कास्की: अन्नपूर्ण आरोहण दिवसको अवसरमा अन्नपूर्ण सेन्चुरी पर्यटन समितिले बुधबार ‘छैटौँ संस्करण अन्नपूर्ण म्याराथन’ प्रतियोगिता आयोजना गरेको छ।

प्रतियोगितामा स्वदेशी तथा विदेशी धावकहरूको सहभागिता रहेको छ। विश्वप्रसिद्ध पदमार्ग क्षेत्रभित्र सञ्चालन हुने यस म्याराथन अन्नपूर्ण आधार शिविरबाट सुरु भई घान्द्रुकसम्म पुग्नेछ।

हिमाली पर्यटन प्रवर्द्धन, साहसिक खेलकुदको विकास तथा अन्नपूर्ण क्षेत्रको अन्तर्राष्ट्रिय प्रचारप्रसार गर्ने उद्देश्यले हरेक वर्ष अन्नपूर्ण आरोहण दिवसको अवसरमा म्याराथन आयोजना हुँदै आएको छ।

आयोजकका अनुसार प्रतियोगिताले अन्नपूर्ण क्षेत्रलाई साहसिक पर्यटनको आकर्षक गन्तव्यका रूपमा थप स्थापित गर्न मद्दत पुग्ने विश्वास गरिएको छ। प्रतियोगितामा विभिन्न उमेर समूहका धावकहरूले चुनौतीपूर्ण हिमाली भूगोलमा आफ्नो क्षमता प्रदर्शन गर्नेछन्।

तस्बिरः विष्णु नेपाल-रासस

काठमाडाैँ । सन् २०२६ को मे महिनामा एक लाखभन्दा बढी विदेशी पर्यटक नेपाल भित्रिएका छन् । नेपाल पर्यटन बोर्डले दिएको जानकारीअनुसार मेमा एक लाख दुई हजार ६२६ विदेशी पर्यटक नेपाल भित्रिएका हुन् ।

उक्त सङ्ख्या गत वर्षको तुलनामा १९ प्रतिशतले बढी हो । बोर्डका अनुसार गत वर्षको मे महिनामा ८६ हजार २१६ पर्यटक नेपाल आएका थिए । कोरोना महामारी अगाडि सन् २०१९ को मे महिनामा ७८ हजार ३२९ विदेशी नेपाल घुम्न आएका थिए । मे महिनामा नेपाल आउने पर्यटकमध्ये सबैभन्दा बढी छिमेकी मुलुक भारतका रहेका छन् । उक्त महिनामा भारतबाट मात्र ४० हजार ७८२ पर्यटक नेपाल घुम्न आएका छन् ।

यस्तै, दोस्रोमा चीनबाट ११ हजार ५१४, तेस्रोमा संयुक्त राज्य अमेरिकाबाट नौ हजार एक, चौँथोमा बङ्गलादेशबाट पाँच हजार २९८ र पाँचौँमा संयुक्त अधिराज्यबाट तीन हजार ३७५ पर्यटक नेपाल घुम्न आएका छन् । यस्तै, क्षेत्रगत रूपमा विश्लेषण गर्दा सबैभन्दा बढी सार्क मुलुकबाट ४७.२ प्रतिशत, अन्य एसियाली मुलुकबाट १९.९ प्रतिशत, युरोपबाट १३.१ प्रतिशत, अमेरिका क्षेत्रबाट १०.३ प्रतिशत र अस्ट्रेलिया/न्युजील्यान्ड क्षेत्रबाट ३.१ प्रतिशत, मध्यपूर्वबाट एक दशमलव पाँच प्रतिशत र अन्य मुलुकबाट ४.५ प्रतिशत विदेशी नेपाल आएका छन् ।

पश्चिम एसियाली मुलुकमा देखिएको द्वन्द्वका कारण नेपालको पर्यटनमा केही असर देखिएको छ । तर, अन्तरराष्ट्रिय बजारमा नेपालप्रतिको बढ्दो विश्वास र पर्यटकीय गतिविधिका कारण आगामी दिनमा यो सङ्ख्या अझै बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

कास्की: डाँडाभरि फैलिएको हरियो चियाबारी, पृष्ठभूमिमा टल्किरहेका अन्नपूर्ण र माछापुच्छ्रे हिमाल, वरिपरि छरिएका परम्परागत गुरुङ बस्ती र शान्त ग्रामीण परिवेश । यी सबै दृश्य एकै ठाउँमा देख्न पाइन्छ कास्कीको ल्वाङ गाउँमा ।

पछिल्ला वर्षहरूमा यही चियाबारी ल्वाङको पहिचान मात्र होइन, पर्यटन विकासको मुख्य आधार बनेको छ । पोखरा महानगरपालिका–२५ हेम्जाबाट खानेपानी, भेडाबारी र खोलामुख हुँदै ल्वाङ गाउँ पुग्न सकिन्छ । पदयात्रा गर्नेहरूका लागि मर्दी खोलाको किनारैकिनार वनपाखा र भिर हुँदै करिब चार घण्टाको रमणीय यात्रा तय गर्न सकिन्छ ।

गाउँको माथिल्लो भागमा फैलिएको करिब एक हजार २०० रोपनी क्षेत्रफलको चियाखेतीले यहाँ पुग्ने जो–कोहीलाई पहिलो नजरमै आकर्षित गर्छ । हरियाली चियाका बोटबीचबाट देखिने हिमाली दृश्य र प्राकृतिक शान्त वातावरणले आगन्तुकलाई लामो समयसम्म त्यहीँ रमाउन बाध्य बनाउँछ ।

स्थानीयवासीका अनुसार ल्वाङको चियाबारीले पूर्वी नेपालको इलामको झल्को दिन्छ । तर, यहाँको चियाबारी केही विशेष पनि छ । ल्वाङमा चियाबारीसँगै अन्नपूर्ण र माछापुच्छ्रे हिमालको दृश्य पनि एकैसाथ अवलोकन गर्न सकिन्छ । यही विशेषताले ल्वाङलाई अन्य ग्रामीण पर्यटन गन्तव्यभन्दा फरक पहिचान दिएको छ ।

यहाँ उत्पादन हुने चिया विदेशसम्म निर्यात हुँदै आएको छ । चियाखेतीले स्थानीयलाई रोजगारी र आम्दानीको स्रोत प्रदान गरेको छभने पर्यटकका लागि नयाँ आकर्षण थपेको छ । विशेषगरी युवापुस्ताले सामाजिक सञ्जालमा चियाबारीका तस्बिर र भिडियो सार्वजनिक गर्न थालेपछि ल्वाङको लोकप्रियता अझ बढेको स्थानीयवासी बताउँछन् ।

ल्वाङको पर्यटन केवल चियाबारीमा सीमित छैन । गाउँमा पुग्ने पर्यटकले गुरुङ समुदायको संस्कृति, परम्परा र जीवनशैलीलाई नजिकबाट अनुभव गर्न पाउँछन् । परम्परागत घर, स्थानीय वेशभूषा, सांस्कृतिक प्रस्तुति र आत्मीय आतिथ्यले यहाँको बसाइलाई थप स्मरणीय बनाउने गरेको छ ।

गाउँमा सञ्चालन भइरहेको घरबास (होमस्टे) कार्यक्रमले पनि पर्यटन प्रवद्र्धनमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ । विसं २०६७ मा सात घरबाट सुरु भएको घरबास सेवा अहिले २६ घरमा विस्तार भइसकेको छ । एकै रातमा करिब ४०० पाहुनालाई बसोबास गराउन सक्ने क्षमता रहेको घरबासमा पर्यटकीय याममा दैनिक ६०० जनासम्म पर्यटक बस्ने गरेको घरबास सञ्चालक सदस्य देवराज गुरुङले बताउनुभयो ।

“यहाँ मुख्य रूपमा आन्तरिक पर्यटक आउने गर्छन् । पोखरा, तनहुँ, स्याङ्जा, बागलुङलगायत जिल्लाबाट पर्यटकको आवागमन बढी हुन्छ,” उहाँले भन्नुभयो, “कोभिड–१९ पछि विदेशी पर्यटकको सङ्ख्या केही घटे पनि पोखराबाट नजिकको दूरीमा रहेकाले जुनसुकै मौसममा घुम्न आउनेको कमी छैन ।”

घरबासमा बस्ने पर्यटकलाई स्थानीय जीवनशैलीसँग घुलमिल हुने अवसर प्रदान गरिन्छ । इच्छुक पाहुनालाई करेसाबारीमा लगेर खेतीपाती गर्ने तरिका सिकाइन्छ भने स्थानीय परिकार बनाउने विधि देखाइन्छ । यसले पर्यटकलाई ग्रामीण जीवनको वास्तविक अनुभव दिलाउने गरेको छ ।

ल्वाङको भान्सामा पनि स्थानीय उत्पादनलाई प्राथमिकता दिइन्छ । गाउँमै उत्पादन हुने मकै, कोदो, जौ, गहुँ र तरकारीबाट तयार गरिएका परिकार यहाँको विशेषता हुन् । बर्खायाममा निउरो र टुसाका परिकारले विशेष स्वाद थप्छन् ।

प्राकृतिक सौन्दर्यका कारण ल्वाङ चलचित्रकर्मीहरूको पनि रोजाइमा परेको छ । नेपाली चलचित्र ‘प्रसाद–२’ र ‘दुई नम्बरी’ लगायत चलचित्रको छायाङ्कन यहाँ भइसकेको छ । चलचित्रमार्फत गाउँको सुन्दरता राष्ट्रियस्तरमा थप प्रचार भएको स्थानीयवासीको भनाइ छ ।

विदेशी रोजगारीका लागि गाउँ छाडेका केही युवाहरू अहिले फर्किएर पर्यटन व्यवसायमा संलग्न हुन थालेका छन् । घरबास, चियाखेती, कृषि तथा पर्यटनसँग सम्बन्धित अन्य गतिविधिबाट गाउँमै रोजगारीका अवसर सिर्जना हुन थालेपछि युवाहरूमा नयाँ आशा जागेको छ ।

स्थानीयवासीका अनुसार स्तरीय सडक, पदमार्ग, खानेपानी, होटल तथा अन्य पर्यटन पूर्वाधारको थप विकास गर्न सके ल्वाङले अन्तरराष्ट्रिय स्तरको ग्रामीण पर्यटन गन्तव्यका रूपमा अझ सशक्त पहिचान बनाउन सक्छ ।

