काठमाडाैँ । प्रतिनिधिसभाको बैठक विपक्षी दलहरूको अवरोधपछि १५ मिनेटका लागि स्थगित गरिएको छ।

सभामुख डोलप्रसाद अर्यालले आजको बैठक सञ्चालन भइरहेका बेला अवरोध जारी रहेपछि स्थगनको घोषणा गरेका हुन्।

विपक्षी दलहरूले प्रधानमन्त्री बालेन्द्र साहले संसदमा नेपाल–भारत सीमा सम्बन्धी दिएको अभिव्यक्ति फिर्ता लिएर क्षमायाचना नगरेसम्म संसदको कारबाही अघि बढ्न नसक्ने अडान दोहोर्‍याएका छन्। उनीहरूको निरन्तर विरोधका कारण बैठक सुचारु हुन नसकेको हो।

काठमाडौँ । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछानेको आह्वानमा सिंहदरबारस्थित संसद सचिवालयको सार्वजनिक लेखा समितिको हलमा सर्वदलीय बैठक जारी रहेको छ।

समसामयिक राजनीतिक विषयमा छलफल गर्न आयोजना गरिएको उक्त बैठकमा प्रतिनिधि सभामा देखिएको गतिरोध अन्त्य गर्ने उपायबारे पनि केन्द्रित छलफल भइरहेको छ।

बैठकमा सभापति लामिछानेले हालै सम्पन्न आफ्नो भारत भ्रमणका विषयमा समेत जानकारी गराएका छन्। सहभागी विभिन्न दलका नेताहरूले सर्वदलीय बैठकमार्फत संवादको सुरुवात भएकोमा स्वागत गर्दै समसामयिक राजनीतिक विषयमा आ–आफ्ना धारणा राखिरहेका छन्।

संसदमा लामो समयदेखि देखिएको अवरोध अन्त्य गर्दै संसदीय प्रक्रियालाई सहज बनाउने विषयमा सहमति खोज्ने प्रयास स्वरूप बैठक अघि बढिरहेको बताइएको छ।

काठमाडाैँ । श्रम संस्कृति पार्टीले आफ्ना विभिन्न कार्यक्रम तथा प्रचार सामग्रीमा अध्यक्ष हर्क साम्पाङको तस्वीर अनिवार्य रूपमा प्रयोग गर्न निर्देशन दिएको छ।

कोशी प्रदेश अध्यक्ष प्रताप राई र सचिव दीपक तिमिल्सिनाले जिल्ला, महानगरपालिका, उपमहानगरपालिका, नगरपालिका, वडा तथा टोल तहसम्मका सबै संरचनालाई सम्बोधन गर्दै यस्तो निर्देशन जारी गरेका हुन्।

जारी गरिएको पत्रमा पार्टी मातहतका सबै तहमा सञ्चालन हुने कार्यक्रमका ब्यानर तथा प्रचार–प्रसार सामग्रीहरूमा “श्रम पिता” भनेर सम्बोधन गरिएका अध्यक्ष  हर्क साम्पाङको तस्वीर अनिवार्य रूपमा समावेश गर्न भनिएको छ।

पत्रअनुसार पार्टीका सबै गतिविधिमा एकरूपता कायम गर्न र संगठनात्मक पहिचान बलियो बनाउन यस्तो व्यवस्था गरिएको उल्लेख गरिएको छ।

यससँगै पार्टीका सबै तहका संरचनालाई उक्त निर्देशन कार्यान्वयन गर्न आग्रह गरिएको छ।

काठमाडाैँ । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का संयोजक एवं पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले क्रान्तिको सपना अझै पूरा नभएको बताएका छन् ।

आज यहाँ मुसिकोट नगरपालिका–१० खर्सुपानीमा आयोजित सहिद कामी बुढा स्मृति पार्क उद्घाटन कार्यक्रममा उनले सबै कम्युनिस्टहरू एकताबद्ध भएर क्रातिको सपना पूरा गरिने बताएका हुस् ।

“हामी समाजवादको यात्रामा अगाडि बढ्ने भनेर लागिरहेका छौँ, त्यसका लागि विभिन्न कम्युनिस्ट समूह एकताबद्ध भएर समाजवादको एउटा नयाँ यात्रा सुरु गर्न नेकपा बनाएका छौँ । अब बाँकी रहेका कम्युनिस्टलाई पनि एकताबद्ध गर्छौं”, संयोजक दाहालले भने।

उनले पछिल्ला उपलब्धिलाई थप व्यवस्थित गर्न शान्ति सम्झौता र संविधानसभा पक्षधर सबै राजनितिक दललाई मिलाएर अगाडि बढाइने बताए ।

काठमाडौं । अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक दिवस १ मईका अवसरमा नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीका संयोजक पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ ले स्वदेश तथा विदेशमा रहेका श्रमजीवी वर्गप्रति  शुभकामना व्यक्त गरेका छन्।

उनले श्रमिकहरूको सुख, शान्ति, समृद्धि र निरन्तर प्रगतिका लागि शुभेच्छा व्यक्त गर्दै श्रमप्रति सम्मान गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याएका छन्।

शुभकामना सन्देशमा उनले आठ घण्टा कार्यदिनको मागसहित अमेरिकाको शिकागोमा श्रमिकहरूले गरेको ऐतिहासिक संघर्षलाई स्मरण गर्दै सोही आन्दोलनको जगमा विश्वभर श्रमिक दिवस मनाइँदै आएको उल्लेख गरेका छन्। उनले नेपालसहित विश्वका श्रमजीवी वर्गप्रति दृढ ऐक्यबद्धता समेत जनाएका छन्।

प्रचण्डले श्रमिक, किसान, मजदूर र सुकुम्बासीहरूको हक, हित र अधिकारको संरक्षण तथा प्रवर्द्धनमा आफ्नो पार्टी प्रतिबद्ध रहेको बताएका छन्। उनले श्रमको उचित मूल्य, सम्मानजनक पारिश्रमिक, सामाजिक सुरक्षा तथा श्रमिकमैत्री नीतिहरू प्रभावकारी रूपमा लागू गर्न सरकारसँग आग्रह गरेका छन्।

त्यसैगरी उनले श्रमिकहरूको ट्रेड युनियन अधिकार तथा अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा मान्यता प्राप्त श्रम अधिकारहरूमा कुनै पनि प्रकारको संकुचन नहुने गरी संरक्षण र कार्यान्वयन गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्। यस्ता विषयमा सरकार जिम्मेवार र संवेदनशील बन्नुपर्ने उनको भनाइ छ।

काठमाडाैँ । राष्ट्रिय सभाका सांसदहरूले सरकारले बिनातयारी सुकुम्बासी बस्ती खाली गराएको भन्दै आपत्ति जनाएका छन् ।सोमवार सिंहदरबारमा बसेको समितिको बैठकमा बोल्दै उनीहरूले यस्तो आपत्ति जनाएका हुन् । बिना तयारी र पूर्वसूचना समेत नदिई सुकुम्बासी बस्ती हटाउँदा बालबालिका र परिवारहरूमा मानसिकदेखि दैनिक आधारभूत समस्या परेको उनीहरूको भनाइ छ ।

बैठकमा बोल्दै नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीका सांसद घनश्याम रिजालले सुकुम्बासी बस्ती हटाउने क्रममा सरकार अमानवीय तरिकाले अघि बढेको आरोप लगाए। उनले साना बालबालिका रातभर रोइरहेको, परिवारहरू विस्थापित भएको तथा हृदयविदारक दृश्यहरू सार्वजनिक भएको उल्लेख गर्दै यसको जति आलोचना गरेपनि कम हुने बताए ।

रिजालले प्रधानमन्त्रीकै निर्देशनमा कुनै वैकल्पिक व्यवस्था नगरी, कम्तीमा एक हप्ताको समयसमेत नदिई बस्ती खाली गराइएको भन्दै सुरक्षाकर्मी परिचालनमार्फत सुकुम्बासीमाथि ज्यादती गरिएको आरोप पनि लगाए । उनले समितिले यस विषयमा गम्भीर चासो लिएर प्रभावित क्षेत्रको स्थलगत अनुगमन गर्नुपर्ने माग गरे ।

“उनीहरूले रातभरि निदाउन सकेको अवस्था देखिँदैन साना साना बालबालिकाहरु रोइरहेका छन् । जुन खालको ह्रदयविदारक भिडियोहरु हामीले हेर्नुपरेको छ । यसको जति आलोचना गरेपनि कम हुन्छ । सरकारले बिना कुनै तयारी सुकुम्बासी बस्ती खालि ग¥यो । कम्तिमा एक हप्ताको पनि समय नराखिकन हठा्ट ढंगले खालि गर्नु भनेर प्रधानमन्त्रीले नै जुन खालको निर्देशन दिनुभयो । र आतंकित पार्ने गरी सुरक्षाकर्मी परिचालन गरेर सुकुम्बासीको नाममा जुन खालको ज्यादति भएको छ यो समितिले यस विषयमा बुझोस् । हामीले त्यो ठाउँहरुको स्थलगत अनुगमनको लागि जानुपर्‍यो भनेर म समिति सभापतिज्यूको ध्यानाकर्षण पनि गराउन चाहन्छु,”उनले भने ।

