवसरको रूपमा लिन सक्नुहुन्छ । तपोवनका संस्थापक आचार्य बोधिसत्व स्वामी आनन्द अरुणज्यूले ध्यानका प्रयोगहरू गराउनुहुनेछ भने ओशोको ऊर्जा दर्शनको महसुस गर्ने अवसर पनि मिल्नेछ ।

रजनिश ओशो जीवित छँदा पुनास्थित आश्रममा वर्षको तीन दिन विशेष कार्यक्रम हुने गर्दथ्यो । ओशोको जन्मदिवस ११ डिसेम्बर, त्यस्तै उहाँको निर्वासन दिवस २१ मार्च साथै गुरुपूर्णिमाको दिन त्यहाँ ध्यान, उत्सव लगायत विविध साङ्गीतिक कार्यक्रमहरू हुने गर्दथ्यो ।

ओशोको देहान्त पछि केही वर्षसम्म यी दिनहरूमा कार्यक्रम हुने गर्दथे । साथै ओशोको महापरिनिर्वाण दिवस १९ जनवरी मा पनि विशेष कार्यक्रम हुने गर्दथ्यो । विश्वभरि फैलिएका ओशोका सन्यासीहरु भेला हुने अवसरका रूपमा यी दिनहरू विशेष हुने गर्दथे ।

सामूहिक ध्यान तथा प्रार्थना गरी धेरैभन्दा धेरै मानिसलाई प्रेमपूर्ण जीवन जिउन सिकाउने अवसरको रूपमा यस्ता महोत्सवहरूको आयोजना गर्ने गरिएको हो । त्यस अवसरमा ओशोका प्रवचन तथा बृहत ओशो साहित्य प्रदर्शनी हुने गर्दछ ।

नेपालमा केही वर्षयता ओशो महोत्सव सुरु गरिएको हो । ओशो तपोवन, काठमाडौँले नेपालमा ओशो महोत्सव को आयोजना गर्ने गरेको हो । विगतका दुई वर्ष टुँडिखेलमा गरिएको ओशो महोत्सवमा उत्साहजनक सहभागिता रहेको थियो ।

जसमा सन्यासी लगायत सर्वसाधारणको पनि हजारौंको संख्यामा उपस्थित थियो । कार्यक्रममा राष्ट्रिय कलाकारहरू साथै राजनीतिक एवं प्रतिष्ठित व्यक्तित्वहरूको उपस्थिति रहेको थियो ।

गतवर्ष २०८० वैशाख १ गतेको कार्यक्रममा उपराष्ट्रपति रामसहाय यादवले बोधिसत्व स्वामी आनन्द अरुणको पुस्तक Mystics and Miracles अनावरण गर्नुभएको थियो । त्यस्तै नेपाली सांगीतिक समूह ’कुटुम्ब’ को पनि विशेष प्रस्तुति रहेको थियो ।

काठमाडौं । सीमित स्रोत र साधनका कारण मानिसहरूका लागि अवसर थोरै मात्र उपलब्ध छन्, तर पद, प्रतिष्ठा र अवसर प्राप्त गर्ने महत्वाकाङ्क्षा त्यो भन्दा धेरै छ । यसैकारण समाजमा असन्तुष्टि चुलिँदो छ भन्छन् समाजशास्त्रीहरू ।

समाजको पछिल्लो पुस्ता आफ्ना इच्छा, आकाङ्क्षा पूरा गर्न नपाउँदा मनोरोग (डिप्रेसन)को अवस्थामा पुग्दैछ । पहिले कोरोना महामारी र त्यसपछि सिर्जित आर्थिक मन्दीका कारण कैयौँ उद्योग, प्रतिष्ठान बन्द हुन पुगेका छन् । यसबाट बेरोजगार हुन पुगेका लाखौँ मानिसको मानसिक स्वास्थ्यमा असर परेको विभिन्न अध्ययनले देखाएका छन् ।

नेपालमा पनि आर्थिक सङ्कट दिनप्रतिदिन बढ्दो छ, सेयर बजार झन्भन्दा झन् खस्कँदै छ । मानिसका लागि अवसर खुम्चिँदै छन् । स्वदेशमा रोजगारीका अवसर सीमित हुँदा दिनहुँ हजारौँ युवायुवती विदेशिएका छन् । देशका अधिकांश क्षेत्र, पेसा या व्यवसायमा पनि सकारात्मक सञ्चार प्रवाह हुनसकेको छैन । यी विविध कारणले गर्दा मानिसमा निराशामात्र थपिँदै छ ।

यस्तो निराशा, कुण्ठा, असन्तुष्टि या डिप्रेसनउन्मुख अवस्थाको निदानका लागि ध्यान, साधनालाई उत्तम उपाय मानिएको छ । योग र ध्यान क्षेत्रका साधकहरूले मानिसमा यस्तो नैराश्यता हटाएर मानसिक स्वास्थ्यमा सुधार ल्याउन ध्यान र साधनाले औषधिको काम गर्ने सिफारिस गर्दछन् ।