हरियाली चियाबारी, हिमालको अनुपम दृश्य, गुरुङ संस्कृतिको जीवन्तता र आत्मीय आतिथ्यको सङ्गमले ल्वाङ गाउँलाई गण्डकी प्रदेशकै महत्वपूर्ण ग्रामीण पर्यटन गन्तव्यका रूपमा स्थापित गराएको छ । प्रकृतिको काखमा बसेर ग्रामीण नेपालको मौलिक स्वाद लिन चाहनेहरूका लागि ल्वाङ आज एक अविस्मरणीय गन्तव्य बनेको छ ।

काठमाडाैँ । संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयनमन्त्री खडकराज पौडेलले सगरमाथा हिमाल मात्र नभएर हाम्रो पहिचान र गौरवको प्रतीक भएको बताउनुभएको छ ।

पर्यटन विभाग र नेपाल पर्यटन बोर्डको आयोजनाद्वारा आज यहाँ आयोजित कार्यक्रममा उहाँले सगरमाथा आरोहण शारीरिक चुनौती मात्र नभई साहसको प्रतीक भएको विचार प्रकट गर्नुभयो । मन्त्री पौडेलले भन्नुभयो,“संसारका सबै धर्ममा हिमाल र यात्राको ठूलो महत्व रहेकोछ । हिमाल आरोहण गर्नु भनेको आफ्नै श्वासप्रश्वास गन्नु र ध्यान मग्न हुनु पनि हो ।” कीर्तिमानी आरोही कामीरिता शेर्पा, लाक्पा शेर्पा र मिङ्मा शेर्पालगायतका साहसिक कदमको प्रशंसा गर्दै उहाँले भन्नुभयो “कामीरिताको सगरमाथा आरोहणको रेकर्ड सम्पूर्ण मानवताकै लागि गौरवको विषय हो ।”

नेपालको पर्यटन र समृद्धिको मुख्य आधार हिमाल भएकाले यसको संरक्षण र सम्वद्र्धन गरेर मात्रै राष्ट्रिय स्वाभिमान र आर्थिक विकास सम्भव हुने मन्त्री पौडेलले बताउनुभयो । जलवायु परिवर्तनको असरले बढ्दोरुपमा हिउँ पग्लिँदै जाँदा हिमताल नै जोखिम पर्न गई तटीय क्षेत्रका बस्ती र खानेपानीका मुहानमा प्रत्यक्ष असर परिरहेको उल्लेख गर्दै उहाँले हिमालको सुरक्षा गर्नु नेपालको मात्र नभई सम्पूर्ण विश्वकै समुदायकै दायित्व भएकोे बताउनुभयो । संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयका सचिव मुकुन्दप्रसाद निरौलाले पर्यटनसम्बन्धी ऐनको समयानुकूल परिमार्जनले पर्वतारोहण क्षेत्रका धेरै समस्याहरू समाधान हुने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो ।

पर्यटन विभागका महानिर्देशक रामकृष्ण लामिछानेले नेपालका हिमाल अरोहणमा विदेशीको मोह बढ्दै गएपछि उनीहरुको समन्वय र सहजीकरणमा विशेष ध्यान दिइएको बताउनुभयो । हाल नेपालको पर्वतीय पर्यटन खुम्बु, अन्नपूर्ण र कञ्चनजङ्गा क्षेत्रमा मात्र केन्द्रित रहेकाले आगामी दिनमा कर्णाली र सुदूरपश्चिम क्षेत्रमा समेत विकास र विस्तार गरिने उहाँले जानकारी दिनुभयो ।

यस वर्ष सगरमाथा आरोहणका लागि मात्र ४९६ जनाले अनुमति लिएकामा त्यसबाट राज्यले राजस्व मात्र प्राप्त गरेको नभई देशको अर्थतन्त्र, कूटनीति र सामाजिक विकासमा योगदान पु¥याइरहेको बताउनुभयो । नेपाल पर्वतारोहण सङ्घ (एनएमए)का अध्यक्ष फुर ग्याल्जे शेर्पाले देशको पहिचान र नीतिकारुपमा रहेका हिमालको संरक्षण गर्ने दायित्व हामी सबैको भएको बताउनुभयो ।

आरोहीलाई सम्मान

कार्यक्रममा विश्वको सर्वोच्च शिखरसहित विभिन्न हिमालको आरोहण गरी विश्व कीर्तिमान राख्ने आरोहीलाई सम्मान गरियो । त्यसअवसरमा रु एक लाख राशिको अन्तरराष्ट्रिय सगरमाथा आरोहण पुरस्कार ३१ पटक सगरमाथाको सफल आरोहण गर्ने आरोही पासाङ दावा शेर्पालाई तथा रु ५० हजार राशिको तेिञ्जन हिलारी पुरस्कार हेलिकप्टर पाइलट प्रिया अधिकारीलाई प्रदान गरियो । आरोही तेञ्जीङ डेभिड शेर्पालाई रु ५० हजार राशिको तेञ्जिङ हिलारी कीर्तिमानी पुरस्कार प्रदान गरिएको छ ।

एकै मनसुनमा तीनपटक सगरमाथा आरोहण गरी कीर्तिमान राख्ने आरोही पूर्णिमा श्रेष्ठलाई रु ५० हजार नगदसहित सम्मान गरियो । हिमालको अध्ययन र अनुसन्धान गर्ने प्राडा विशाल अधिकारीलाई रु ५० हजार नगदसहित सम्मान गरिएको छ ।

‘सगरमाथाः नेपालको पहिचान र गौरव’ भन्ने नाराका साथ आज मे २९ मा देश तथा विदेशमा ७३ औँ अन्तरराष्ट्रिय सगरमाथा दिवस मनाइँदैछ । सन् १९५३ मा तेन्जिङ नोर्गे शेर्पा र एडमन्ड हिलारीले पहिलोपटक विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथाको सफल आरोहण गरेको ऐतिहासिक दिनको स्मरणमा यो दिवस मनाइँदै आइएको हो ।

काठमाडाैँ । नेपाल भ्रमणमा आएका पर्यटकको औसत दैनिक खर्च १९ प्रतिशतले घटेको छ । सरकारद्वारा हालै सार्वजनिक गरिएको आर्थिक सर्वेक्षणले पर्यटक भित्रिए पनि खर्च भने घटेको देखाएको हो । नेपाल पर्यटन व्यवसायी सङ्घका अध्यक्ष कुमारमणि थापलियाले पर्यटकले खर्च नगर्ने हो भने पर्यटनबाट मुलुक समृद्धिको लक्ष्य हासिल गर्न कठिनाइ हुने बताउनुभयो ।

उहाँका अनुसार नेपाल आउने पर्यटकले यात्रामै बढी खर्च गर्नुपर्ने बाध्यता भएकाले खुलेर खर्च गर्ने अवस्था नरहेको हो । “यातायात टिकट नै तीन हजार डलर पुग्छ । यस्तो अवस्थामा पर्यटकले यहाँ आएर प्रशस्त खर्च गर्ने पैसा कटौती हुन्छ”, उहाँले भन्नुभयो, “हामीले पर्यटकलाई खर्च गराउने वातावरण सिर्जना गर्न सकेका छैनौँ ।” सङ्घका अध्यक्ष थापलियाले पर्यटकलाई खर्च गराउन विलासी प्याकेज (लक्जरियस प्याकेज) को प्रावधान बनाई कार्यान्वयन गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्ल्याउनुभयो ।

बाटो सुविधायुक्त बनाउने, खर्च गर्ने कलात्मक संरचना निर्माण गर्ने र ट्राभल शुल्क कम गर्ने हो भने पर्यटकले खर्च गर्ने आधार बढ्ने उहाँको तर्क छ । अर्थमन्त्री डा स्वर्णीम वाग्लेले बुधबार प्रस्तुत गर्नुभएको आर्थिक सर्वेक्षण २०८२/८३ मा गत आर्थिक वर्ष (सन्, २०२४) मा ४० दशमलव ८४ अमेरिकी डलर औसत खर्च गर्ने पर्यटकले सन् २०२५ मा ३३ दशमलव शून्य आठ अमेरिकी डलर मात्रै खर्च गरेका छन् । यस हिसाबले नेपालमा आउने पर्यटकको औसत दैनिक खर्च १९ प्रतिशतले घटेको थापलियाले जानकारी दिनुभयो ।

सर्वेक्षणका अनुसार सन् २०२५ देखि केन्द्रीय विद्युतीय पर्यटन व्यवस्थापन सूचना प्रणाली (सिटिएमआइएस) बाट अध्यागमन विभागले पर्यटकको आगमन र प्रस्थान मिति प्रविष्ट गरेपछि स्वचालित हिसाबले गणना हुने प्रबन्ध गरिएकाले पर्यटकको प्रतिदिन औसत खर्चसमेत सोही अनुपातमा घटेको हो । सर्वेक्षणले गत वर्षको तुलनामा यसवर्ष नेपाल भित्रिने पर्यटकको सङ्ख्या एक दशमलव तीन प्रतिशतले वृद्धि भई लाख ६२ हजार ३६५ पुगेको छ देखाएको छ । सन् २०२४ मा ११ लाख ४७ हजार ५४८ पर्यटक भित्रिएका थिए ।

नेपालमा भित्रिने पर्यटकमध्ये ६० दशमलव दुई प्रतिशत बिदा र मनोरञ्जनका लागि आउने गरेका छन् । यसमा पनि सबैभन्दा बढी घुम्न आउने पर्यटकमा तीर्थयात्री १४ दशमलव चार प्रतिशत रहेका तथ्याङ्कले देखाएको सङ्घका अध्यक्ष थापलियाले उल्लेख गर्नुभयो । उहाँका अनुसार पदयात्रा पर्वतारोहणका लागि १४ दशमलव दुई प्रतिशत र अन्य प्रयोजन (व्यापार, अध्ययन, भ्रमण वा अन्य विविध) का लागि ११ दशमलव दुई प्रतिशत पर्यटक नेपाल आएका छन् । यसरी नेपाल भ्रमण गर्ने पर्यटकको बसाइ अवधिसमेत बढेको तथ्याङ्कले देखाएको छ ।