लोकतान्त्रिक समाजवादी पाटी, नेपालका अध्यक्ष महन्थ ठाकुरले सरकारका पछिल्ला कार्य र केही निर्णयहरूले मुलुकमा नकारात्मक प्रभाव मात्रै बढाएको टिप्पणी गरे। सरकारप्रति देशभर असन्तुष्टि बढ्दै गएको बताए । ठाकुरले प्रधानमन्त्रीले मधेसको समस्या काठमाडौं नआई स्थानीय तहबाटै समाधान हुने अभिव्यक्ति दिएको स्मरण गराउँदै वास्तविकता त्यस्तो नभएको जिकिर गरे। साथै, क्षेत्र विकासका लागि सांसदहरूलाई दिइने बजेट हटाइएकोप्रति असन्तुष्टि जनाउँदै उक्त निर्णय सच्याउन सरकारसँग माग गरे। बैठकमा बोल्ने अधिकांश सांसदहरुले सुकुम्बासी बस्ती खालि गराएकोप्रति सरकारको आलोचना गरे।

काठमाडाैँ । लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी (लोसपा) का अध्यक्ष महन्थ ठाकुरले सरकारको कार्यशैलीप्रति आपत्ति जनाउँदै मुलुक फेरि तानाशाहीतर्फ अगाडि बढिरहेको आशंका व्यक्त गरेका छन् ।

राष्ट्रिय सभाअन्तर्गतको विकास, आर्थिक मामिला तथा सुशासन समितिको सोमवारको बैठकमा बोल्दै उनले यस्तो आशंका गरेका हुन् । जनसङ्ख्याको आधारमा अथवा राजश्वको अनुपातमा केन्द्रबाट क्षेत्रले पाउनुपर्ने बजेट थोरै भएको भन्दै ठाकुरले चिन्ता व्यक्त गरे। प्रजातन्त्र आउनुभन्दा पहिले पनि केही मात्रामा स्वतन्त्रताको अनुभूति हुने थलोका रूपमा चिनिने ट्रेड युनियन, स्कुल–कलेजहरू र अदालतको कम्पाउण्डलाई अहिले ब्यान गरिएकोमा उनले आपत्ति जनाए ।

उनले जनताको अधिकार खोसिँदा राष्ट्र नै कमजोर हुने तर्क गरे। इतिहास नष्ट गरेर कुनैपनि पुस्ता अगाडि बढ्न नसक्ने उनको जिकिर छ । मधेसको समस्या काठमाडौं आउनु पर्दैन भन्ने प्रधानमन्त्रीको आश्वासनका बावजुद अहिले मधेसमा फेरि आवाज उठ्न थालेको उनले बताए । प्रधानमन्त्री र मन्त्रीहरू भेट्न समय नपाउने गरी व्यस्त देखिएको तर जनताको समस्या समाधानमा गम्भीर नभएको उनको आरोप छ ।

“जसले गर्दाखेरि उ सबै क्षेत्रमा चाहे शिक्षा होस्, स्वास्थ्य होस्, विस्तारै पछि पर्दै गएको छ । विकास अगाडि बढ्नुको साटो पछि परेको देखिन्छ । आज ती सबैलाई ब्याण्डक गरिएको छ, खारेज गरिएको छ । के यो देश फेरि तानाशाहीतर्फ अगाडि बढिरहेको छ ? निजी क्षेत्रका व्यवसायीको घरमा आगो लगाउने, लुट्ने र विना स्पष्ट कारण गिरफ्तार गर्ने कार्य भइरहेको छ । यो सरकारले आफूलाई जेन–जी सरकार भन्छ, वास्तवमा जेन–जी के हो ? के हाम्रो जेनेरेसन खत्तम हो र अहिलेको मात्र सही हो ?,”उनले भने ।

सांसद विकास कोष (क्षेत्र विकास कार्यक्रम) हटाइएकोमा ध्यानाकर्षण गराउँदै उहाँले ‘मिडियाले सांसदको काम विकास गर्ने होइन भन्ने तर जिल्ला जाँदा जनताले के ल्याउनुभयो भनी सोध्ने गरेको बताए । उनले बजेट विनियोजनको तरिकामा सुधार हुनुपर्ने र क्षेत्र विकासको बजेट पुनः सुचारु हुनुपर्ने माग गरे।

काठमाडाैँ । नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीका केन्द्रिय सदस्य माधव सापकोटाले कानूनी अस्पष्टता र तहगत बजेट दोहोरोपनाका कारण संघीयताको प्रभावकारी कार्यान्वयन हुन नसकेको बताएका छन् ।

आइतवार काठमाडौंमा आयोजित एक कार्यक्रममा बोल्दै सापकोटाले यस्तो बताएका हुन्। संविधानले सबै तहका सरकारलाई स्रोत–साधन उपयोगको अधिकार दिएको भएपनि त्यसअनुसार आवश्यक कानून नबन्दा अन्तरविरोध उत्पन्न भएको उनको भनाइ छ ।

उनले स्थानीय तह, प्रदेश सरकार र संघीय सरकारले पूर्वाधार क्षेत्रमा एउटै प्रकृति र चरित्रको बजेट निर्माण गर्दा प्रभावकारिता घटेको टिप्पणी गरे । उनले शिक्षा, स्वास्थ्य र कृषिजस्ता क्षेत्रमा स्थानीय सरकारको बजेट केन्द्रित हुनुपर्ने र संविधानअनुकूल कानून निर्माणका लागि संघीय सरकारले अग्रसरता लिनुपर्नेमा जोड दिए।

सापकोटाले संसदमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को झण्डै दुईतिहाइसहित नेतृत्व रहेको उल्लेख गर्दै इच्छाशक्तिका साथ काम गरे संघीयतासम्बन्धी धेरै समस्या समाधान हुन सक्ने धारणा राखे ।

काठमाडौँ।  प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन क्षेत्र नं. ३ का उम्मेदवार कुलमान घिसिङले निर्वाचन खर्च विवरण सार्वजनिक गर्दै कुल १४ लाख १० हजार ८० रुपैयाँ खर्च भएको विवरण निर्वाचन आयोगमा पेश गरेका छन्।

निर्वाचन आयोग, काठमाडौँस्थित प्रदेश तथा जिल्ला निर्वाचन कार्यालयलाई बुझाइएको विवरणमा घिसिङले निर्वाचन आचारसंहिता र प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन ऐन, २०७४ बमोजिम सम्पूर्ण खर्च विवरण पेश गरिएको उल्लेख गरेका छन्।

पेश गरिएको विवरणअनुसार नामांकन दर्ता शीर्षकमा १० हजार रुपैयाँ खर्च भएको देखाइएको छ। त्यस्तै प्रचार–प्रसार सामग्री छपाइअन्तर्गत नमुना मतपत्र, ब्यानर, पर्चा तथा प्रतिवद्धता पत्रमा ३ लाख ८० हजार रुपैयाँ खर्च भएको उल्लेख छ।

यस्तै सवारी साधन भाडा खर्च शीर्षकमा १५ दिनका लागि ३ लाख २० हजार रुपैयाँ खर्च भएको विवरणमा जनाइएको छ। प्रचार सामग्रीका रूपमा व्याच, टोपी र झण्डा छपाइमा ३ लाख १० हजार रुपैयाँ खर्च भएको उल्लेख गरिएको छ।

घरदैलो अभियानका क्रममा खाना खर्चबापत २ लाख ७० हजार ८० रुपैयाँ खर्च भएको विवरणमा देखाइएको छ। त्यस्तै कार्यालय कोठा भाडा तथा सञ्चालन खर्च एक महिनाका लागि १ लाख २० हजार रुपैयाँ रहेको जनाइएको छ।

समग्रमा प्रस्तुत विवरणअनुसार कुल निर्वाचन खर्च १४ लाख १० हजार ८० रुपैयाँ पुगेको छ। उम्मेदवार घिसिङले यो विवरण निर्वाचन आयोगसमक्ष आधिकारिक रूपमा पेश गरेको जनाइएको छ।

]]> https://newspolar.com/archives/420325/feed 0 https://newspolar.com/archives/415860 https://newspolar.com/archives/415860#respond Sun, 15 Mar 2026 06:59:40 +0000 https://newspolar.com/?p=415860 हरेक कामलाई सचिवहरू फनफनी घुमाइरहँदा रहेछन् । आफ्नो स्वार्थको कुरामा दुई तीन वटा विकल्प ल्याउँछन्, आफ्नो स्वार्थको कुरा छैन र देशको कुरा छ भने त्यो हुँदैन र मिल्दैन मात्र भन्ने । अख्तियार देखाउने । केही सीप नलागे विवादमा परिन्छ हजुर भन्ने । ]]>

काठमाडौँ ।  मुलुकको विषम परिस्थितिमा कार्यकारी प्रमुखको जिम्मेवारी सम्हालेर प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले तोकिएका समयमा प्रतिनिधिसभाको निर्वाचन गराउने कार्यभार पूरा गरेकी छन् ।

निर्वाचन हुने/नहुने भन्ने संशयकाबिच यही फागुन २१ गते शान्तिपूर्ण रुपमा निर्वाचन सम्पन्न भएर मतपरिणाम सार्वजनिक भई नयाँ सरकारका गठनको तयारी सुरु भएका बेला प्रधानमन्त्री कार्कीमा एकप्रकारको सन्तोष मिलेको देखिन्छ ।

निर्वाचन गराउने दायित्व पूरा गर्दा भोग्नुपरेका समस्या, चुनौती र एक पूर्वप्रधानन्यायाधीश प्रधानमन्त्री भएर सरकारको नेतृत्व गर्दाका अनुभूतिबारे प्रधानमन्त्री कार्कीले राससका समाचारदाता कालिका खड्कासँग खुलेर संवाद गर्नुभएको छ ।

प्रधानमन्त्री कार्कीसँगको संवादको सम्पादित विवरणः

शान्तिपूर्ण तरिकाले प्रतिनिधिसभा सदस्यको निर्वाचन सम्पन्न भयो । प्रधानमन्त्रीका हैसियतले यहाँले सफल नेतृत्व गर्नुभयो । कस्तो महसुस भइरहेको छ ?