नेपाली समाजमा पनि पछिल्लो समय युवा या विभिन्न उमेर समूहका मानिसमा पद, प्रतिष्ठा र सफलता प्राप्तिको आकाङ्क्षा बढ्दो देखिन्छ । तर आफूअनुकूलको वातावरण सिर्जना हुन नसक्दा उनीहरूमा निराशा बढ्दो छ । त्यसैले मानसिक स्वास्थ्यसम्बन्धी चिकित्सक या यस क्षेत्रका जानकारहरू ध्यान, योग, साधना गर्न सुझाउँछन् । मानिसको दिमागबाट डिप्रेसन र नैराश्यता हटाई उसमा आशावादिता जगाउन र सकारात्मक सोचको विकास गरी सुरक्षित र खुसी जीवनयापन गर्न उनीहरू ध्यान गर्न सुझाउने गरेका छन् ।

यही प्रयोजनका लागि अर्थात् मानिसमा पछिल्लो समय विकसित तनाव तथा नैराश्यताको व्यवस्थापन गर्न नयाँ वर्षको पहिलो दिन भोलि विसं २०८० वैशाख १ गते राजधानीको टुँडिखेलमा ओशो महोत्सवको आयोजना गरिएको छ । शुक्रबार बिहान ९ देखि राति ९ बजेसम्म आयोजित सो महोत्सवमा सबैलाई खुला आमन्त्रण पनि गरिएको छ ।

सो महोत्सवका प्रमुख संयोजक भवन भट्टले नेपाललाई समृद्ध र अध्यात्मिक बनाउने स्वामी आनन्द अरुणको चाहनाबमोजिम ओशो तपोवनको आयोजनामा गत वैशाख १ देखि हरेक नयाँ वर्षको पहिलो दिन ओशो महोत्सव सुरु गरिएको जानकारी दिनुभयो ।

उहाँले भन्नुभयो, “अहिले नेपाली समाजमा विविध कारणले विशेषगरी युवा वर्ग या विभिन्न पेसा व्यवसायका मानिसमा व्याप्त तनाव, नैराश्यता एवं प्रतिदिन बढ्दो डिप्रेसनको व्यवस्थापन गरी हरेक मानिसमा अध्यात्मिक चिन्तनको विकास गरेर उनीहरूलाई योग र ध्यानतर्फ आकर्षित गर्न यो महोत्सवको आयोजना गरिएको हो ।”

यसै वर्षको अर्थात् विसं २०७९ को वैशाख १ गते पनि टुँडिखेलमा नै कम्तीमा १० हजार जना मानिस जम्मा गर्ने उद्देश्य राखेर आयोजना गरिएको महोत्सवमा १२ हजार जनाको सहभागिता रहेको र त्यहाँ आएका कतिपय व्यक्ति पछि ओशो तपोवनमा पनि आइरहेकाले यस वर्ष कम्तीमा पनि ५० हजार जना मानिस जम्मा गर्ने महोत्सवको लक्ष्य रहेको उहाँले बताउनुभयो ।

प्रमुख संयोजक भट्टले नेपाली पात्रोअनुसार हरेक वर्षको वैशाख १ गतेलाई विश्व ध्यान दिवसका रूपमा प्रस्ताव गरिएको र यससम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय निकायसम्म पनि पहल गरिएकाले सो दिनलाई विश्व ध्यान दिवस घोषणा गराउन यो अभियान निरन्तर लाग्ने जानकारी दिनुभयो ।

उहाँले भन्नुभयो, “भारतका प्रधानमान्त्री नरेन्द्र मोदीले विश्व योग दिवस भनेर प्रस्ताव गर्नुभयो तर नेपालजस्तो देवभूमि, तपोभूमि, ध्यानभूमिले किन ध्यान दिवसको प्रस्ताव नगर्ने भन्ने हामीले सोच्यौँ र यो प्रस्ताव गरेका हौँ । ध्यान अध्यात्मिक चिन्तन पनि भएको र वैशाख १ गते आफैँमा नयाँ वर्षको पहिलो सङ्क्रान्तिको दिन तिथि, मिति आदि हेर्न पनि नपर्ने भएकाले यसै दिनलाई प्रस्ताव गरेका हौँ ।”

यो दिवसको घोषणा गर्न सकियो भने यसले हाम्रो नेपाली मौलिकपन झल्काउने र महादेव अर्थात् देवताहरूले तपस्या गरेको नेपालजस्तो तपोभूमि र शान्तिका अग्रदूत भगवान् गौतम बुद्ध जन्भिएको देश नेपाललाई विश्वमै ध्यान, तपस्या गर्ने अर्थात् ध्यानीहरूको देश भनेर चिनाउन सकिने उहाँले बताउनुभयो ।