सन् २०२४ मा प्रतिपर्यटक औसत बसाइ अवधि १३ दशमलव ३० दिन रहेकामा सन् २०२५ मा १६ दशमलव ३४ दिन पुगेको छ । तथ्याङ्कअनुसार सन् २०२५ मा आएका पर्यटकमध्ये भारतबाट करिब दुई लाख ९३ रहेका छन् । त्यसैगरी, अमेरिकाबाट एक लाख १३ हजार, चीनबाट ९६ हजार, बेलायतबाट ५९ हजार, बङ्गलादेशबाट ५८ हजार, अष्ट्रेलियाबाट ५० हजार, श्रीलङ्काबाट ३८ हजार, थाइल्यान्डबाट ३० हजार, जर्मनीबाट ३० हजार, श्रीलङ्काबाट ३८ हजार, थाइल्याण्डबाट ३० हजार जर्मनीबाट ३० हजार, जापानबाट २५ हजार र अन्य मुलुकबाट तीन लाख ७१ हजार रहेका छन् । तथ्याङ्कले २०२५ मा भ्रमण आय चार दशमलव आठ प्रतिशत वृद्धि भएको देखाउँछ ।

गत वर्ष आर्थिक वर्षमा पर्यटन क्षेत्रबाट प्राप्त हुने भ्रमण आय ८३ अर्ब ३९ करोड ४० लाख थियो । ठमेल पर्यटन परिषद् विकास परिषद्को उपाध्यक्ष सहदेव धमलाले पर्यटकले पर्याप्त खर्च गरे मात्रै राज्यको कुल गार्हस्थ उत्पादनमा योगदन पुर्‍याउन सकिने बताउनुभयो । उहाँका अनुसार अहिले पर्यटकलाई गुणस्तर किनमेल गर्ने वस्तुको अभाव छ । त्यस्तै, पर्यटकको चाहनाअनुसारका सेवा प्रवाहमा पनि नेपाल व्यवस्थित हुन आवश्यक रहेको उहाँले बताउनुभयो । “सेवा प्रवाह नै बलियो बनाउन र पर्यटकले किनमेल गर्ने गुणस्तर वस्तुको उत्पादन गर्न राज्यले लगानीमा जोड दिनुपर्छ”, उहाँले भन्नुभयो ।

काठमाडाैँ । संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयनमन्त्री खडकराज पौडेलले हिमालको संरक्षण, पर्वतारोहीको सुरक्षा र दिगो पर्यटन प्रवद्र्धनका लागि सरकार पूर्ण रूपमा प्रतिवद्ध रहेको बताउनुभएको छ ।

बुधवार काठमाडौंमा ‘एभरेष्ट समिटर्स समिट २०२४’ लाई सम्बोधन गर्दै मन्त्री पौडेलले हिमालय क्षेत्रको संरक्षण नेपालको मात्र नभई साझा विश्वव्यापी दायित्व भएको उल्लेख गर्नुभएको हो ।

मन्त्री पौडेलले सगरमाथा आरोहीहरूको शाहस र दृढ संकल्पको प्रशंसा गर्नुभयो । समिटका क्रममा आयोजित राष्ट्रपतिसँगको ‘प्रेसिडेन्सियल ब्रेकफास्ट’ र आरोहीहरूको शपथ ग्रहण समारोहलाई उहाँले राष्ट्रिय गौरव र जिम्मेवारीको प्रतीकका रूपमा चित्रण गर्नुभयो ।

मन्त्री पौडेलले जलवायु परिवर्तनका कारण सिर्जित चुनौतीहरूप्रति चिन्ता व्यक्त गर्दै हिमालय क्षेत्रमा देखिएको हिमनदी पग्लिने समस्या र जैविक विविधताको ह्रासलाई सम्बोधन गर्न अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको ध्यानाकर्षण गराउनु भयो । हिमालहरू एशियाका लागि ‘वाटर टावर’ का रूपमा रहेको स्मरण गराउँदै उहाँले यसको अस्तित्व जोगाउन वैज्ञानिक सहकार्य र साझा लगानी आवश्यक रहेकोमा जोड दिनुभयो ।

उहाँले भन्नुभयो, ‘आरोहीहरूले लिएको शपथले हिमालयको वातावरण संरक्षण, स्थानीय संस्कृतिको सम्मान र जिम्मेवार पर्वतारोहणप्रतिको सामूहिक प्रतिवद्धतालाई झल्काउँछ । पर्यटन मन्त्रालयमार्फत हामी पर्वतारोहणलाई अझ सुरक्षित बनाउन, उद्धार र आपत्कालीन संयन्त्रमा सुधार ल्याउन तथा हिमाली समुदायलाई सशक्तीकरण गर्दै उनीहरूको जीविकोपार्जनमा सुधार ल्याउन क्रियाशील छौँ ।’

उहाँले नेपाललाई विश्वकै शाहसिक पर्यटनको केन्द्रका रूपमा स्थापित गर्न गाइड, शेर्पा, उद्धारकर्मी र पर्यटन व्यवसायीहरूको अतुलनीय योगदान रहेको स्वीकार गर्नुभयो ।

पोखरा । पर्यटकीय राजधानी पोखराको सराङकोटबाट देखिने मनमोहक सूर्योदयले पर्यटकहरूको आकर्षण थप बढाएको छ।

बिहानको समयमा हिमालको काखबाट उदाउँदै गरेको सूर्यको सुनौलो किरणले पोखरा उपत्यकालाई झनै रमणीय बनाएको दृश्य हेर्न आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकहरूको उल्लेखनीय भीड लाग्न थालेको छ। विशेषगरी सूर्योदय अवलोकनका लागि प्रसिद्ध सराङकोटमा बिहानैदेखि पर्यटकहरूको उपस्थिति बाक्लिएको देखिन्छ।

यसैबीच भारतका विभिन्न राज्यहरूमा अत्यधिक गर्मी बढ्दै गएपछि नेपालका चिसो र प्राकृतिक सौन्दर्यले भरिपूर्ण क्षेत्रहरू भारतीय पर्यटकहरूको रोजाइमा पर्न थालेका छन्। त्यसको प्रत्यक्ष प्रभाव पोखरामा देखिन थालेको व्यवसायीहरू बताउँछन्। पछिल्ला दिनहरूमा होटल, रेस्टुरेन्ट, पर्यटन व्यवसाय तथा यातायात क्षेत्रमा भारतीय पर्यटकहरूको संख्या बढ्दै गएको छ।

होटल अन्नपूर्ण भ्यू, सराङकोटका अप्रेशन म्यानेजर मनमोहन रिमालले यति बेला सराङकोटका पर्यटकहरुको राम्रो उपस्थिती रहेको बताउनु भयो ।

उहाँले भन्नुभयो “सूर्योदयसंगै अन्य साहसिक पर्यटनका क्षेत्रहरु प्याराग्लाईडिङ ,जिपलाईन लगायत खेलको लागि पनि सराङकोट पहिलो रोजाईमा पर्ने गरेको छ ।”  पोखरा सहरको गर्मी छल्न पनि धेरै आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटक सराङकोट आउने गरेको उहाँले जानकारी दिनुभयो ।

रिमालले भन्नुभयो ‘होटलहरूको बुकिङ दर बढ्न थालेको छ र पर्यटन बजारमा उत्साह थपिएको  छ। आगामी दिनमा मौसम अनुकूल रहे पर्यटन गतिविधि अझै बढ्ने छ।”

पोखराका सराङकोट, फेवाताल, डेविस फल, गुप्तेश्वर गुफा, बेगनास ताल, विश्व शान्ति स्तूप, बिन्द्यवासिनी मन्दिरलगायतका प्रमुख पर्यटकीय स्थलहरूमा आन्तरिक तथा भारतीय पर्यटकहरूको चहलपहल उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। धेरै पर्यटकहरू परिवारसहित घुम्न आउने गरेका छन् भने केही साहसिक पर्यटन गतिविधिमा समेत सहभागी हुने गरेका छन्।

पर्यटन व्यवसायीहरूका अनुसार गर्मीयाम सुरु भएसँगै भारतीय पर्यटकको आगमनले होटल तथा पर्यटन व्यवसायमा सकारात्मक प्रभाव परेको छ। होटलहरूको बुकिङ दर बढ्न थालेको र पर्यटन बजारमा उत्साह थपिएको उनीहरूको भनाइ छ। आगामी दिनमा मौसम अनुकूल रहे पर्यटन गतिविधि अझै बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ।

प्राकृतिक सौन्दर्य, हिमालको मनोरम दृश्य, तालहरूको शान्त वातावरण र सुहाउँदो मौसमका कारण पोखरा नेपालीसँगै विदेशी तथा भारतीय पर्यटकहरूको प्रमुख गन्तव्यका रूपमा अझै आकर्षक बन्दै गएको देखिएको छ।

तस्बिरः प्रदिपराज वन्त, रासस 

काठमाडाैँ । पर्यटन विभागका महानिर्देशक रामकृष्ण लामिछानेले विदेशी पर्यटकको निगरानी तथा व्यवस्थापन कार्यलाई थप प्रभावकारी बनाउन पर्यटक प्रवेश बिन्दुमै ‘युनिक आईडी’ दिनुपर्ने बताउनुभएको छ ।

मंगलवार विभागमा आयोजित ‘विदेशी नागरिक व्यवस्थापन सूचना प्रणालीसम्बन्धी’ अन्तरक्रिया कार्यक्रममा बोल्दै उहाँले यस्तो बताउनुभएको हो ।  उक्त प्रणाली लागू भइसकेपछि विदेशी पर्यटक नेपालभित्र जहाँ गएपनि उनीहरूको गतिविधिसम्बन्धी विवरण अध्यागमन प्रणालीमार्फत ट्र्याक गर्न सहज हुने उहाँको भनाइ छ ।

महानिर्देशक लामिछानेले विदेशी पर्यटकको तथ्यांक र सूचनालाई व्यवस्थित तथा सुरक्षित ढंगले राख्ने अध्यागमन विभागको प्रयास प्रशंसनीय रहेको बताउनु भयो । उहाँले सूचना व्यवस्थापन प्रणाली विकास गर्दा पर्यटकको गोपनीयता संरक्षणलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो । उहाँले सूचना संकलन प्रक्रिया सहज, छिटो र अतिरिक्त झन्झटबिना सञ्चालन हुने गरी प्रणालीको विकास गर्नुपर्ने बताउनु भयो ।