मलाई त्यस्तो बेग्लै महसुस त भएको छैन । तर, देशको चिन्ता सबैलाई थियो । एउटा अनिश्चयकाबीच शान्तिपूर्ण तरिकाले निर्वाचन सम्पन्न भयो । देशको बारेमा चिन्ता गर्ने, मुलुकको भलाइ चाहने सबै खुसी छन् । म पनि खुसी छु । सरकारलाई जुन जिम्मेवारी तोकेर दिइएको थियो । त्यो हामीले समयमै पूरा गर्न सक्यौँ । आनन्दजस्तो महसुस भएको छ ।

मुलुकको विषम परिस्थितिमा कार्यकारी प्रमुखको जिम्मेवारी सम्हाल्नुभयो । जेनजी आन्दोलनपछिको अवस्था भएकाले सुरुसुरुका दिनमा पक्कै पनि चुनौतीहरु थिए । ती चुनौतीहरुलाई कसरी सम्झनुहुन्छ ?

मैले नेतृत्व लिएका अवस्थामा धेरै चुनौतीहरु थिए । आफैँलाई पनि काम गर्न सकिन्छ कि सकिँदैन भन्ने लागेको थियो । समय जम्मा छ महिनाको थियो । त्यसमाथि प्रहार धेरैले गरे । अविश्वास पनि गरे । हाम्रोविरुद्ध सिङ्गै पुराना दल उभिए । जेनजी हुँ भन्नेहरुले तुरुन्तै छोड पनि भने । जेनजीको आन्दोलनलाई अपहरण गरेर आयौँ भने । त्यसबेला हामीलाई सहयोग गर्ने मान्छे एकदम कम थिए ।

मन्त्रिपरिषद्का सदस्यले एकअर्कालाई सान्त्वना दिँदै काम ग¥यो । विदेशी कूटनीतिक नियोगका प्रतिनिधिसँग भेट्दा पनि ‘सम्भव छ र ?’ भन्ने जस्ता प्रश्न आउँथे । शान्ति र सहानुभूतिको कुरा धेरैतिरबाट आएन । हाम्रा पछाडि समर्थकको ठूलो पङ्क्ति र सङ्गठन थिएन । हामी सीमित मान्छे सरकारमा थियौँ । त्यो बीचमा धेरै हमला भयो । हामीप्रति मानिसको विश्वास पनि थिएन । त्यसमाथि एउटा महिला भन्ने खालका टिप्पणी सुनिँदै थिए । तर मैले एक कानबाट सुनेँ, अर्को कानबाट उडाइदिएँ । आफ्नो काम छोडिनँ ।

त्यस्तो कठिन अवस्थामा ‘म सक्छु नेतृत्व गर्न’ भन्ने आँट, साहस र भरोसा चाहिँ कहाँबाट आयो ?

म सक्छु भन्ने मनभित्रैदेखि नै आयो । प्रधानमन्त्री हुनुभन्दा पहिला मैले अन्दाज गरेको रैनछु । मेरो शरीर, तागत, बल १६ देखि १८ वर्षको जस्तो रहेछ । सक्दिँन भन्ने भयो भने त उच्च रक्तचापका कारण मानिसलाई त ‘सक’ हुन्छ । पत्रपत्रिकामा जताततै आलोचना मात्रै आउँथ्यो । मेरो त रक्तचाप बढ्नुको सट्टा घट्दै आयो । डाक्टर नै छक्क पर्नुभयो । तर मेरो आत्तिने बाँनी छैन । त्यो भोगेर पनि आएको हो । राजनीतिक एउटा मूल्यमान्यता हुन्छ । न्यायालयका मानिसले पनि भोगेर त आएका हुन्छन् । एउटा सकसको अवस्था मैले सामना गरेरै आएको हो । अदालतमा एकै महसुस गरिन्थ्यो । तर त्यहाँ अभिव्यक्त गर्न पाइँदैन । यहाँ अभिव्यक्त गर्न पनि पाइन्छ ।

अर्को कुरा, सानैदेखि मलाई ‘सहनुपर्छ, आत्तिनु हुँदैन’ भनेर सिकाइएको थियो । मलाई सानैदेखि आँट गरेर केही काम ग¥यो भने जे पनि गर्न सकिन्छ भन्ने लाग्थ्यो । आत्मविश्वास पनि थियो । मैले धेरैपटक भगवान्लाई गुहारेँ । मलाई लाग्यो कि कहिले माओवादीको सशस्त्र द्वन्द्व भनेको छ, मान्छे मारेको छ । कहिले के भनेको छ । कहिलेसम्म नेपालीले ज्यान फाल्ने ? ‘भगवान्, यतिचाहिँ गर्नुस्’ भनेर मैले हात जोडेँ ।

मलाई नपुग्दो केही छैन । प्रधानन्यायाधीश भएँ । प्रधानमन्त्री भएँ । मेरा छोराबुहारी छन् । नाति छ । बस्ने बास छ । मलाई सबै कुरा तृप्त छ । ‘मलाई अब निजी कुरा केही चाहिएन, म जन्मेको, हुर्केको देशलाई त्राण देऊ भगवान्’ भनेँ । मैले जेजे मागेँ, त्यही पुग्यो । त्यो मलाई आशीर्वाद दिएको होला पिताजी, माताजीहरुले माथिबाट… । निर्वाचनको दिन पानी पर्दैन भनेँ, पानी परेन । हिउँ झर्दैन भनेर मैले भनेँ, झरेन । मैले मेरो आत्मविश्वासले यस्तो भनेकी थिएँ । संयोगबस मौसम राम्रो भयो । अनि प्रकृतिलाई पनि धन्यवाद भनेकी छु ।

देशको नेतृत्व गरिरहँदा सबैभन्दा कठिन मोड, अब मैले सक्दिनँ कि भन्ने कुनैबेला लाग्यो कि ?

त्यस्तो त पटकपटक लाग्यो नी । जेनजी आन्दोलनका सहिदका बुबाआमा बालुवाटार आएर रोएको दिन हृदयाघात नै होलाजस्तो भयो । पत्रपत्रिकामा ‘सक्दैन सरकारले’ भनिरहेकै देखिन्थ्यो । एउटा जेनजीले भन्यो, ‘हामीले सरकार चलाउनुपर्ने तिमीले किन चलायौँ ।’ तिनीहरुले पहिला राष्ट्रपतिसँग ‘म सक्छु भन्न सकेनन् । सरकारको अवधि सकिने बेलामा ‘मलाई मन्त्री बनाइदेऊ’ भन्न आइरहेका थिए । तर म रिसाइनँ, ती बच्चा, केटाकेटी न हुन् ।

एक÷दुई जनाले त ‘यसलाई असफल बनाएर आफैँ प्रधानमन्त्री बन्छु’ पनि भने । राजनीतिक दलको भनाइ चाहिँ तपाईं प्रधानमन्त्री भए पनि राजनीतिक दलको मन्त्री राखेर सरकार चलाउनु भन्ने पनि आएको थियो । यो देशमा प्रधानमन्त्री सबैभन्दा ठूलो कुरा हुने रैछ । मेरा लागि त त्यस्तो अमूल्य छैन । म अहिले पनि प्रधानन्यायाधीश भन्न नै मनपर्छ । न्याय क्षेत्रकै सङ्गत मनपर्छ । तर मानिसलाई प्रधानमन्त्रीमा आकर्षण हुने रैछ । ‘त्यो सुशीलाले सक्ने, हामीले नसक्ने ?’ पनि भने । अपशब्द पनि बोले । यस्तो कपडा लगाएको, चुरा यस्तो लगाएको, बाङ्गो भएर हिँडेको भन्ने जति त सबै भने । जति आलोचना गरून्, मलाई केही फरक पर्दैन । आफ्नो नजर हो ।

निर्वाचन अब हुन्छ भनेर ढुक्क चाहिँ तपाईंलाई कुन बिन्दुबाट लाग्यो ?