शुक्रबार बिहान ९ बजेदेखि १२ घन्टासम्म सञ्चालन हुने यस महोत्सवमा ध्यान, योगका साथै विशिष्ठ राष्ट्रिय कलाकारद्वारा गीत सङ्गीत र नृत्य, वरिष्ठ हास्यव्यङ्ग्य कलाकारहरूको प्रस्तुति एवं नाटक प्रदर्शन पनि आयोजना गरिएको छ । महोत्सवमा योगको संयोजन पतञ्जलीले गर्ने भएको छ । यस महोत्सवमा खाना महोत्सव र पुस्तक प्रदर्शनी पनि आयोजना गरिएको छ ।

ध्यानले मानिसमा सकारात्मक ऊर्जाको सञ्चार गर्दछ । कुनै एक जना व्यक्तिले ध्यान गर्दा उसबाट कैयौँ टाढासम्म सकारात्मक ऊर्जाको प्रवाह हुने भएकाले भोलि शुक्रबार खुलामञ्चमा ५० हजार जनाले ध्यान गर्दा यसबाट नेपाली समाजमा सकारात्मक सञ्चार प्रवाहका लागि ठूलो योगदान पुग्ने उहाँले बताउनुभयो ।

अहिले नेपालमा पनि डिप्रेसन भएका मानिसको सङ्ख्या बढेको देखिएको र तनाव व्यवस्थापन गरी शान्तिपूर्ण र सुखी जीवनयापनका लागि ओशो तपोवनमा समाजका विभिन्न पेसा र व्यवसायका वरिष्ठ व्यक्तित्वदेखि युवाहरू आउने गरेका उहाँले सुनाउनुभयो ।

गैरआवासी नेपाली सङ्घका पूर्वअध्यक्ष भट्ट केही वर्षदेखि ओशो अभियानमा हुनुहुन्छ । यस अभियानका आफ्ना अनुभव सुनाउँदै उहाँ सुझाउनुहुन्छ, “मानसिक स्वास्थ्यको वर्तमान अवस्थाको निदानका लागि ध्यान र योग जत्तिको प्रभावकारी ‘थेरापी’ अरु केही नरहेको विभिन्न प्रयोग एवं अनुसन्धानबाट प्रमाणित नै भइसकेको छ । त्यसैले अब हामीले पनि नेपाली समाजमा अध्यात्मिक चिन्तनको विकास गरी सबै मानिसलाई ध्यान र योगका लागि प्रेरित गर्नुपर्छ र नेपाली समाजबाट नैराश्यता र नकारात्मक सोचलाई विस्थापित गरी सकारात्मक ऊर्जा प्रवाहमा लाग्नुपर्छ ।” रासस

काठमाडौँ । नेपाली नयाँ वर्षलाई फरक ढंगबाट स्वागत गर्न वैशाख १ गते ओशो महोत्सव आयोजना हुने भएको छ ।

बुधवार काठमाडौंमा पत्रकार सम्मेलन गरी यसबारेमा जानकारी गराइएको हो । गत वर्ष पनि ओशो तपोवनले वैशाख १ गते १५ हजार बढीको उपस्थितमा काठमाडौंको टुँडिखेलमा एकसाथ ध्यान र उत्सव गरी उत्सव सम्पन्न गरेको थियो । सोही कार्यक्रमको निरन्तरतास्वरुप यस वर्ष पनि नयाँ वर्षको अवसरमा टुँडिखेलमा ओशो महोत्सव आयोजना गर्न लागिएको हो ।

महोत्सव बिहान ९ बजेखि बेलुका ९ बजेसम्म हुने र यसमा सबै वर्ग, उमेर, समुदाय, जातजाति, धर्म र संस्कृतिका व्यक्तिहरुलाई सुहाउने विविक प्रकारका कार्यक्रमहरु गरिने बताइएको छ । ओशो महोत्सव साधनाको महोत्सव हुने बताइएको छ । ओशो महोत्सवमा ध्यान, योग, गायन, नृत्य, लाइभ म्युजिक, लाफिङ मेटिडेशन, प्रत्यक्ष दोहोरी, पुस्तक प्रदर्शन, फुड फेस्टिभल, गजल वाचन हुनेछ ।

पत्रकार सम्मेलनमा बोल्दै स्वामी आनन्द अरुणले केही नहुने देशले बौद्धिक सीपबाट विकसित हुँदै गएपनि नेपाल भने प्राकृतिक श्रोत र साधनले पूर्ण भएपनि गरिब हुँदै गएको बताउनु भयो । उहाँले मानसिको विवेकले नै सबैकुरालाई मजबुत बनाउन सकिने बताउनु भयो ।

स्वामी आनन्दअरुणले प्राकृतिक सम्पदा केही नभएका देशहरु नेपाल भन्दा विकसित हुँदै गएपनि नेपाल भने प्रत्येक दिन गरिब हुँदै जानु आश्चर्यजनक रहेको बताउनु भयो ।