उहाँले भन्नुभयो, ‘विदेशबाट आउने पर्यटकहरुको तथ्यांक तथा सूचनाहरुलाई प्रभावकारी ढंगले व्यवस्थापन गर्ने जुन अध्यागमन विभागको प्रयास छ त्यो अत्यन्त प्रशंसनीय छ । हामी सबैको आपसि सहकार्यमा यो सम्भव भएको हो । अध्यागमन विभागले यसको नेतृत्व गरिरहेको छ । सूचना व्यवस्थापन प्रणालीमा हामीले कन्सियस हुँदै विकास गर्दै लैजानुपर्छ । शुरुमा हामीले पर्यटकको गोपनीयतामा ख्याल गर्नुपर्छ । त्यसको लागि हाम्रो सबै प्रणालीहरु प्रभावकारी हुन जरुरी छ । अर्को कुरा पर्यटकको सूचना संकलनको लागि हामीले अतिरिक्त एफोर्ट गर्नु नपरोस् । सहज रुपमा तथ्यांक संकलन गर्न सहज होस् भन्ने कुरा हेर्नुपर्छ ।’

उहाँले पर्यटन प्रवद्र्धनको लागि पर्यकटीय पूर्वाधार विकासमा जोड दिनुपर्ने समेत बताउनु भयो ।

काठमाडौँ। दोस्रो संस्करणको ‘एभरेष्ट समिटर्स समिट–२०२६’ यही जेठ १३  गते काठमाडौँमा आयोजना हुँदैछ ।

एभरेष्ट अलायन्स नेपालको आयोजना तथा संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयको सहकार्यमा हुने उक्त कार्यक्रमको सम्पूर्ण तयारी पूरा भएको आयोजकले जनाएको छ ।

यसवर्ष विश्वका २६ देशका १७६ सगरमाथा आरोहीलाई विशेष पदक र प्रमाणपत्रसहित सम्मान गरिने एभरेष्ट अलायन्स नेपालका अध्यक्ष सुदर्शन नेपालले बताउनुभयो ।

“हामीले गतवर्षदेखि सगरमाथा आरोहीलाई सम्मान गर्ने उद्देश्यले यो कार्यक्रम सुरुआत गरेका थियौँ”, उहाँले भन्नुभयो, “पहिलो संस्करण भव्य रूपमा सम्पन्न हुनुले नै यसको महत्व र दायरा प्रष्ट पारेको छ । यो नेपालको मात्र नभएर विश्वव्यापी मञ्च बनिसकेको छ । यसपटक नेपाल सरकारको प्रत्यक्ष सहकार्य र समन्वय रहेकाले हामी थप उत्साहित भएका छौँ ।”

हिमालयको भविष्यका लागि एकजुट आवाज विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथा आरोहीहरूको अद्वितीय साहस र योगदानलाई कदर गर्ने उद्देश्यले कार्यक्रमको आयोजना गरिएको तथा यसबाट नेपालको पर्वतीय पर्यटनलाई विश्वमाझ अझ उच्च राख्न र साहसी आरोहीको सम्मानका लागि मद्दत पुग्ने आयोजकको विश्वास छ ।

यो संस्करणमा राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलको उपस्थिति रहनेछ । राष्ट्रपति पौडेलले ‘समिटर्स ब्रेकफास्ट’ मा सरिक भई आरोहीहरुसँग साक्षात्कार गर्नुहुनेछ ।

तत्पश्चात प्रभातफेरि र आरोही सम्मान कार्यक्रम आयोजना गरिनेछ । कार्यक्रमको उद्घाटन संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयनमन्त्री खड्कराज (गणेश) पौडेलले गर्नुहुने छ । रासस

काठमाडौं । दक्षिणाम्नाय शृङ्गेरी शारदा पीठका पीठाधीश्वर अनन्तश्रीविभूषित जगद्गुरु शंकराचार्य श्री श्री विधुशेखर भारती महास्वामीजीद्वारा “धार्मिक विजय यात्रा नेपाल–२०२६” को अवसरमा जेठ ११ गते सोमबार चन्द्रागिरिस्थित भालेश्वर महादेव मन्दिरमा दर्शन तथा पूजा–अर्चना गर्नुभएको छ।

जगद्गुरु शंकराचार्यसहितका विशिष्ट पाहुनाहरूलाई चन्द्रागिरि हिल्सका अध्यक्ष हेमराज ढकाल तथा संस्थापकहरू र सञ्चालक समितिसहितका पदाधिकारीहरूले स्वागत गर्नुभयो।

भ्रमणका अवसरमा जगद्गुरु शंकराचार्यले चन्द्रागिरि हिल्सलाई पर्यटकहरूका लागि उत्कृष्ट गन्तव्यका रूपमा प्रशंसा गर्नुभयो। साथै, चन्द्रागिरिमा अवस्थित भालेश्वर महादेव मन्दिर परिसरमा अत्यन्तै अलौकिक अनुभूति भएको बताउनुभयो।

यहाँको वातावरण, संस्कृति र प्राकृतिक सुन्दरताले सबैलाई आकर्षित गर्ने उल्लेख गर्दै उहाँले चन्द्रागिरिको सौन्दर्यको प्रशंसा गर्नुभयो। भ्रमण टोलीले हरियालीले ढाकिएका डाँडाकाँडा, चिसो तथा शान्त मौसम र काठमाडौं उपत्यकाको मनोरम दृश्य अवलोकन गर्दै केबलकार यात्रा अत्यन्तै स्मरणीय अनुभव भएको प्रतिक्रिया दिएको थियो।

काठमाडौँ: नेपाल पर्यटन बोर्डले आगामी पाँच वर्षका लागि पर्यटन प्रवद्र्धन कार्ययोजना सार्वजनिक गरेको छ ।

संयुक्त राष्ट्रसंघीय विकास कार्यक्रम (यूएनडीपी) अन्तर्गतको दिगो पर्यटन परियोजनाको सहयोगमा तयार पारिएको ‘अन्तर्राष्ट्रिय बजार रणनीति तथा कार्ययोजना (२०२६–२०३०)’ सोमबार सार्वजनिक गरिएको हो । प्रश्तावित रणनीतिले नेपालको पर्यटन क्षेत्रलाई परम्परागत संख्यात्मक वृद्धिको सोचबाट माथि उठाई गुणात्मक मूल्य र सेवा–केन्द्रित विकासमा रूपान्तरण गर्ने लक्ष्य राखेको छ ।

पर्यटन प्रवद्र्धनलाई थप व्यवस्थित र वैज्ञानिक बनाउन रणनीतिले ६ वटा मुख्य स्तम्भहरू निर्धारण गरेको छ । संस्थागत क्षमताको सुदृढीकरण, ‘नेपाल ब्राण्ड’ को पुनःस्थापना, पर्यटन उत्पादनको विविधिकरण, उद्योग सहकार्य र साझेदारी, डिजिटल एकीकरण तथा गुणस्तर सुनिश्चितता जस्ता क्षेत्रहरूलाई प्राथमिकतामा राखिएको छ । नेपाललाई वर्षैभरि भ्रमण गर्न योग्य देशका रूपमा चिनाउने र पर्यावरणमैत्री पर्यटन प्रवद्र्धनका लागि ‘ग्रीन टिक’ जस्ता प्रमाणीकरण प्रणाली लागू गर्ने योजना समेत रणनीतिमा समावेश छन् । डिजिटल बजारीकरणका क्षेत्रमा यस कार्ययोजनाले विशेषतः चिनियाँ डिजिटल प्लेटफर्महरू जस्तै ‘जियाओहोङसु’, ‘दोयिन’ र ‘विच्याट’ मा नेपालको उपस्थिति बढाउन विशेष जोड दिएको छ ।

साथै, पर्यटन बोर्डका हालका वेबसाइटहरूलाई एकीकृत गरी आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) प्रविधिको सहयोगमा थप उपभोक्तामैत्री बनाउने लक्ष्य राखिएको छ । योग्यतामा आधारित जनशक्ति नियुक्ति, सातै प्रदेशसँगको समन्वय, हवाई सुरक्षा सुधार गरी नेपाललाई युरोपेली संघको उडान प्रतिबन्धको सूचीबाट हटाउन पहल गर्ने तथा संकटकालीन सञ्चार कक्ष स्थापना जस्ता कार्यहरूलाई उच्च प्राथमिकतामा राखिएको छ । कूल ३८ भन्दा बढी गतिविधिहरू समेटिएको यस पाँच वर्षे रणनीतिले नेपालको पर्यटन क्षेत्रलाई थप दिगो, सुरक्षित र आर्थिक रूपमा फलदायी बनाउने विश्वास लिइएको छ ।

कार्यक्रममा संयुक्त राष्ट्रसंघीय विकास कार्यक्रम (यूएनडीपी) का सहायक आवासीय प्रतिनिधि धर्म स्वर्णकारले नेपालको आर्थिक समृद्धिका लागि पर्यटन क्षेत्रलाई विशेष प्राथमिकताका साथ अघि बढाउनुपर्नेमा जोड दिनुभयो । उहाँले पर्यटन क्षेत्रको विकासका लागि प्रश्तुत रणनीतिक योजना अत्यन्तै सान्दर्भिक र व्यापक रहेको उल्लेख गर्नुभयो । सन् १९९० को दशकदेखि नै नेपालको विकासका लागि पर्यटन र जलविद्युतलाई मुख्य आधार मानिए पनि यस क्षेत्रबाट अपेक्षित लाभ लिन नसकिएको उहाँको भनाइ थियो । उहाँले पर्यटन क्षेत्रमा रोजगारी सिर्जनाको प्रचुर सम्भावना रहेको औँल्याउँदै सरकारको १६ औँ योजनाको मुख्य लक्ष्य ‘रोजगारी सिर्जना’ लाई सार्थक बनाउन रणनीतिले महत्वपूर्ण भुमिका खेल्ने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो । उहाँले पर्यटन बोर्डको नयाँ रणनीतिमा गुणस्तरीय पर्यटन संगै पर्यटकको संख्या वृद्धि पनि महत्वपूर्ण रहेको बताउनु भयो । १६ औँ योजनाले आगामी तीन वर्षभित्र वार्षिक २५ लाख पर्यटक भित्र्याउने लक्ष्य राखेकाले ‘भ्यालु’ र ‘भोल्युम’ दुवैलाई सँगै लैजानुपर्ने उहाँको सुझाव थियो ।