गत भदौ २७ गते प्रधानमन्त्रीमा मेरो नियुक्ति भयो । त्यसको भोलिपल्ट २८ गते शनिबार थियो, २९ गतेदेखि निर्वाचन आयोगले काम सुरु ग¥यो । हामीले सबैभन्दा पहिला जेनजी आन्दोलनमा सहादत पाएका सहिदका परिवारको समस्यामा ध्यान दियौँ । उहाँहरुका परिवारले जेजे भन्नुभयो, त्यो सुन्यौँ र त्यसैअनुसार काम ग¥यौँ । त्यसपछि निर्वाचनमा ध्यान दियौँ ।

निर्वाचनमा सहयोगका लागि छिमेकी मुुलुकलाई पनि अनुरोध ग¥यौँ । प्रहरीसँग गाडी अपुग थिए । मित्रराष्ट्र भारत र चीनबाट सहयोग पनि प्राप्त भयो । मुख्य ध्यान निर्वाचनमै केन्द्रित गरेर काम ग-यौँ । निर्वाचन आयोगले मागेको कुरामा सहजीकरण सबै ग-यौँ । मानसिक वातावरण बनाउनका लागि राष्ट्रपतिसँग छलफल ग-यौँ । जेनजीका २१-२२ वटा समूह निस्किए । एउटाले एउटा भन्छ, अर्काले अर्को भन्छ । पार्टीको भ्रातृ सङ्गठनजस्तो भयो जेनजी त । कोहीले कार्यकारी प्रधानमन्त्री, कोहीले निर्वाचित प्रधानमन्त्री र केहीले संविधान संशोधन गर्न भने । संविधानले गर्न नमिल्ने कुरा पनि भनिरहेका हुन्थे । जेनजीहरुले भनेको कुरालाई नसुने झैँ गर्न पनि भएन । राजनीतिक दल भन्छन्– यो सरकारले निर्वाचन मात्रै गराउने हो । जेनजी भन्छन्– सबै काम गर, यो त विद्रोहबाट आएको सरकार हो । हामी त ताइमा फुलौरा उफ्रिएजस्तो भयौँ । त्यो अवस्था पनि भोग्नुप-यो ।

विभिन्न आरोहअवरोहका बिचमा ऐतिहासिक रूपमा शान्तिपूर्ण निर्वाचन सम्पन्न भयो । मनभित्र जिन्दगीको सबैभन्दा ठूलो उपलब्धि हासिल गरेजस्तो लागेको छैन ?

त्यस्तो मलाई लागेको छैन । जीवनमा एक कक्षाको परीक्षा दिइयो, पास भइयो । दुई कक्षाको परीक्षा दिइयो, पास भइयो । पढ्दापढ्दै स्नातकोत्तर पास भइयो । जीवनमा समयअनुसार परीक्षा भइरहन्छ । साँच्चै भन्नुहुन्छ भने यो जीवनको एउटा सङ्ग्राम थियो । मुलुकले राहत पायो । सुरुमा मेरो मुखबाट शब्द निस्किएको थियो, ‘निर्वाचनमा मान्छे मर्नुहुँदैन । एकथोपा रगत पनि झर्नुहुँदैन ।’ अन्ततः त्यस्तै शान्तिपूर्ण भयो । म आमजनतालाई धन्यवाद दिन चाहन्छु । नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी बल, राष्ट्रिय अनुसन्धान विभाग, निर्वाचन प्रहरीलगायत सबै सुरक्षाकर्मीको निर्वाचन यसरी सफल पार्न ठूलो योगदान छ । म प्रधानमन्त्रीको हैसियतले धेरै धन्यवाद दिन चाहन्छु ।

निर्वाचन र सरकारलाई सफल पार्न कसको कस्तो सहयोग मिल्यो ?

सरकारको मूल कार्यभार निर्वाचन गराउने थियो । यसको ५० प्रतिशत श्रेय म निर्वाचन आयोगलाई दिन चाहन्छु । निर्वाचन आयोगका कार्यवाहक प्रमुख आयुक्त रामप्रसाद भण्डारीसहित तीन आयुक्तको नेतृत्वमा भएको योगदान इतिहासले बिर्सन सक्ने छैन ।

आयोगमा पाँच जना पदाधिकारी हुनुपर्नेमा तीन जनाले पनि यति ठूलो काम गर्नुभयो । म प्रधानमन्त्रीका हैसियतले तीनै जना पदाधिकारीलाई र सिङ्गो आयोगलाई धन्यवाद दिन चाहन्छु । मन्त्रिमण्डलमा सबैभन्दा धेरै धन्यवाद म गृहमन्त्री ओमप्रकाश अर्याललाई दिन चाहन्छु । दिनरात मेहनत गर्नुभएको छ । अरु मन्त्रीहरुलाई पनि धन्यवाद दिन चाहन्छु ।

सरकारले यो सफलता पाउनुमा प्रत्येक नागरिकको उत्तिकै योगदान छ । चारवटै सुरक्षा निकायका प्रमुखहरूले पनि एकीकृत सुरक्षा योजना बनाउन र प्रभावकारी रुपमा लागू गरी मुलुकलाई यो ठाउँमा सुरक्षित अवतरण गर्न ठूलो भूमिका खेल्नुभएको छ ।

मलाई सफल पार्नका लागि मेरो निकट रहेर दुई सहयोगी व्यक्तित्व प्रेस सल्लाहकार रामबहादुर रावल र प्रमुख स्वकीय सचिव आदर्शकुमार श्रेष्ठले जीवनमा बिर्सन नहुने गुन लगाउनुभएको छ । रावल जी पत्रकार मात्रै होइन, उहाँमा इमानदारी र मानिसलाई सहयोग गरूँ भन्ने भावना मात्रै छ । प्रमुख स्वकीय सचिव श्रेष्ठ अदालतको कर्मचारी हो । अदालतमा काम गर्ने प्रविधि र कानुनमा राम्रो ज्ञान भएको कानुनकै विद्यार्थी पनि हो । धेरै प्रधानन्यायाधीशको निजी सहायकका रुपमा काम गरेको व्यक्ति हो । म प्रधानन्यायाधीश हुँदा पनि निजी सहायक नै थियो । सचिवालयमा २०÷२५ जनाले गर्ने काम यिनीहरुले गरे ।

लामो समय अदालतमा काम गरेको, आइटी र कानुनमा राम्रो दख्खल भएको व्यक्ति हो । धेरै प्रधानन्यायाधीशको सचिवालयमा निजी सहायक भएर सबैको विश्वास जितेर काम गरेको हो । यो उमेरमा मलाई सफल पार्न ७५ प्रतिशत आदर्शको हात छ । उसैको देनका कारण सम्भव भयो । प्रधानमन्त्रीको स्वकीय सचिवालयमा पहिला ४०–५० जना कर्मचारी हुन्थे । म सबैलाई मुरीमुरी धन्यवाद दिन चाहन्छु ।

अर्को नेपाली सेनाका प्रमुख सेनानी बालमुकुन्द विष्ट र सेनानी सुरज ओझा अत्यन्तै विद्वान् हुनुुहुन्छ । उहाँहरूले संसारभरिका विषयमा मलाई अपडेट गराउनुहुन्थ्यो । उपसेनानी गोमा बूढाथोकीले मलाई छोरीले जस्तै हेरचाह गर्नुभयो ।

सचिवालयका विषयलाई लिएर बिचमा विवाद पनि आयो नी । त्यो खास के भएको थियो ?

मेरो घर भएको क्षेत्र नेवारी क्षेत्र हो । मेरो घरायसी व्यवस्थापनमा उहाँहरुबाटै सहयोग पाइरहेको थिएँ । बालुवाटारको निवास र अन्य व्यक्तिगत सरसहयोगका निम्ति तिनै चिनेजानेका केही नेवार समुदायका मान्छे लिएर आएँ । उहाँहरूको काम कुनै राजकाजको सरकारी काम थिएन, विशुद्ध मलाई निजी कुरामा सहयोग गर्ने मात्र थियो । प्रमुख स्वकीय सचिव आदर्श पनि नेवार ।

पछि त सबै आदर्शका आफ्ना नातागोता भनेर ‘नेपोटिजम’ को कुरा ल्याइयो । ती आदर्शका मान्छे नभएर मेरा मान्छे थिए । त्यो आलोचना ठीक लागेन । अनि मैले खाना पकाउनेदेखि धेरैलाई हटाएँ । केही दिन आफैँले खाना पकाएँ । त्यसपछि सुरक्षाकर्मीले पनि सघाए । आलोचना त हुन्छ तर अचम्मचाहिँ यसअघिका प्रधानमन्त्रीहरूले सचिवालयमा ९० जनासम्म राख्दा नेपोटिजम केही भएन । म ७३ वर्षको उमेरमा आएर सबै काम आफैँ गर्नुपर्छ भनेर बाध्य बनाइयो । हटाउने अवस्थामा पु-याइयो । मलाई सिधै आक्रमण गर्न नसकेपछि मेरो सचिवालयका कर्मचारीलाई आक्रमण गरेका थिए । तर, आजको दिनमा ती सबैलाई धन्यवाद नै दिन चाहन्छु ।

निर्वाचन गराउन सुरुमा राजनीतिक दलहरुसँग संवाद गर्नुपर्ने मुख्य चुनौती थियो । त्यो चुनौतीको सामना कसरी गर्नुभयो ?

मुलुकमा १२५-१३० पार्टी थिए । विविध विचारका छन् । धेरैको मुखमा रामराम, बगलीमा छुरा । केही एक्लै पार्टी चलाएका छन् । पैसा उठाएर हिँड्ने । हर प्रकृतिका मानिस छन् । कोही साम्यवादी, कोही प्रजातन्त्रवादी छन् । कोही पूर्वराजाकामा जानेछन् । प्रधानमन्त्री जोसुकै होस्, देश बनाऊँ न भन्ने कोही छैन । खाली कुर्सीको मोह मात्रै छ ।

कुर्सीमा बसेर सबैथोक हुँदैन । मुलुक बनाउने हो भने आआफ्नो क्षेत्रमा काम गरे पुग्छ । अरू केही नगरे पनि आफ्ना छोराछोरीलाई राम्रोसँग पढाए परिवार त बन्छ । तर कुर्सी मोह मात्रै देखिन्छ । कानुनी क्षेत्रबाट आएको मान्छे मलाई छ महिना कटाउनै पर्छ भन्ने पनि लागेको थिएन । गाली पनि खायौँ । कति नराम्रोसँग गाली गर्ने नेतासँग भेट्यौँ । राष्ट्रपति कार्यालयमा जेनजीका प्रतिनिधिसँग बस्दा अहिले नै ‘गेटआउट’ भनेको पनि सुन्यौँ । ‘तँलाई प्रधानमन्त्रीमा राख्दैनौँ’ भने । त्यो तँतँ र मम पनि सह्यौँ । ‘तैँले भनिस्, म निस्केर गएँ’ भनेर छाडेको भए देशको जिम्मा कसले लिन्थ्यो ? म पनि यही देशको जनता हो । यो देशप्रति माया मलाई छ । मैले छोड्न मिल्दैनथ्यो ।

राजनीतक दलका मानिसलाई धेरै भेट्यौँ । प्रमुख राजनीतिक दलका नेताहरु नेपाली कांग्रेसका तत्कालीन सभापति शेरबहादुर देउवा, नेकपा (एमाले)का अध्यक्ष केपी शर्मा ओली, नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीका संयोजक पुष्पकमल दाहल ‘प्रचण्ड’, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका नेतासहित १२५ वटै पार्टीसँग पनि छलफल गर्‍यौँ । त्यत्रो आन्दोलन भयो । त्यो परिस्थितिबाट अहिलेको परिस्थितमा मुलुकलाई त ल्यायौँ नि । एउटा आइजिपीले मलाई हप्काएको थियो, बोल्दाबोल्दै । यो सबै सङ्घर्ष त थियो नी ।

पुराना कर्मचारी र पुराना सचिवले त पुरानै दल खोजिरहेका थिए । नयाँले नयाँ कुरा गर्छन् । त्यो सबै सहेर अहिले शान्तिपूर्ण अवस्थामा पुर्‍यायौँ । त्यसका लागि अथक प्रयास गरियो । एकैदिनमा १४ वटा बैठकसम्म गरेँ । धेरैपटक राति २–३ बजेसम्म पनि बसेका छौँ । प्रत्येक दिन पाँच वटा, १० वटा बैठक गरेको छ, मान्छे भेटेको छ । वातावरण बनाउने प्रयासकै लागि थित्यो त्यो ।

फेरि संस्कार कस्तो भएको रैछ भने हरेकलाई प्रधानमन्त्री भेट्नैपर्ने, फोटो खिच्नैपर्ने, त्यो पनि गरियो । किनभने, जसरी पनि चुनावी वातावरण बनाउनु थियो । निर्वाचनको दिन बेलुका ५ः०० बजेसम्म पनि के हो, के हो भन्ने भइरहेको थियो । मतदान हुँदाहुँदै हमला हुने हो कि भन्ने अवस्थालाई रोकियो । धार्मिक साम्प्रदायिक कुरालाई लिएर ठाउँठाउँमा तनाव सिर्जना गरिए । ती पनि रोक्यौँ ।

राष्ट्रिय अनुसन्धान विभाग प्रधानमन्त्री मातहत राखेर निकम्मा बनाइएको रहेछ । अहिले त्यो गृह मन्त्रालय मातहत राखेर क्रियाशील गराइएको छ । यो निर्वाचन सम्पन्न गर्न र धेरै ठूला दुर्घटना टार्न अनुसन्धान विभागको सूचनाले महवपूर्ण काम गरेको छ ।

विघटित प्रतिनिधिसभा पुनःस्थानाका लागि तत्कालीन प्रमुख दलहरु सर्वाेच्च अदालतमा समेत गएका थिए नी ?

सरकारलाई जसरी पनि निर्वाचन गराउनु थियो । सबै दलहरुसँग पटकपटक संवाद, छलफल गरिरह्यौँ । मुलुकलाई पूरै निर्वाचनतर्फ डोहो¥याउने काम गरियो । अन्ततः सफल भयो ।

निर्वाचनमा नयाँ दलले झण्डै दुई तिहाइ हैसियतमा विजय हासिल गरेको छ, पुराना स्थापित दलहरु कमजोर देखिए । यो परिणामलाई कसरी लिनुभएको छ ?

अहिलेको मतपरिणाम युवाको हो । जेनजी आन्दोलनको असर पनि हो । परिर्वतनको चाहना पनि हो । तर पुराना दलले पनि आत्तिनुपर्दैन । नयाँले मात्तिनु पर्दैन । हामीले पनि नसोचेको भयो । मैले त ओली जी हार्नुहोला भन्ने सोचेको पनि थिइनँ । उहाँको ३०-४० वर्ष राजनीति गरेको ठाउँ, उहाँको इष्टमित्र सबै भएको ठाउँ हो । अन्तिममा भेट्दा मैले ओलीजीलाई भनेको थिएँ ।

राजनीतिमा कस्तो हुन्छ भने मेरा परिवारका मानिस पनि कांग्रेस छन् । वर्षभरि पार्टीलाई धारे हात लाउँछन् तर भोट दिनेबेलामा त्यसैलाई दिन्छन् । तपाईंलाई भोट दिन्छन् भनेको थिएँ । त्यस्तो होला भन्ने त मलाई पनि लागेको थिए । जनताले दिएको मतलाई सम्मान गर्नुपर्छ । रास्वपाले पाएको मतको सम्मान गर्नुपर्छ । विपक्षीले थोरै मत पाएको भए पनि रास्वपाले त्यसलाई सम्मान गर्नुपर्छ । राजनीतिमा निर्वाचन नभएसम्म यो पार्टी र त्यो पार्टी हुन्छ । निर्वाचनपछि अल्पमतलाई पनि जित्नेले बेवास्ता गर्नुहुँदैन । पुराना पार्टीलाई रास्वपाले सम्मान गर्नुपर्छ । सत्तापक्षले गलत गरेमा प्रतिपक्षले विरोध गर्नुपर्छ । राजनीति भनेको सामाजिक सेवा हो । भारतमा इन्दिरा गान्धीले त्यसैगरी हार्नुभएको थियो, पछि जित्नुभयो । नेपालका परिपक्व भएका नेतालाई जनताले बिर्सिँदैनन् । आज एउटा लहर आएको हो, भोलि अर्काे आउन पनि सक्छ ।

गत भदौ २३ र २४ गतेको जेनजी आन्दोलनको भावनाबमोजिम अहिलेको सरकारले सुशासन कायम र भ्रष्टाचार नियन्त्रणका लागि केके काम गर्न सक्यो ?

सुशासन र भ्रष्टाचार नियन्त्रणमा हामीले सक्दो प्रयास ग-यौँ । विगतका सरकारले गर्नेजस्तो ह्वारह्वार खर्च गरेनौँ । मैले तबल लिइनँ । म बालुवाटारमा बस्छु । त्यति मात्रै हो । केही लिन्नँ । बुलेट प्रुफ गाडी, बाहिर यात्रा गर्दा नेपाली सेनाको हेलिकप्टरको प्रयोग गर्नुपर्ने रहेछ । केही मन्त्रीले पनि तलब लिनुभएको छैन । केही मन्त्रीको त अर्को आयस्रोत नै छैन, लिनैप¥यो ।

हामीले अनावश्यक खर्च कटौती ग-यौँ । निर्वाचनमा पनि जम्मा रु ३२ अर्बखर्चको हिसाब छ । तर त्यो खर्च प्रहरी, सेना र सुरक्षा सामग्रीमा गएकोसमेत हो । भोलि पनि काम लाग्ने सामग्री छन् । अत्यावश्यक मात्रै खर्च भयो । निर्वाचन आयोगले पनि न्यूनतम खर्च गरेको छ, एकदम मितव्ययी भएर । राष्ट्रियसभाको निर्वाचनमा चार करोड अनुमान गरेकामा रु दुई करोड मात्रै खर्च भएको छ ।

मलगायत केही मन्त्रीले त रातो पासपोर्ट नै बनाएनौँ । विदेश भ्रमणमा गएर राज्यकोषमा भार थपेनौँ । निर्वाचनको अवस्था बुझ्न र त्यहाँ परिचालित जनशक्तिलाई ढाडस दिन केही जिल्लामा गयौँ । मलाई लाग्छ, यति मितव्ययिता अपनाउने सरकार विगतमा थिएन ।

कर्मचारीतन्त्र र सुरक्षा सङ्गठनमा नियुक्ति र बढुवा गर्दा कतै चलखेलको ठाउँ नराखी ज्येष्ठता र कार्यक्षमतालाई आधार मान्यौँ । ती सङ्गठनको दीर्घकालीन मनोबल बढाउने काम ग¥यौँ ।