नेपालको पर्यटन प्रवद्र्धनका लागि विदेशस्थित नेपाली दुतावास र कुटनीतिक नियोगहरूलाई प्रभावकारी रूपमा परिचालन गर्नुपर्नेमा उहाँले जोड दिनुभयो । उहाँले स्थानीय सरकारहरूसँगको समन्वयमा पर्यटकीय उत्पादनको विविधीकरण र ब्रान्डिङ गर्नुपर्ने तर्क गर्नुभयो । नेपाल पर्यटन बोर्डले तयार पारेको बजार व्यवस्थापन रणनीतिलाई केवल बोर्डको योजनामा मात्र सिमित नराखी, पर्यटन मन्त्रालय र राष्ट्रिय योजना आयोगमार्फत‘राष्ट्रिय पर्यटन रणनीति’ कै रूपमा विकास गर्न उहाँले सुझाव दिनुभयो । यूएनडीपी र पर्यटन बोर्डबीचको ऐतिहासिक सम्बन्धको चर्चा गर्दै उहाँले आगामी दिनमा पनि पर्यटन विकासका लागि सहकार्य जारी रहने प्रतिवद्धता व्यक्त गर्नुभयो ।

स्वर्णकारले भन्नुभयो, ‘विगत ४० वर्षका विभिन्न आवधिक योजनाहरूमा पर्यटनलाई प्राथमिकतामा राखिए पनि कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी) मा यसको योगदान, पर्यटकको संख्या र खर्च गर्ने क्षमतामा हामीले अझै ठूलो फड्को मार्न बाँकी छ । जीटुजी (सरकार–सरकार) र बीटुबी (व्यवसायी–व्यवसायी) बीचको साझेदारी बढाउन कुटनीतिक नियोगहरूको भूमिकालाई रणनीतिक रुपमा अघि बढाउनुपर्छ । त्यसैगरी पर्यटन प्रवद्र्धनका लागि स्थानीयसरकारहरुलाई पनि सक्रिय बनाउन आवश्यक छ । ’ 

नेपाल पर्यटन बोर्डका कार्यकारी प्रमुख (सिइओ) हिक्मत सिंह ऐरले पर्यटन प्रवद्र्धनको जिम्मेवारी बोर्डको काँधमा मात्र रहेकाले यसलाई राष्ट्रिय गौरवको विषय बनाइनुपर्नेमा जोड दिनुभयो ।
बोर्डले कोशी, कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशमा समेत पर्यटन रणनीतिको प्रमाणीकरण गरी स्थानीय स्तरमै अपनत्व महशुस गराउने योजना बनाएको उहाँले बताउनुभयो । उहाँले बोर्डको सम्पूर्ण टोली र निजी क्षेत्र नयाँ रणनीति कार्यान्वयनका लागि पूर्ण उत्साहका साथ तयार रहेको बताउनुभयो ।

उहाँले भन्नुभयो, ‘शुरुवाती दिनमा पर्यटन गतिविधिहरू काठमाडौँ, पोखरा र चितवनमा मात्र केन्द्रित थिए । तर अहिले पर्यटनको दायरा पूर्वदेखि पश्चिमसम्म फैलिएको छ । यो विस्तारसँगै नयाँ चुनौती र अपेक्षाहरू पनि थपिएका छन् ।  पछिल्लो समय निजी क्षेत्रबाट पर्यटन पूर्वाधार, विशेषगरी होटलमा ठूलो लगानी भएको छ । मेचीदेखि पश्चिमको धनगढी र महेन्द्रनगरसम्म होटल क्षेत्रमा ठूलो लगानी भएको छ । उनीहरूको हित र प्रतिफलका लागि हाम्रो रणनीतिले ‘माइस’ पर्यटन र क्षेत्रीय बजारलाई विशेष प्राथमिकता दिनुपर्छ । अबको बजारीकरणमा डिजिटलाइजेशन र सामाजिक सञ्जालको भुमिका मुख्य हुनेछ । हामीले हाम्रा सबै गतिविधिलाई डिजिटल माध्यममा लैजाने गृहकार्य गरिरहेका छौँ ।’

पछिल्ला वर्षहरूमा पर्यटक आगमनको संख्यामा सुधार देखिए पनि उनीहरूको औसत दैनिक खर्च घट्दो क्रममा पाइएको छ । प्रतिवेदनअनुसार सन् २०१९ मा पर्यटकको औसत दैनिक खर्च ४८ अमेरिकी डलर रहेकोमा सन् २०२४ मा घटेर ४०.८ डलर कायम भएको छ । यस चुनौतीलाई सम्बोधन गर्न पर्यटकको बसाइ अवधि लम्ब्याउने, सेवाको गुणस्तर सुधार्ने तथा स्थानीय समुदायले प्रत्यक्ष लाभ पाउने गरी पर्यटकीय गतिविधि सञ्चालन गर्ने रणनीति अख्तियार गरिने दिगो पर्यटन परियोजनाका प्रवन्धक धर्म दवाडीले जानकारी दिनुभयो । उहाँले सबै सरोकारवालाबाट प्राप्त सुझावलाई समेटेर रणनीतिलाई अन्तिम रुप दिईने बताउनु भयो ।

उहाँले भन्नुभयो, ‘प्राप्त सुझावहरूलाई समावेश गरेर रणनीतिलाई अन्तिम टुंगो लगाईनेछ । उक्त दस्तावेजलाई पर्यटन बोर्डको उच्च व्यवस्थापन टोली र कार्यकारी समितिमा पुनः परिमार्जन गरी सरकार एवं संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय लगायतका प्रमुख सरोकारवालाहरूसँग समन्वय गरिनेछ ।’

कार्यक्रममा नेपालको आर्थिक समृद्धिका लागि पर्यटन क्षेत्रलाई राष्ट्रिय रणनीतिका रूपमा अघि बढाउनुपर्नेमा सरोकारवालाहरूले जोड दिएका थिए । बोर्डको कार्यकारी समितिबाट स्वीकृत भएपछि रणनीतिले नेपालको राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय बजार प्रवद्र्धनका लागि स्पष्ट मार्गचित्र तय गर्ने विश्वास लिइएको छ ।

तथ्याङ्कअनुसार सन् २०१९ मा कुल पर्यटन खर्चको ६१.७ प्रतिशत हिस्सा ओगटेको आन्तरिक पर्यटनको योगदान सन् २०२४ मा ७०.१ प्रतिशत पुगेको छ । बढ्दो मध्यम वर्ग, यातायातको सहजता र नयाँ गन्तव्यहरूको खोजीका कारण आन्तरिक पर्यटन अर्थतन्त्रको बलियो जग बनेको निष्कर्ष प्रतिवेदनले निकालेको छ । –न्युज एजेन्सी नेपाल

काठमाडाैँ । आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा ११ हजार ६०३ पर्यटकले कोशी टप्पु आरक्ष भ्रमण गरेको कोशी टप्पु वन्यजन्तु आरक्ष कार्यलयले जनाएको छ ।

भ्रमण गर्नेमा आन्तरिक पर्यटक ११ हजार २१४ र सार्क मुलुकबाट ४२ महिला र ४५ पुरुष गरी ८७ जना तथा अन्य मुलुकबाट १५१ महिला र १५१ पुरुष गरी ३०२ विदेशी पर्यटक रहेको आरक्ष प्रमुख एवं वरिष्ठ संरक्षण अधिकृत भूपेन्द्रप्रसाद यादवले जानकारी दिनुभयो ।

जैविक विविधता, दुर्लभ वन्यजन्तु तथा शान्त वातावरणका कारण आरक्ष आन्तरिक र बाह्य पर्यटकको रोजाइमा पर्ने गरेको छ । सुनसरी र सप्तरी जिल्लाभित्र सप्तकोशी नदीले बनाएको टापु क्षेत्रमा फैलिएको यस आरक्ष जङ्गली भैँसी (अर्ना) का लागि प्रसिद्ध छ । कोशी टप्पु रैथाने अर्ना पाइने नेपालको एक मात्र संरक्षित क्षेत्र मानिन्छ ।

सन् १९८७ देखि यो क्षेत्र रामसार सूचीमा सूचीकृत छ । यहाँ घडियाल, मगरगोही, सोंस (डल्फिन) तथा विभिन्न प्रजातिका माछा पनि पाइन्छन् । चराचुरुङ्गीको उच्च विविधताका कारण कोशी टप्पुलाई ‘चराहरूको राजधानी’ समेत भनिन्छ । प्राकृतिक सौन्दर्य र जैविक विविधताले समृद्ध यस क्षेत्र पक्षी अवलोकन, अध्ययन तथा अनुसन्धानका लागि स्वदेशी र विदेशी पर्यटकको आकर्षण बन्दै आएको छ ।

आरक्षलाई पूर्वी भारतसँग जोडिएको जैविक मार्गका रूपमा पनि लिइन्छ । चितुवाबाहेक अन्य ठूला मांसाहारी जनावरको सङ्ख्या न्यून रहे पनि आरक्षले पूर्वी तराई, मधेस क्षेत्रको वन, वनस्पति, हावापानी र जैविक विविधताको प्रतिनिधित्व गर्दै आएको आरक्ष प्रमुख यादवले बताउनुभयो ।

सुर्खेत । कर्णाली प्रदेशलाई अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रबर्द्धन गर्ने प्रतिबद्धतासहित ‘कर्णाली टुरिजम् मिट-२०२६’ सम्पन्न भएको छ । ‘प्रकृती र संस्कृतीको काखमा’ भन्‍ने नारासहित २०८३ जेठ ८ गते शुक्रबार सुरु भएको ‘कर्णाली टुरिजम् मिट–२०२६’ जेठ १० गते आइतबार सुर्खेतमा सम्पन्न भएको हो ।

नेपाल पर्यटन बोर्ड र वीरेन्द्रनगर नगरपालिकाको आयोजना तथा होटल व्यवसायी महासंघ सुर्खेतको समन्वयमा भएको यस कार्यक्रममा भारतका विभिन्‍न सहरबाट करिब ५० जना पर्यटन व्यवसायी, पत्रकार, ब्लगरहरुको सहभागिता रहेको थियो । समापन समारोहलाई सम्बोधन गर्दै नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका केन्द्रीय सदस्य पदमविक्रम शाहीले सहभागीहरुले कर्णालीका ऐतिहासिक, धार्मिक र प्राकृतिक गन्तव्यहरुको अनुभव लिएको उल्लेख गर्दै यस कार्यक्रमले कर्णाली पर्यटन प्रवर्द्धनमा नयाँ ऊर्जा थपेको बताए । ‘कर्णाली धार्मिकरुपमा पवित्र भूमि हो,” उनले भने, “यहाँ धार्मिक तथा आध्यात्मिक पर्यटन, आरोग्य पर्यटन, र प्रकृतिमा आधारित पर्यटनको अथाह सम्भावना छ । कर्णाली कैलाश मानसरोवरको प्रवेशद्वारसमेत हो ।

भारतको लखनउबाट केही घण्टामै गुराँसेको शितलताको अनुभव लिन सकिन्छ, यहाँको मौसम र प्राकृतिक सौन्दर्य पर्यटकका लागि अद्वितीय अनुभव बन्न सक्छ ।” भारतको ट्राभल ट्रेड वेलफेयर एसोसिएसनका अध्यक्ष राजेश सिन्हाले कर्णाली भ्रमणको अनुभव अविस्मरणीय रहेको बताए । उनले कर्णालीवासीको आतिथ्यता, स्थानीय संस्कृति र प्राकृतिक सौन्दर्यले आफूलाई प्रभावित बनाएको उल्लेख गरे । “हामीले यहाँ अत्यन्त आत्मीय स्वागत पाएका छौं,” उनले भने, “कर्णाली अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटन बजारमा स्थापित हुनसक्ने ठूलो सम्भावना बोकेको क्षेत्र हो । यसको प्रबर्द्धनमा हामीले भारतीय पर्यटकहरुलाई कर्णाली पुर्‍याउने विश्‍वास दिलाउन चाहन्छौं ।”

भारतबाट सहभागी पत्रकार बीएस परिहारले नेपाल र भारतबीचको धार्मिक तथा सांस्कृतिक सम्बन्ध पर्यटन विकासको बलियो आधार बन्न सक्ने बताए । उनले राम–सीता, गौतम बुद्ध र हिन्दू सभ्यतासँग जोडिएका धार्मिक सर्किटमार्फत दुई देशबीच पर्यटन सहकार्य अझ विस्तार गर्न सकिने धारणा राखे । “नेपाल शान्तिप्रिय राष्ट्र हो,” उनले भने, “यहाँको मौसम, प्राकृतिक सौन्दर्य र सांस्कृतिक विविधता पर्यटनका लागि सबैभन्दा ठूलो आकर्षण हो । विशेषगरी कर्णालीमा रहेको असीमित प्राकृतिक सौन्दर्यले पर्यटकलाई नयाँ अनुभूति दिन्छ ।”

कर्णाली टुरिजम् मिट अन्तर्गत जेठ ९ गते शनिबार भारतीय पर्यटन व्यवसायी तथा सहभागीहरुलाई दैलेखका धार्मिक तथा ऐतिहासिक गन्तव्यहरुको परिचयात्मक भ्रमण गराइएको थियो । सहभागीहरुलाई हिन्दू धार्मिक मान्यता अनुसार भगवान शिवले सतीदेवीको मृत शरीर बोकेर हिँड्ने क्रममा सतिदेवीको नाभी पतन भएको नाभिस्थानमा र शिर पतन भएको शिरस्थानमा शिरस्थानको भ्रमण गराइएको थियो । जहाँ सहभागीहरुलाई अनवरतरुपमा बलिरहेको ज्वालाको अवलोकनसमेत गराइएको थियो ।

सहभागीहरुलाई शनिबार दैलेखमा रहेको दुल्लु नगरपालिकाका प्रमुख भरतप्रसाद रिजालले स्वागत गर्दै दैलेखको पर्यटकीय गन्तव्य समेटिएको पुस्तक हस्तान्तरण गरेका थिए । सहभागीहरुले दैलेखको धार्मिक महत्व, प्राकृतिक सुन्दरता र सांस्कृतिक मौलिकताले आफूहरुलाई आकर्षित गरेको बताएका थिए । गुराँसे क्षेत्रमा आयोजना गरिएको अनुभव आदानप्रदान कार्यक्रममा सहभागीहरुले कर्णालीको मौसम, पहाडी भू–दृश्य र स्थानीय आतिथ्यलाई पर्यटनको मुख्य आकर्षणका रूपमा व्याख्या गरेका छन् ।

समापन समारोहमा नेपाल पर्यटन बोर्डका वरिष्ठ अधिकृत सन्तोष विक्रम थापाले कर्णालीलाई केवल दुर्गम क्षेत्रका रूपमा नभई धार्मिक तथा आध्यात्मिक, सांस्कृतिक, साहसिक र प्रकृतिमा आधारित पर्यटनको केन्द्रका रूपमा विश्वसामु चिनाउने लक्ष्यसहित यो कार्यक्रम आयोजना गरिएको बताएका छन् । सम्मेलन अवधिभर कर्णालीको मौलिक संस्कृति झल्काउने हुड्के नाच, देउडा तथा स्थानीय सांस्कृतिको प्रस्तुती गरिएको थियो ।

साथै स्थानीय मौलिक परिकार र समुदायमा आधारित पर्यटन अभ्यासले भारतीय पर्यटन व्यवसायीहरुलाई विशेष रूपमा आकर्षित गरेको बोर्डका वरिष्ठ अधिकृत थापाले बताएका छन् । उनका अनुसार यस कार्यक्रमले नेपाल–भारत पर्यटन सहकार्य विस्तार, कर्णालीमा लगानी प्रवर्द्धन, अन्तर्राष्ट्रिय बजारसँग पहुँच विस्तार तथा कर्णालीका नयाँ गन्तव्यहरुको प्रचारप्रसारमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउने अपेक्षा गरिएको छ ।

काठमाडाैँ । चीनको ग्वाङ्झाउमा नेपाललाई ‘मोस्ट चार्मिङ टुरिज्म डेस्टिनेसन’ अर्थात् ‘सबैभन्दा आकर्षक पर्यटकीय गन्तव्य’को सम्मान प्रदान गरिएको छ । चीनको ग्वाङ्झाउमा यही मे २१ देखि २३ सम्म आयोजित ग्वाङ्झाउ अन्तरराष्ट्रिय पर्यटन मेलामा नेपाललाई सो सम्मान प्रदान गरिएको हो ।

नेपालको प्राकृतिक सौन्दर्य, आध्यात्मिकता, सांस्कृतिक विविधता तथा साहसिक पर्यटनको आकर्षणका आधारमा नेपाललाई उक्त सम्मान प्रदान गरिएको नेपाल पर्यटन बोर्डले जनाएको छ । नेपाल पर्यटन बोर्डले तीनदिने अन्तरराष्ट्रिय पर्यटन मेलामा ‘नेपालः अ लाइफटाइम एक्सपेरियन्स’ अर्थात् ‘नेपालः जीवनभरको अनुभव’ भन्ने नारासहित नेपालको सहभागिता समन्वय गरेको थियो ।

मेलामा नेपालले सांस्कृतिक, धार्मिक, साहसिक, आउटडोर तथा लक्जरी पर्यटनका विविध सम्भावनाबारे अन्तरराष्ट्रिय आगन्तुक तथा ट्राभल ट्रेड व्यवसायीलाई जानकारी गराएको थियो । चीनको ग्वाङ्झाउ सहर हङकङ तथा ग्रेटर वे एरिया नजिकको प्रमुख व्यापारिक तथा पर्यटन केन्द्र भएकाले नेपाली पर्यटन प्रवर्द्धनका लागि महत्त्वपूर्ण बजारका रूपमा हेरिएको छ ।

विशेषगरी वेलनेस, धार्मिक, सांस्कृतिक र लक्जरी पर्यटनका क्षेत्रमा चिनियाँ पर्यटक आकर्षित गर्ने सम्भावना उच्च रहेको नेपाल पर्यटन बोर्डले जनाएको छ । मेलाको उद्घाटन दिन २१ मे मा नेपाली सांस्कृतिक नृत्य प्रस्तुति तथा गन्तव्य नेपालसम्बन्धी विशेष प्रस्तुति आयोजना गरिएको थियो ।

उक्त कार्यक्रममा नेपाली कला, संस्कृति र पर्यटन सम्पदाबारे चिनियाँ आगन्तुक तथा पर्यटन व्यवसायीलाई जानकारी गराइएको थियो । उद्घाटन सत्रमा नेपाल पर्यटन बोर्डका वरिष्ठ प्रबन्धक विमल कँडेलले नेपालको पर्यटन सम्भावना, गन्तव्य र प्रवर्द्धन रणनीतिबारे ‘कन्ट्री प्रेजेन्टेसन’ दिनुभएको थियो । उहाँले नेपालको पर्यटन बजार विस्तार रणनीतिबारे आयोजित प्यानल छलफलमा सहभागिता जनाउनुभएको थियो ।

उक्त मेलामा नेपालका आठ पर्यटन व्यवसायी कम्पनी सहभागी हुनुभएको थियो । सहभागी कम्पनीले ट्रेकिङ, भ्रमण, होटल तथा आतिथ्य सेवासम्बन्धी प्याकेजहरूबारे चिनियाँ तथा अन्तरराष्ट्रिय पर्यटन व्यवसायीलाई जानकारी गराउनुभएको थियो । हाल नेपाल वायुसेवा निगम र चाइना साउदर्न एयरलाइन्सले काठमाडौँ–ग्वाङ्झाउ सिधा उडान सञ्चालन गरिरहेका छन् । यसले नेपाल र चीनबीचको पर्यटन पहुँच विस्तार हुनाका साथै चिनियाँ पर्यटक आगमन बढाउन सहयोग पुग्ने विश्वास नेपाल पर्यटन बोर्डले लिएको छ ।

काठमाडौँ: इन्डोनेसियाली महिला आरोही नाद्या जियानिफाले नेपालस्थित ६ हजार ८१२ मिटर अग्लो आमादब्लम हिमालको सफल आरोहण गरेकी छन् । उनले यही जेठ २ गते हिमालको चुचुरोमा पुग्न सफल भएको इन्डोनेसियाली दूतावासले जनाएको छ ।

इन्डोनेसियन वुमेन्स रेड एण्ड ह्वाइट एक्सपेडिसन आमादब्लम नेपाल (ईएमपीपीआईएएन)–२०२६ अन्तर्गत गरिएको उक्त आरोहणलाई इन्डोनेसियाली महिलाको साहस, क्षमता र अन्तर्राष्ट्रिय हिमाली आरोहणमा देखिएको दृढताको प्रतीकका रूपमा लिइएको छ ।