विश्वविद्यालयजस्ता प्राज्ञिक थलोहरूलाई हामी उचित सम्मान दियौँ । त्यहाँका नियुक्तिमा हस्तक्षेप गरेनौँ । हामीले १९ वटा विश्वविद्यालयका सभामा हुने नियुक्ति र मनोनयनमा हाम्रा मान्छे भनेर सूची दिएनौँ । जबकि त्यहाँ ४५ जनासम्म नियुक्ति हुने रहेछ र ती सबै सदस्य रुलिङ पार्टीको मात्रै हुने रैछ । नातागोता कसैलाई नियुक्ति गरेनौँ । सुरक्षा सङ्गठनका प्रमुखहरू कार्की थरका भनेर पनि टिप्पणी गरिए । तर उहाँहरु मेरो नाताका कार्की होइन, गोत्र पनि मिल्दैन क्यारे ।मुख्यसचिव बनाउँदा पनि ज्येष्ठतालाई ध्यान दियौँ । यस्तै अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग, नेपाल प्रहरी, सिआइबीलगायत संस्थाले अभूतपूर्व व्यावसायिक स्वतन्त्रताका साथ काम गरेका छन् । म ती संस्थाका प्रमुख तथा पदाधिकारीहरूको उच्च प्रशंसा गर्दछु ।

जेनजी आन्दोलनको जाँचबुझ गर्न गठित आयोगका पदाधिकारीले पनि यो सरकारका पालामा कुनै भनसुन सुन्न नपरेको भन्दै हुनुहुन्थ्यो । सम्पत्ति शुद्धीकरण विभाग, राजस्व अनुसन्धान विभागजस्ता संस्थालाई प्रधानमन्त्रीको मातहतबाट सम्बन्धित मन्त्रालयमा पठाइदिएँ । मुुलुकका १९ वटा विश्वविद्यालयको कुलपति प्रधानमन्त्री हुने रैछ । यसमा संशोधन गर्न खोजेका थियौँ तर अध्यादेश ल्याउन सम्भव भएन । जो पायो । त्यही राख्ने होइन । विज्ञताका आधारमा राख्नुपर्छ ।

भदौ २३ र २४ गतेको घटनाको छानबिन गर्न गठित जाँचबुझ आयोगले प्रतिवेदन बुझाइसकेको छ । प्रतिवेदन सार्वजनिक र कार्यान्वयनको माग उठिरहेको छ । यसमा सरकारले के गरिरहेको छ ?

आयोगले प्रतिवेदन बुझाएको छ । आज मन्त्रिपरिषद्को बैठक बस्दैछ । त्यहाँ छलफल गरेर आउने निर्णय लिन्छौँ । अब हामीसँग धेरै समय पनि छैन । नयाँ जनादेश आइसकेको छ । नयाँ सरकारले पनि बाँकी प्रक्रिया अवश्य अघि बढाउनेछ ।

केही दिनमा नयाँ सरकार बन्दैछ । नयाँ सरकारलाई यहाँको सन्देश के हुन्छ ?

नयाँ सरकारले सबैभन्दा पहिला जेनजीले राखेका तीन वटा माग पूरा गर्नुपर्छ– सुशासन कायम, भ्रष्टाचार नियन्त्रण र रोजगारीको व्यवस्था । सबैभन्दा  ठूलो समस्या रोजगारीको अभाव छ । भएका अवसरमा पनि नातावाद छ । यस्तो अवस्था हटाउँदै आर्थिक स्थितिमा सुधार गर्नुपर्छ । खुलेआम भ्रष्टाचार रोख्नुपर्छ । सबैभन्दा ठूलो सुधार सिंहदरबारभित्र गर्नुपर्ने मैले देखेको छु ।

त्यहाँ काम गर्ने कर्मचारीहरु राजनीतिकरण हुने गरेको देखियो । हरेक कामलाई सचिवहरू फनफनी घुमाइरहँदा रहेछन् । आफ्नो स्वार्थको कुरामा दुई तीन वटा विकल्प ल्याउँछन्, आफ्नो स्वार्थको कुरा छैन र देशको कुरा छ भने त्यो हुँदैन र मिल्दैन मात्र भन्ने । अख्तियार देखाउने । केही सीप नलागे विवादमा परिन्छ हजुर भन्ने । त्यो मैले रद्दी देखेको छु । सरकारको काममा ७५ प्रतिशत असर त्यहाँबाट परेको छ ।

समयमा कुनै परियोजना पूरा हुँदैनन् । नेपाली हो भने त पीर पर्नुपर्छ नि । आज म दुःखपूर्वक भन्दै छु, हामीले कुनै सहयोग पाएनौँ । तर हामीले पूर्ण व्यावसायिक स्वतन्त्रताका साथ काम गर्न प्रेरित गरेपछि यसबीचमा अख्तियारले केही ठूला मुद्दा अघि बढाएको छ । ४०–४५ थान भ्रष्टाचारका मुद्दा यही सरकार आएपछि दर्ता गरेको छ । अन्यथा कतैबाट सहयोग भएन । कर्मचारीतन्त्र चुस्तदुरुस्त हुनुपर्छ । ठूलो क्रान्तिकारी कदम नै अब कर्मचारीतन्त्र सुधारका लागि चाल्नु आवश्यक देख्दछु । अहिलेकै तरिकाले त राम्रो छवि ल्याउने देखिँदैन ।

पहिलो महिला प्रधानमन्त्रीको इतिहास पनि रचिसक्नुभएको छ । अब जिम्मेवारीबाट बाहिरिएपछि के गर्नुहुन्छ ?

मैले विषम परिस्थितिमा प्रधानमन्त्री भएर जुन काम गर्नुपर्ने हो, त्यो पूरा गरेँ । अब म पुरानै निजी दैनिकीमा फर्किंन्छु ।

राष्ट्रपति हुने भन्ने पनि चर्चा छ नी ?

अब अरु कुनै मोह छैन । मभन्दा लायक र अवसर नपाएका मान्छे अरू पनि धेरै हुनुहुन्छ ।

अन्त्यमा, आफ्नो प्रधानमन्त्री कार्यकालको भन्नैपर्ने केही कुरा छन् ?

सरकारलाई निर्वाचन गराउने जिम्मेवारी थियो । त्यो पूरा भयो । विकासका क्षेत्रहरुमा पनि केही प्रयास भएका छन् । नयाँ सरकारले देशका युवालाई रोजगारी दिनुपर्छ । देशमा बस्ने वातावरण बनाउनुपर्छ । विदेश गएर बाकसमा फर्कनुपर्ने अवस्थाको अन्त्य होस् । शिक्षामा सुधार जरुरी छ । देशप्रति विश्वासको वातावरण बनाउनैपर्छ । प्राकृतिक स्रोतसाधनका हिसाबले अन्यन्तै सुन्दर देश छ । अब द्वन्द्व र तनावको अवस्था नहोस् । सबै मिलेर बस्ने वातावरण बनोस् । बालेनको चुनावी अभियानले तराई, पहाड र हिमाल एक भएको सन्देश दिएको मैले बुझेको छु । मलाई बालेनप्रति विश्वास पनि छ । केही होला भन्ने आशा छ ।

काठमाडाैँ । नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) ले कुनै पनि राजनीतिक दबाबमा नपरी निष्पक्ष ढङ्गले काम गर्न निर्वाचन आयोगलाई आग्रह गरेको छ ।

संयोजक पुष्पकमल दाहालको सचिवालयले आज विज्ञप्ति जारी गरी धनुषा जिल्ला निर्वाचन क्षेत्र नम्बर १ मा प्रतिनिधिसभा सदस्यका लागि पार्टीका उम्मेदवार मातृकाप्रसाद यादव विजयी भएको मत परिणाम सार्वजनिक भइसक्दा पनि उहाँलाई आयोगले निर्वाचित भएको प्रमाणपत्र हस्तान्तरण नगरेकामा ध्यानाकर्षण गराएको छ ।

पार्टीले भनेको छ, “हाम्रो पार्टी निर्वाचन आयोगजस्तो संवैधानिक निकायलाई विधिको शासन पालना गर्न र कुनै पनि राजनीतिक दबाबमा नपरी निष्पक्ष ढङ्गले काम गर्न आग्रह गर्दछ, साथै न्यायालयले पनि कानुन र विधिसम्मत ढङ्गले सही निर्णय गर्नेछ भन्ने विश्वास व्यक्त गर्दछ ।”

निर्वाचन आयोगको २०८२ फागुन १८ गते सम्पन्न बैठकले निर्वाचन ऐन, २०७४ बमोजिम रास्वपाका उम्मेदवार किशोरी साह कमलको उम्मेदवारी खारेज गरिसकेको अवस्थामा शान्तिपूर्ण रूपमा मतदान सम्पन्न भई मतगणना सकिँदा पनि विजयी उम्मेदवारलाई प्रमाणपत्र प्रदान नगरिनु गम्भीर सरोकारको विषय भएको नेकपाले जनाएको छ ।