यो अभियान विश्वका तीन ठूला हिमाल आरोहण गर्ने दीर्घकालीन योजनाको पहिलो चरणका रूपमा सञ्चालन गरिएको जनाइएको छ । अभियानअन्तर्गत सन् २०२७ मा नेपालकै मनास्लु हिमाल तथा अन्तिम लक्ष्यका रूपमा पाकिस्तानस्थित केटु हिमाल आरोहण गर्ने योजना रहेको छ ।

इन्डोनेसियामा महिला अधिकार तथा समान अवसरका पक्षमा आवाज उठाएकी राष्ट्रिय व्यक्तित्व आर.ए. कार्तिनीको आदर्शलाई आत्मसात् गर्दै गरिएको उक्त अभियानले महिलालाई साहसिक क्षेत्रमा अघि बढ्न प्रेरणा दिने अपेक्षा गरिएको छ ।

नाद्या गत अप्रिल २९ मा नेपाल आइपुगेकी थिइन् । उनलाई नेपालका लागि इन्डोनेसियाका अवैतनिक वाणिज्यदूत चन्द्रप्रसाद ढकाल सहित नेपालस्थित इन्डोनेसियाली समुदायले स्वागत गरेका थिए ।

आरोहणका क्रममा उनले बेस क्याम्पदेखि क्याम्प–१ र क्याम्प–२ सम्म क्रमिक अनुकूलन गरेकी थिइन् । प्रारम्भिक चरणमा नेपाली गाइड पासाङ शेर्पाले साथ दिएका थिए भने अन्तिम आरोहणका क्रममा सोनाम शेर्पा र पुर्बा तामाङ सहभागी रहेका थिए ।

लगभग १८ देखि १९ घण्टासम्मको कठिन हिमाली यात्रापछि नाद्याले सफलतापूर्वक आमादब्लमको चुचुरोमा पुग्न सफल भएको जनाइएको छ । आरोहणपछि उनी सकुशल काठमाडौँ फर्किएकी छन् ।

यस उपलब्धिको सम्मानस्वरूप नेपालस्थित इन्डोनेसियाली समुदाय र बंगलादेशस्थित इन्डोनेसियाली दूतावासका प्रतिनिधिहरूले स्वागत कार्यक्रम आयोजना गरेका थिए । कार्यक्रममा आमादब्लम सफल आरोहण गर्ने अर्की महिला आरोही फुर्की स्यारोनीलाई पनि सम्मान गरिएको थियो ।

हालसम्म आमादब्लम हिमाल सफल आरोहण गर्ने इन्डोनेसियाली आरोहीको संख्या १२ पुगेको बताइएको छ ।

दूतावासका अनुसार नेपालका हिमालहरूमा आरोहण गर्नु केवल साहसिक यात्रा मात्र नभई उद्देश्य, सपना र राष्ट्रिय गौरवसँग जोडिएको अभियान भएको उल्लेख गरिएको छ ।

काठमाडौं । सरकारले सङ्गीत रोयल्टी, प्रतिलिपि अधिकार तथा बौद्धिक सम्पत्तिसम्बन्धी विवाद, गुनासा र प्रणालीगत समस्याको अध्ययन गर्न जाँचबुझ समिति गठन गरेको छ ।

संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयले प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयको ध्यानाकर्षणपछि लक्ष्मण बिडारी, ‘शेष’को अध्यक्षतामा पाँच सदस्यीय समिति गठन गरेको हो ।

बिहीबार संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयले मन्त्रीस्तरीय निर्णयमार्फत उक्त समिति गठन गरेको मन्त्री खड्गराज पौडेलको सचिवालयले जानकारी दिएको हो ।

समितिमा सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालयअन्तर्गतको सूचना तथा प्रसारण विभागका प्रमुख, नेपाल प्रतिलिपि अधिकार रजिष्ट्रार कार्यालयका रजिष्ट्रार सविता कार्की र संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयअन्तर्गतका पुरातत्व तथा सम्पदा शाखाका प्रमुख सुभद्रा भट्टराई सदस्य हुनुहुन्छ । समितिको सदस्यसचिवका रूपमा संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयका संस्कृति शाखाका उपसचिव निर्मला न्यौपाने रहनुभएको छ ।

मन्त्रालयले समितिलाई गठन भएको मितिले १० दिनभित्र आवश्यक सिफारिससहित प्रतिवेदन पेस गर्न कार्यादेश दिएको छ । गीत–सङ्गीत क्षेत्रसँग सम्बन्धित स्रष्टा, सर्जक, कलाकार तथा अन्य अधिकारवालाको बौद्धिक सम्पत्ति चोरी, प्रतिलिपि अधिकार हनन, अनधिकृत प्रयोग, डिजिटल तथा भौतिक माध्यमबाट हुने उल्लङ्घनका घटनाहरूको सत्यतथ्य जाँचबुझ गरी आवश्यक कारबाही तथा सुधारका लागि सिफारिस गर्ने समितिलाई जिम्मेवारी दिइएको छ ।

समितिले सङ्गीत रोयल्टी सङ्कलन तथा वितरण प्रणाली, सामूहिक व्यवस्थापन सङ्गठनहरू तथा अन्य सम्बन्धित संस्थाहरूको कार्यसम्पादन कानुनसम्मत, पारदर्शी, प्रभावकारी तथा न्यायोचित भए वा नभएको अध्ययन गर्नेछ ।

यस्तै, सङ्कलित रोयल्टी रकमको निर्धारण, सङ्कलन, अभिलेखीकरण, व्यवस्थापन तथा वितरण प्रक्रिया पारदर्शी, प्रमाणमुखी तथा न्यायोचित भए वा नभएको जाँचबुझ गरी आवश्यक सुधारका उपायहरू सिफारिसको काम पनि समितिको हुनेछ ।

गीत–सङ्गीत उद्योगको समग्र विकास, बजार विस्तार, डिजिटल प्रविधिको सुरक्षित तथा पारदर्शी प्रयोग, राष्ट्रिय तथा अन्तरराष्ट्रियस्तरमा नेपाली सङ्गीतको पहुँच अभिवृद्धि तथा स्रष्टा, कलाकार, उत्पादक, वितरक, व्यवसायी र उपभोक्तासमेत सबै सरोकारवालाको हित संरक्षणका लागि आवश्यक नीतिगत, कानुनी तथा संस्थागत सुधारका उपायहरूसमेत पनि समितिले सिफारिस गर्ने जनाइएको छ ।

साथै, सरकारी निकाय, सार्वजनिक संस्थान, प्रसारण संस्था, डिजिटल माध्यम, होटल, रेष्टुरेन्ट, यातायात, कार्यक्रम आयोजक तथा निजी क्षेत्रबाट सङ्गीत प्रयोग भएबापत रोयल्टी सङ्कलन गर्ने वर्तमान प्रणालीको अध्ययन गरी त्यसलाई प्रभावकारी, एकीकृत तथा व्यवस्थित बनाउने उपायहरू समितिले सिफारिस गर्नेछ । साथै रेडियो नेपाल, नेपाल टेलिभिजन, रत्न रेकर्डिङ संस्थालगायत सरकारी वा सार्वजनिक निकायबाट उत्पादित वा प्रसारित गीत–सङ्गीतको आर्थिक तथा नैतिक अधिकार, स्वामित्व, प्रयोग तथा रोयल्टीसम्बन्धी व्यवस्थाको अध्ययन गरी आवश्यक सुझाव पनि समितिले दिनेछ ।

समितिले सामूहिक व्यवस्थापन सङ्गठनहरूको दर्ता, सञ्चालन, नियमन, अनुगमन तथा उत्तरदायित्वसम्बन्धी व्यवस्थाको अध्ययन गरी प्रभावकारी नियामकीय संरचना निर्माणका लागिसमेत सुझाव दिनेछ भने प्रतिलिपि अधिकार रजिष्ट्रारको कार्यालयको संस्थागत क्षमता अभिवृद्धि, अभिलेखीकरण, डिजिटल अनुगमन, प्रविधिमैत्री सेवा तथा नियामकीय प्रभावकारिता बढाउने सम्बन्धमा पनि समितिले सुझाव तयार गर्नेछ ।

रोयल्टी सङ्कलन तथा वितरण प्रक्रियालाई पारदर्शी, विश्वसनीय तथा प्रविधिमैत्री बनाउन केन्द्रीय डिजिटल प्रणाली, सफ्टवेयर आधारित निगरानी प्रणाली तथा डिजिटल अभिलेखीकरण प्रणाली विकासका लागि समितिको भूमिका रहनेछ ।

गीत–सङ्गीत क्षेत्रसँग सम्बन्धित स्रष्टा, उत्पादक, वितरक, प्रसारण संस्था, डिजिटल माध्यम तथा अन्य सरोकारवालाबीच विद्यमान द्विपक्षीय वा बहुपक्षीय विवाद तथा गुनासाहरूको अध्ययन गरी समाधानका उपायहरू सिफारिस गर्नेछ ।

समितिले प्रतिलिपि अधिकार ऐन, २०५९, प्रतिलिपि अधिकार नियमावली, २०६१ तथा सम्बन्धित कानुनहरूमा समयानुकूल संशोधन, परिमार्जन तथा सुधार गर्नुपर्ने विषयहरूको अध्ययन गरी सुझाव दिनेछ ।

काठमाडाैँ । चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को दश महिनामा पाँच लाख ७३ हजार ९७७ जना पर्यटक मुस्ताङ भित्रिएका छन् । चालु आवको साउनदेखि वैशाखसम्म आन्तरिक तथा बाह्य गरी उक्त सङ्ख्यामा पर्यटक मुस्ताङ भित्रिएका जिल्ला प्रहरी कार्यालयले जनाएको छ ।

दश महिनामा चार लाख २० हजार ८६ आन्तरिक र एक लाख ५३ हजार ८९१ जना बाह्य पर्यटक मुस्ताङ भित्रिएका जिल्ला प्रहरी कार्यालयका सूचना अधिकारी एवं प्रहरी निरीक्षक सन्तोष बस्यालले जानकारी दिनुभयो । आन्तरिकतर्फ दुई लाख १९ हजार ८१७ पुरुष र दुई लाख २६९ जना महिला पर्यटक मुस्ताङ भित्रिएका जिल्ला प्रहरी कार्यालयको तथ्याङ्कमा उल्लेख छ ।