“निर्वाचन आयोग स्वयंले फागुन २२ गते मतगणना गरी परिणाम घोषणा गर्न दिएको निर्देशनबमोजिम सबै उम्मेदवारका प्रतिनिधिहरूको उपस्तिथिमा मतगणना भई पार्टीका उम्मेदवार यादव विजयी भइसक्दा पनि प्रमाणपत्र दिन आलटाल गर्नाका साथै निर्वाचन प्रक्रिया र स्थापित विधि विपरीतका कार्य हुनु चिन्ताजनक विषय हो,” विज्ञप्तिमा भनिएको छ ।

काठमाडाैँ । प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनमा पराजित भएपछि चितवन–३ की उम्मेदवार रेनु दाहालले जनताको मतको सम्मान गर्दै विजयी उम्मेदवारलाई बधाई दिएकी छन्।

दाहालले सामाजिक सञ्जालमार्फत प्रतिक्रिया दिँदै आफूले झण्डै तीन दशक लामो राजनीतिक यात्रामा जनताका सपना, आवश्यकता र चाहनालाई आफ्नो सपना ठानेर काम गरेको बताएकी छन्। भरतपुर महानगरपालिकाको प्रमुखका रूपमा काम गर्दा नौ वर्ष आफूले नगरको विकास, समृद्धि र सुशासनका लागि समर्पित गरेको उनले उल्लेख गरिन्।

उनका अनुसार विकासका लागि जनपक्षीय नीति तथा नियम पर्याप्त नभएको महसुस भएपछि नगर प्रमुखको कार्यकाल अझै १५ महिना बाँकी हुँदाहुँदै प्रतिनिधिसभा सदस्यका लागि चितवन–३ बाट उम्मेदवारी दिएको बताइन्।

निर्वाचनको मतपरिणाम सार्वजनिक भइसकेको उल्लेख गर्दै उनले आफूले काममार्फत जनताको मन जिते पनि मत जित्न नसकेको स्वीकार गरेकी छन्। साथै विजयी उम्मेदवार सोविता गौतमलाई बधाई दिँदै चितवनवासीको मत खेर नजाने विश्वास व्यक्त गरेकी छन्।

दाहालले आफूलाई विश्वास गरेर मतदान गर्ने सबै मतदाताप्रति कृतज्ञता व्यक्त गर्दै आगामी दिनमा पनि चितवनवासीको हित, विकास र समृद्धिका लागि निरन्तर साथ रहने प्रतिबद्धता व्यक्त गरिन्।

चुनावी अभियानमा सक्रिय रूपमा खटिने नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीका नेता–कार्यकर्ता, समर्थक, शुभेच्छुक, सञ्चारकर्मी तथा कलाकारप्रति पनि उनले आभार प्रकट गरेकी छन्।

काठमाडाैँ । प्रतिनिधिसभा सदस्यको निर्वाचन अन्तर्गत उदयपुर क्षेत्र नं २ मा श्रम संस्कृति पार्टीले अग्रता लिएको छ ।

उक्त क्षेत्रमा श्रम संस्कृति पार्टीका उम्मेदवार बलराज राईले २९६ मत प्राप्त गरेको निर्वाचन अधिकृतको कार्यालयले जनाएको छ । यस्तै नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का उम्मेदवार सुरेश राईले १९३ तथा नेकपा (एमाले) का उम्मेदवार अम्बर रायमाझीले १३९ मत प्राप्त गरेका छन् ।

उक्त क्षेत्रमा नेपाली कांग्रेसका उम्मेदवार रामकुमार राईले ६९, स्वतन्त्र उम्मेदवार मेजर राईले २० तथा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का उम्मेदवार सूर्य लामाले १७ मत प्राप्त गरेका छन् ।

काठमाडाैँ । प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचनअन्तर्गत झापा ५ मा मतदान जारी छ ।

बिहीवार बिहानैदेखि झापा ५ का मतदाताहरु लाइनमा बसेर मत खसालिरहेका छन् । गत भदौ २३ र २४ गते भएको जेन–जी आन्दोलनबाट तत्कालीन सरकार र प्रतिनिधि सभा विघटन भएसँगै अन्तरिम सरकारले निर्वाचनको मिति तोकेको थियो ।

फागुन २१ गतेका लागि तोकिएको निर्वाचन आज देशभर सम्पन्न हुँदैछ । झापा ५ मा पूर्वप्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका वरिष्ठ नेता बालेन्द्र साह लगायतका उम्मेदवारहरु प्रतिष्पर्धामा छन्।

काठमाडौं। काठमाडौं निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ९ मा जसपा नेपालबाट उम्मेदवारी दिएका रणवीर सिंह क्षेत्रीले उम्मेदवारी फिर्ता लिदै नेपाली कांग्रेसकी उम्मेदवार नानू बाँस्तोलालाई समर्थन गरेका छन्।

उनले आफ्नो उम्मेदवारी फिर्ता लिएको र नानुलाई समर्थन गरेको बताए। रणवीरको समर्थन सँगै कांग्रेस काठमाडौँ ९ मा थप बलियो बनेको छ। आफुलाई समर्थन गरेपछि रणवीरलाईकांग्रेस उम्मेदवार नानू बाँस्तोलाले खादा लगाएर सम्मान गरिन।

प्रतिनिधि सभाको आगामी निर्वाचनका लागि यो क्षेत्रमा विभिन्न दल र स्वतन्त्र गरी २४ जना उम्मेदवार मैदानमा छन्।

काठमाडौं क्षेत्र नं ९ मा ३४ वटा मतदान स्थल र ९० वटा मतदान केन्द्र रहेका छन्। राजनीतिक दलका १८ र स्वतन्त्र छ जना गरी कूल उम्मेदवार सङ्ख्या २४ जना छ। यस मध्ये २० पुरुष र चार महिला उम्मेदवार छन्।

यो निर्वाचन क्षेत्रमा कूल मतदाता सङ्ख्या ७८ हजार चार सय ९५ रहेकामा पुरुष मतदाता ४८ दशमलव  ६९ प्रतिशत अर्थात् ३८ हजार दुई सय १७ र महिला मतदाता सङ्ख्या ५१ दशमलव  ३१ प्रतिशत अर्थात् ४० हजार दुई सय ७८ रहेको छ।

काठमाडौँ । उपेन्द्र यादवको नेतृत्वमा रहेको जनता समाजवादी पार्टी (जसपा) नेपालले आगामी फागुन २१ गते हुने प्रतिनिधि सभा तथा प्रदेशसभा निर्वाचनका लागि आफ्नो चुनावी घोषणापत्र सार्वजनिक गरेको छ ।

शुक्रवार काठमाडौंमा एक कार्यक्रमबीच अध्यक्ष यादवले पार्टीको चुनावी घोषणापत्र सार्वजनिक  गर्नुभएको हो । सावर्जनिक घोषणापत्रमा निःशुल्क स्वास्थ्य सेवा, निःशुल्क शिक्षा, भ्रष्टाचारमुक्त राज्य, वैज्ञानिक कृषि आधुनिकीकरण, पूर्वाधार विकास र सामाजिक न्यायलाई प्राथमिकताका साथ अघि सारेको छ । पार्टीले पार्टीले संविधान संशोधन गरी पहिचान र सामथ्र्यमा आधारित संघीयता कार्यान्वयन गर्ने, जनलोकपाल गठन गर्ने र नगदरहित अर्थतन्त्र लागू गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ ।

शिक्षा र स्वास्थ्य सेवा निःशुल्क 

पार्टीले घोषणापत्रमा स्वास्थ्य र शिक्षालाई मौलिक अधिकार बनाउने ठोस योजना सार्वजनिक गरेको छ । हरेक प्रदेशमा एउटा सुपर स्पेसियालिटी अस्पताल र स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान, हरेक स्थानीय तहमा सुविधासम्पन्न अस्पताल स्थापना गर्ने, सबै नागरिकलाई निःशुल्क स्वास्थ्य सेवा दिने र शिशु कक्षादेखि विश्वविद्यालयसम्म निःशुल्क तथा गुणस्तरीय शिक्षा सुनिश्चित गर्ने प्रतिवद्धता गरेको छ । शिक्षा र स्वास्थ्य निःशुल्क गर्ने पार्टीको एजेण्डा छ ।

भ्रष्टाचार नियन्त्रणका लागि जनलोकपाल 

पार्टीले घोषणापत्रमा भ्रष्टाचार नियन्त्रणलाई मुख्य एजेण्डा बनाएको छ । शून्य सहनशीलता नीति अपनाउने, जनलोकपाल गठन गर्ने, २०४७ सालयता सबै प्रधानमन्त्री, मन्त्री, सांसद र उच्च पदाधिकारीको सम्पती छानबिन गर्ने र पूर्ण नगदरहित कारोबार लागू गर्ने प्रतिवद्धता गरेको छ । यसका साथै सहकारीको वचत रकम ठगीमा परेका पीडितहरूलाई न्याय दिलाउने वाचा पनि जसपाले गरेको छ ।

५ वर्षमा ५० लाख रोजगारी 

जसपा नेपालले कृषिलाई राष्ट्रिय अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड बनाउने योजना अघि सारेको छ । वैज्ञानिक चक्लाबन्दी, सहकारी खेती, यान्त्रीकरण, भर्टिकल फार्मिङमार्फत आगामी ५ वर्षमा ५० लाख रोजगारी सिर्जना गर्ने, न्युनतम समर्थन मूल्य र बजार सुनिश्चितता, बाली बीमा र सस्तो कृषि ऋण उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता गरेको छ । चुरे संरक्षण, जलवायु अनुकूल कृषि र खाद्य सुरक्षा पनि प्राथमिकतामा छन् ।

महिला, दलित, युवा र सीमान्तकृत समुदायलाई विशेष आरक्षण

घोषणापत्रमा दलित र महिलाका लागि छुट्टै निर्वाचन क्षेत्र आरक्षण, लैङ्गिक तथा यौनिक अल्पसङ्ख्यक र अपाङ्गता भएका व्यक्तिका लागि समान अधिकार, युवा रोजगारी, सीप विकास र खेलकुद पूर्वाधार (प्रत्येक प्रदेशमा अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट तथा फुटबल रंगशाला) निर्माण गर्ने प्रतिवद्धता गरिएको छ ।

जनकपुर। आम जनता पार्टी (आजपा)का अध्यक्ष तथा पूर्वमन्त्री प्रभु साहले प्रधानमन्त्री सुशीला कार्की र एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीपछि गगन थापा र विश्व्रपकाश शर्माहरू पनि २१ फागुनको प्रतिनिधिसभाको निर्वाचन सार्ने प्रपञ्चमा लागेको आरोप लगाएका छन् ।

उनले चुनाव गराउने म्याण्डेट पाएका प्रधानमन्त्री सुशीला कार्की र गृहमन्त्री ओमप्रकाश अर्यालपनि दमनकारी केपी ओली र रमेश लेखककै मुख ताक्नुपर्ने अवस्थामा हुनु भनेको स्वयम देश र उनीहरुको लागि पनि लाजको विषय भएको टिप्पणी गरे ।

आज (मंगलबार) धनुषा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ४ को महेन्द्रनगरमा आयोजित विशेष भेलालाई सम्बोधन गर्दै पूर्वमन्त्री साहले ठूला भनिएका दलका नाईके र जेन–जी आन्दोलनकी अपहरणकारी सुशीला कार्कीहरु निर्वाचन सार्ने षड्यन्त्रमा लागिपरेको भन्दै जनतालाई चनाखो हुन अपिल गरेका छन् ।

उनले निर्वाचन सार्न खोजिए जनस्तरबाटै प्रतिकार हुने सख्त चेतावनी दिएका छन् । उनले सुशीला सरकार जेन–जी जनविद्रोहको जगमा जन्मिएको भएपनि यसले जेन–जीहरुको भावनालाई कुल्चिएको भन्दै आक्रोश पोखे ।

उनले भने–“ जेन–जी जनविद्रोह ०८४ को निर्वाचन ०८२ मा गर्नको लागि मात्रै थिएन, तर यो सरकारले जनेजीहरुको भावनालाई कदर गर्न सकेन, न त सुशासनको प्रत्याभूति दिलाउन सकेको छ, न त आन्दोलनको भावना बुझेको छ, चुनाव चुनाव भनेको सरकारले अझैपनि वातावरण बनाउन सकेको छैन, लुटिएका प्रहरीका हतियार अझै हजारौंको संख्यामा फिर्ता भएकै छैनन्, गम्भीर अपराधमा कैद भुक्तान गरिरहेका फरार कैदीबन्दीहरु अझै फिर्ता ल्याउन सकेको छैन, भयरहित चुनाव गराउला भनेर यो सरकारलाई विश्वास गर्ने वातावरण छैन ।

तर, पनि चुनावको सम्पूर्ण तयारीमा दलहरु होमिएका छन्, जनताले पनि मुड बनाईसकेको अवस्था छ, तर सुशीला कार्की र ओमप्रकाश अर्यालहरु केपी ओली र रमेश लेखकको मुख ताकेर बसेका छन्, चुनाव गराउनको लागि भन्दापनि नगराउनको लागि दिनदिनै बालुवाटारमा बोलाएर केपी ओलीलाई स्वागत तथा सत्कार गर्नमा यो सरकार व्यस्त देखिएको छ ।”

साहले जेन–जी आन्दोलनमा दमन गर्ने केपी ओलीहरुले बाहिर–बाहिर चुनाव हुँदैन भनेर खोकेपनि भित्र–भित्र चुनावको तयारीमा होमिएको भन्दै डबल–स्टाण्र्ड नदेखाई चुनावीमा होमिन सुझाव दिए । संसद् पुनःस्थापना गराएरै छोड्छु भनेर ठोकुवा गर्ने केपी ओलीपनि लुरुलुरु चुनावको तयारीमा लागेको र धमाधम उम्मेदवार तय गर्न लागिपरेकोले अबपनि चुनाव भाँड्नेगरि अभिव्यक्ति नदिन साहले ओलीलाई चेतावनी दिए ।

साहले युवाहरुलाई ताकि–ताकि गोली हान्ने तत्कालिन प्रधानमन्त्री ओली र तत्कालिन गृहमन्त्री लेखकलाई दमनकारी र जेनजी आन्दोलन नै अपहरण गरेर सत्ताभोग गरेको भन्दै सुशीला कार्की र ओमप्रकाश अर्याललाई हाईज्याकरको संज्ञा दिएका छन् । उनले सुशीला र ओमप्रकाशहरु पनि केपी ओली र रमेश लेखककै नयाँ भेरिएन्ट भएको भन्दै नक्कली मान्छेहरुलाई जनताले चिन्नुपर्ने बताए ।

उनले नेपाली कांग्रेसमा पुस्तान्तरणको बहस गर्ने गगन थापा र विश्वप्रकाश शर्माले पनि नेतृत्व परिवर्तनको लागि समयमै हस्तक्षेप गर्न नसकेको आरोप लगाए । उनले अहिले निर्वाचनको मुखमा विशेष महाधिवेशनको नाममा निर्वाचन पर धकेल्न खोजेको हो भने जनताले प्रतिकार गर्ने चेतावनी दिए ।

उनले कांग्रेसको आन्तरिक घर–झगडा देखाएर चुनाव सार्नेगरि एउटा समूह सक्रिय बनेको भन्दै जनताको चाहनाविपरित कुनैपनि दुस्प्रयास नगर्न चेतावनी दिए । उनले देश विषम परिस्थितिमा गुज्रिएको भन्दै देशभक्त र परिवर्तनकारी शक्ति एकतावद्ध हुनुपर्ने बेला आएको र आफ्नो ठाउँबाट जनताले पनि खबरदारी गर्नुपर्ने आह्वान गरे ।

उनले नयाँ र विकल्प दिन्छु भनेर घोक्रो सुकाएर चिच्याउने रवि लामिछाने, सोसल मिडियामा भर्वल डायरिया गर्ने बालेन शाह र कुल हुन नसक्ने कुलमान घिसिङको पनि २१ फागुनको निर्वाचनपछि लोकप्रियताको नाममा चलाईएको प्रियतावादी हावाको बेलुन जनताले फुटाउने टिप्पणी गरे । उनले रवि, बालेन र कुलमानलाई ठग, अनाडी र भ्रष्टको संज्ञा दिएका छन् । यी तीनै जना पात्रले देशलाई सही निकास दिन नसक्ने भन्दै चुनावको मुखमा जनतालाई सचेत हुन अपिल गरे ।

साहले बालेन शाहले केपी ओलीसँग चुनावी प्रतिष्पर्धा गर्छु भनेर हल्ला फिँजाईएको भन्दै लोकप्रियताको घमण्ड भए काठमाडौं उपत्यकाबाट नै चुनावी प्रतिष्पर्धा गर्न पनि सुझाव दिए । उनले बालेन शाहले काठमाडौंको कुनैपनि क्षेत्रबाट चुनाव जित्न नसक्ने ठोकुवा गरे ।

उनले भने,“बालेन शाहलाई फेसबुकिया नेता बनाईयो, आफ्नो लोकप्रियताको त्यत्रो घमण्ड भए बालेन शाहले काठमाडौंबाटै चुनाव जितेर देखाउन्, के को झापा झर्छु भनेर धमास देखाउनु, काठमाडौंमा गरिव, श्रमजिवीहरुलाई गरिखान नदिएर अत्याचार गरेको छ, अनि ती भुईंमान्छेले भोट माग्ने बेलामा प्रतिकार गर्छन् भनेर डरले काठमाडौंबाहिर जान खोज्दैछन्, म बालेन शाहलाई डराएर नभाग्न सुझाव दिन्छु ।”

उनले रास्वपाले विकल्प दिन्छु भन्ने नाममा राजनीतिक नौटंकी देखाएको र हावाको भरमा प्रधानमन्त्री र अर्थमन्त्रीको उम्मेद्वार तोक्न थालेको टिप्पणी गरे ।

हालै रास्वपाका सभापति रवि लामिछानेले पूर्व सांसद डा. स्वर्णिम वाग्लेलाई आगामी वर्षको बजेट लेख्न निर्देशन दिएर भावी अर्थमन्त्रीको रुपमा प्रचार गरेको र यसअघि नै भावी प्रधानमन्त्री बनेर बालेन शाहको नाममा सहमति गरेको विषयमा साहको टिप्पणी आएको हो ।