यसैगरी बाह्यतर्फ ९० हजार ९५७ पुरुष र बाँकी महिला पर्यटक मुस्ताङ भित्रिएका प्रहरी निरीक्षक बस्यालले उल्लेख गर्नुभयो । म्याग्दी र मुस्ताङको सिमाना थासाङ गाउँपालिका-४ घाँसास्थित प्रहरी चेक पोस्टमा प्रविष्ट भएको प्रहरी तथ्याङ्कअनुसार सबैभन्दा कम साउनमा १९ हजार ७९१ र सबैभन्दा बढी वैशाख महिनामा एक लाख पाँच हजार ५०३ जना आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटक मुस्ताङ भित्रिएका हुन् ।

जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रहरी निरीक्षक बस्यालका अनुसार चालु आवको साउनदेखि वैशाख महिनासम्म कोरला सडकको म्याग्दी हुँदै एक लाख ३१ हजार ६७२ वटा विभिन्न प्रकारका सवारीसाधन मुस्ताङ भित्रिएका छन् । वसन्त ऋतुको आगमनसँगै अनुकूल पर्यटकीय याम चैत र वैशाख महिनामा सबैभन्दा बढी पर्यटक भित्रिएका उहा्ँको भनाइ छ ।

यसैगरी हिउँदयाम अघिको असोजमा ७५ हजार ५९९ र कात्तिकमा ८३ हजार ७६६ आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटक मुस्ताङ भित्रिएको प्रहरी तथ्याङ्कले देखाएको छ । बर्खायामको सुरुवाती समयको अनुकूल याममा मुस्ताङ भ्रमण गर्नेको घुइँचो बढ्ने गरेको हो । अनुकूल यामको मौका छोपेर उल्लेख्य सङ्ख्यामा भारतीय पर्यटक र नेपाली पर्यटक मुक्तिनाथ मन्दिरको दर्शन गर्न आउने गरेका प्रहरी चेक पोस्टमा प्रविष्ट तथ्याङ्कले देखाएको छ ।

मुस्ताङ भित्रिएका बाह्य पर्यटकको सङ्ख्यामध्ये ८० प्रतिशत बढी भारतीय पर्यटक हुने गरेका प्रहरी निरीक्षक बस्यालको भनाइ छ । गत आर्थिक वर्षमा सात लाख पाँच हजार ७७९ जना पर्यटकले मुस्ताङको भ्रमण गरेका थिए । गतवर्ष भित्रिएका पर्यटकमध्ये पाँच लाख ५५ हजार ३२६ जना आन्तरिक र एक लाख ५० हजार ४५३ जना बाह्य रहेका प्रहरी निरीक्षक बस्यालले जानकारी दिनुभयो ।

चालु आवको भदौमा जेनजी युवाको आन्दोलन, अमेरिका-इजराइल र इरानबीचको मध्यपूर्वको द्वन्द्वका कारण मुस्ताङको पर्यटनमा आशिंक असर पुगेको उहाँको बुझाइ छ । बर्सेनि बढ्दो क्रममा पर्यटन आगमन रहेको छ । मुस्ताङको वारागुङ मुक्तिक्षेत्र गाउँपालिका-१ मा अवस्थित पवित्र धार्मिक तीर्थस्थल मुक्तिनाथ मन्दिरको दर्शन गर्ने उद्देश्यले भारतीय र नेपाली पर्यटक मुस्ताङ आउने गर्दछन् ।

यसका साथै कागबेनीधाममा श्राद्ध र तर्पण गर्ने, कोरला नाका र लोमान्थाङको अवलोकन गर्ने उद्देश्यले मुस्ताङमा पर्यटकको उपस्थित हुने गरेको हो । यहाँको पृथक प्रकारको भूगोल, जैविक विविधता, प्राचीन कला संस्कृति, रहनसहन, हिमाली सौन्दर्यता र यहाँको विशेष प्रकारको मौलिकताका कारण मुस्ताङमा पर्यटकीय आकर्षण बढ्दै गएको सरोकार भएकाहरूले बताएका छन् ।

मुस्ताङ । हिमाली जिल्लाको अनुपम प्राकृतिक सौन्दर्य र धार्मिक महत्व बोकेको मुस्ताङमा पछिल्लो समय पर्यटकको चहलपहल उल्लेख्य रूपमा बढ्न थालेको छ।

वारागुङ मुक्तिक्षेत्र गाउँपालिका–४ मा रहेको चर्चित पर्यटकीय गन्तव्य ‘सेल्फी (शालिग्राम पार्क)’ मा आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकको उल्लेख्य भीड देखिएको छ। यहाँ भ्रमणका लागि आउने पर्यटकसँगै चलचित्र, म्युजिक भिडियो तथा विभिन्न दृश्य सामग्री छायाङ्कन गर्न आउने टोलीको आगमन पनि बढिरहेको स्थानीयले बताएका छन्।

विशेषगरी मुस्ताङ भ्रमणमा पुग्ने पर्यटकका लागि मुक्तिनाथ, कागबेनी, लोमान्थाङलगायतका क्षेत्रसँगै शालिग्राम पार्क पनि नयाँ आकर्षणका रूपमा विकास हुँदै गएको छ। प्राकृतिक बनोट, हिमाली दृश्य, अनौठो भू–परिदृश्य तथा धार्मिक महत्वका कारण यस क्षेत्रमा पुग्ने पर्यटकले तस्बिर र भिडियो खिच्ने, घुमफिर गर्ने तथा स्थानीय संस्कृति अवलोकन गर्ने गरेका छन्।

कालीगण्डकी नदीसँग जोडिएको शालिग्रामको धार्मिक महत्वका कारण यो क्षेत्र हिन्दु धर्मावलम्बीका लागि विशेष आस्थाको केन्द्र मानिन्छ। शालिग्रामलाई भगवान विष्णुसँग सम्बन्धित पवित्र शिला मानिने भएकाले मगपतिक्षेत्र र आसपासका क्षेत्र धार्मिक तथा सांस्कृतिक दृष्टिले समेत महत्वपूर्ण रहेका छन्।

स्थानीय व्यवसायीका अनुसार पर्यटकको संख्या बढ्दै जाँदा होटल, रेष्टुरेन्ट, यातायात तथा स्थानीय व्यापारमा सकारात्मक प्रभाव देखिन थालेको छ। पर्यटन गतिविधि बढेसँगै स्थानीयस्तरमा रोजगारी र आयआर्जनका अवसर पनि विस्तार हुने अपेक्षा गरिएको छ।

मुस्ताङ नेपालको ट्रान्स–हिमालय क्षेत्रभित्र पर्ने विशेष भौगोलिक क्षेत्र हो, जहाँ हिमाली भू–दृश्य, प्राचीन संस्कृति र तिब्बती प्रभाव झल्किने जीवनशैलीले पर्यटकलाई आकर्षित गर्ने गरेको छ। पछिल्ला वर्षहरूमा सडक पहुँचमा सुधार र प्रचारप्रसार बढ्दै जाँदा यहाँ पुग्ने पर्यटकको संख्या क्रमश: वृद्धि भइरहेको विभिन्न पर्यटन विवरणले देखाउँछन्।

तस्बिर : सुशीलबाबु थकाली/रासस

काठमाडौं। विख्यात पर्वतारोही कामीरिता शेर्पाले विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथा ३२औं पटक सफलतापूर्वक आरोहण गर्दै आफ्नै विश्व कीर्तिमानलाई तोडेका छन् ।

सोलुखुम्बु थामेका ५६ वर्षीय शेर्पाले आज बिहान १०:१२ बजे विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथाको सफल आरोहण गर्दै आफ्नै विश्व कीर्तिमानलाई तोडेका हुन् । उनी सेभेन समिट ट्रेकमार्फत चुचुरोमा पुगेका हुन् ।

कामीरिताले २४ वर्षको उमेरमा २०५१ सालमा पहिलोपटक सगरमाथा आरोहण गरेका थिए । त्यसयता उनले लगातार सगरमाथा आरोहण गरिरहेका छन् ।

काठमाडौँ: काठमाडौँको व्यस्त शहरी जीवनबाट केही समय विश्राम लिन चाहनेहरूका लागि नागार्जुन रिसोर्ट भित्र सञ्चालनमा रहेको ज्यूनार रोयल डाइनिङ अहिले परम्परागत नेपाली खानाको विशेष गन्तव्यका रूपमा परिचित बन्दै गएको छ। नेपाली मौलिक स्वाद, सांस्कृतिक वातावरण र आतिथ्यको संयोजनले रेस्टुरेन्टले आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकको ध्यान आकर्षित गरिरहेको छ।

रेस्टुरेन्टमा नेपाली गाउँघरको स्वाद झल्किने विभिन्न परिकार उपलब्ध छन्। ढिँडो, गुन्द्रुक, लोकल कुखुरा, फापरका परिकार, सेलरोटी, अचार तथा मौलिक नेवारी परिकार यहाँका मुख्य आकर्षण मानिन्छन्। परम्परागत भाँडाकुँडा र नेपाली शैलीको सजावटले आगन्तुकलाई नयाँ परिवेशको अनुभूति गराउँछ।

विशेषगरी परिवार, विदेशी पाहुना तथा नेपाली संस्कृतिप्रति चासो राख्ने ग्राहकहरूका लागि ज्यूनार रेस्टुरेन्ट उपयुक्त स्थान बनेको छ। रिसोर्ट परिसरबाट देखिने हरियाली डाँडा र शान्त वातावरणले भोजनलाई अझ विशेष बनाउने गरेको ग्राहकहरूको अनुभव छ।

रेस्टुरेन्ट व्यवस्थापन अभिषेक बिक्रम शाहका अनुसार नेपाली खानाको मौलिकता जोगाउँदै स्थानीय उत्पादनलाई प्राथमिकता दिने उद्देश्यले मेनु तयार गरिएको हो। स्थानीय कृषकबाट ल्याइने अर्गानिक सामग्री प्रयोग गरिनु यहाँको अर्को विशेषता हो।

होटलका सेफ बिक्रम गिरीलेपर्यटन प्रवर्द्धनसँगै नेपाली खानाको अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान विस्तार गर्ने लक्ष्यका साथ सञ्चालन भइरहेको ज्यूनार रेस्टुरेन्टले नेपाली स्वाद र संस्कृतिको संरक्षणमा पनि योगदान पुर्‍याएको बताउनु भयो ।